ۇلگىلى تاجىريبەنى ۇيرەنۋ ارتىقتىق ەتپەيدى

ەلباسىمىز نۇرسۇلتان نازارباەۆ ۇستىمىزدەگى جىلعى حا­لىققا جولداۋىندا الەۋمەتتىك سالانىڭ دامۋىنا, سونىڭ ىشىندە حالىقتىڭ دەنساۋلىعىن جاق­سارتۋ ىسىنە بارىنشا ءمان بەرگەنى بارشاعا بەلگىلى. بۇل ورايدا وتاندىق مەديتسينا سالاسىندا­عى وزگەرىستەردى وزگە ەلدەردىڭ تاجىريبەسىمەن سالىستىرا وتى­رىپ, ولاردىڭ ۇلگى تۇتار تۇستا­رىنان ۇيرەنگەنىمىز ارتىقتىق ەتپەيدى دەگەن ويدامىن. جۋىردا وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىنداعى مەديتسينا مەكە­مە­لەرىنىڭ ءبىر توپ باسشىلارى ليتۆانىڭ كاۋناس قالاسىندا بولىپ, «مەديتسينا مەكەمەلەرىن ءتيىمدى باسقارۋ» اتتى تاقى­رىپتا ءوزارا تاجىريبە الماسىپ قايتقان ەدىك. سول ساپاردا كوز­بەن كورىپ, كوڭىلگە تۇيگەن ءجايت­تەرمەن ءبولىسىپ, بالتىق جاعا­لاۋى ەلىندەگى ىلكىمدى ىستەردى ورتاعا سالىپ, وي بولىسكەندى ءجون سانادىم. ءبىز كاۋناسقا ال­عاش اياق باسقاندا كوزگە تۇسكەنى – مۇنداعى جالپى ينفراقۇرىلىم مەن مەديتسينا مەكەمەلەرىنىڭ سىرتقى بەينەسى كەڭەس ءداۋى­رىن­دەگى ەڭ جاقسى دەگەن ورتالىق­تاردىڭ كەلبەتىن ەسكە ءتۇسىر­گەندەي بولدى. سول كەزدىڭ وزىندە بۇل ەلدەر وسىنداي دەڭگەيگە جەتكەن بولسا, ءبىز وتكەن عاسىردا كەڭەس وداعىنىڭ رەزەرۆاتسياسى­نىڭ ءبىرى رەتىندە عانا بولعا­نىمىز كوزگە ايقىن كورىنىس بەرگەندەي ەدى. ءبىز ليتۆاداعى مەديتسينا سالاسىنىڭ دەڭگەيىمەن جەتە تانىسىپ, مامان رەتىندە سا­راپقا سالعانىمىزدا, بۇل ەلدىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىندا وزىق ىستەر بارشىلىق ەكەنىن باعامداي تۇستىك. اتاپ ايتساق, مەديتسينالىق اپپاراتتارمەن, قۇرال-جابدىق­تارمەن قامتاماسىز ەتۋ دەڭگەيى بىزبەن سالىستىرعاندا الدەقاي­دا جوعارى ەكەنى كوزگە بىردەن كورىنىپ تۇردى. مىسالى, ولار­دىڭ اۋداندىق دەڭگەيدەگى اۋرۋ­حانالارىنىڭ وزىندە مرت, كتS-ءتارىزدى رەنتگەن اپپاراتتارى ور­ناتىلىپ, قابىلداۋ بولىمشە­لەرى زامانعا ساي جابدىقتالعان. ماماندىعىم حيرۋرگ بولعان­دىقتان بىردەن بايقاعانىم, مۇن­دا وپەراتسيالىق بلوكتارعا دەيىن قويىلعان ەكەن. حيرۋرگيا سالاسىنداعى ديرەكتوردىڭ اي­تۋىن­شا, حيرۋرگيالىق قىزمەتتىڭ جەتى بولىمشەسى جىلىنا 50 مىڭ وپەراتسيا جاسايتىن كورىنەدى. ونىڭ ىشىندە, 2200-دەي تراۆ­ماتولوگيالىق وپەراتسيالار بولسا, جۇرەك-قان تامىرلارى جۇيەسى بويىنشا 10 مىڭ وپەراتسيا جا­ساۋعا مۇمكىندىك بار. بۇل جەردە ءبىز تەك جوعارى ماماندان­دى­رىلعان جاردەمگە جاتاتىن وپە­راتسيالاردىڭ تۇرلەرىن عانا اتاپ وتىرعانىمىزدى ايتۋىمىز كەرەك. جاقىنىراق تانىسقان كەزدە اتالعان كلينيكاعا جان-جاقتان ناۋقاستاردىڭ اعىلىپ كەلىپ جات­قانىنا كۋا بولدىق. بۇل مى­سالدىڭ ءوزى اتالعان كلينيكا ماماندارىنىڭ كاسىبي دەڭگەيىنىڭ وتە جوعارى ەكەندىگىن دالەلدەيدى. سونىمەن قاتار, سالا مامان­دارىنىڭ الەۋمەتتىك جاعدايىنا قىسقاشا توقتالساق, مۇندا ءدارى­گەرلەرگە مەيلىنشە جاعداي جا­سالعان. ويتكەنى, بار-جوعى 3 ميل­ليونعا جۋىق حالقى بار اتالعان مەملەكەتتە جوعارى بىلىكتى ما­مانداردى تۇراقتى ۇستاپ تۇرۋ وتە قيىن. ەۋروپاداعى ىرگەلى ەلدەرمەن قوڭسى وتىرعاندىقتان, ليتۆادان جىلىنا 50-دەن 150-گە دەيىن كاسىبي دەڭگەيى جوعارى ماماندار وزگە ەلدەرگە جاقسى ءومىر ىزدەپ كوشىپ كەتەدى ەكەن. سول سەبەپتى ماماندىق تۇرلەرىنە قاراي دارىگەردىڭ جالاقىسى 2000 ليتتەن باستالادى (1 اقش دوللارى 2.6 ءليتتى كۇرايدى). ونىڭ جارتىسىنا جۋىعىن كوممۋنالدىق, ساقتان­دىرۋ جانە دە باسقا تولەمدەر قۇرايتىن كورىنەدى. بىلايشا ايتقاندا, دارىگەرلەردىڭ ءال-اۋقات جاعدايى ءبىزدىڭ ەلگە قاراعاندا ەكى ەسە جوعارى. ەندى ليتۆاداعى مەديتسينا جۇيەسى جايلى بىرەر اۋىز ءسوز. مۇن­داعى دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيە­سىندەگى مەملەكەتتىك ساياسات بوي­ىنشا ازاماتتار ەڭ الدىمەن ءوز دەنساۋلىعىنا ءوزى جاۋاپتى بولۋى كەرەكتىگى نورماتيۆتىك بازا ار­قىلى شەگەلەنىپ قويىلعان. ياعني, ناۋقاستانىپ, جۇمىسقا جارامسىز بولىپ قالۋ ازاماتتاردىڭ وزىنە تيىمسىزدىك تۋعىزاتىن زاڭمەن بەكىتىلگەن. ماسەلەن, ءبىزدىڭ ەلىمىزدە ۋچاسكەلىك دارىگەردى ناۋقاس ۇيىنە شاقىرعان جاعدايدا كەزەككە قويۋ دەگەن ۇعىم مۇلدەم جوق. اۋى­رىپ جاتقان ادامعا كەلەسى كۇنى نەمەسە ەكى كۇننەن كەيىن كەلۋ دەگەن ءبىزدىڭ تۇسىنىگىمىزگە كەلمەيتىن ءجايت. ال ەۋروپا ەلدەرىندە ءبىر اپتا, ون كۇن بويى وت­باسىلىق دارىگەردى توسىپ ءجۇرۋ ۇيرەنشىكتى ۇردىسكە اينالعان. اۋرۋحانالاردىڭ جاعدايىنا كەلسەك, ليتۆادا جانە دە باسقا ەۋروپا مەملەكەتتەرىندە جوس­پار­لى ستاتسيونارلىق ەم ءتۇرىن الۋ ءۇشىن 5-6 جىلعا دەيىن كەزەكتە تۇرۋ قالىپتى جاعداي. بۇل ورايدا رەسپۋبليكامىزدا جۇزەگە اسىرىلىپ جاتقان ۇلتتىق ءبىر­ىڭعاي مەديتسينالىق جۇيەسى وتان­داستارىمىزدىڭ دەنساۋلى­عىن ساقتاۋ بويىنشا كونستي­تۋ­تسيالىق قۇقىقتارىن تولىق قا­نا­عاتتاندىرۋعا الەۋەتى بار باعدارلاما دەپ بىلەمىن. تەك باعدارلاما بويىنشا كاسىبي ءارى ومىرلىك تاجىريبەدە كەزدەسكەن كەمشىلىكتەر بولسا, ۋاقتىلى ساراپتاۋدان وتكىزىپ, دەر كەزىندە تۇزەتۋلەر ەنگىزىپ وتىرعاننىڭ ايىبى جوق دەپ ەسەپتەيمىن. قورىتا ايتقاندا, ەۋروپا­داعى ەلدىڭ قازىرگى دەڭگەيىن كورىپ كەلگەننەن كەيىن, ءوزىمنىڭ قازاق ەلىندە تۋعانىما, تاۋەلسىز ەلىمنىڭ دامۋىنا ءوز ۇلەسىمدى قو­سىپ جاتقانىما قۋاندىم. ەل­باسىمىز بيىلعى جولداۋىندا 2015 جىلعا قاراي ەلىمىزدە 350 دارىگەرلىك امبۋلاتوريالار, فەلد­شەرلىك-اكۋشەرلىك پۋنكت­تەر جانە ەمحانالار سالى­نا­تىنىن اتاپ كورسەتتى. ەندەشە, ءبىز وزگە دە دامىعان مەم­لە­كەت­تەردىڭ جاڭا تەحنولوگيالارى مەن تاجىريبەسىن يگەرە وتىرىپ, مەديتسينا سالاسىن دا جاڭا بيىككە كوتەرۋىمىز كەرەك. سون­دىقتان كەمەلدەنىپ جاتقان ەلىمىزدى, كەڭ-بايتاق جەرىمىزدى, بار­لىق سالادا قول جەتكىزگەن جەتىستىكتەرىمىزدى باعالاي بىلەيىك. ەلىمىزدە بولىپ جاتقان وزگە­رىستەر وسى باعىتتا جالعاسىن تاپسا, ءبىزدىڭ دۇنيە جۇزىندە ەش مەملەكەتكە ۇقسامايتىن دەربەس دامۋ جولى بار مەملەكەتكە اينالارىمىز انىق. ءسوزىمنىڭ سوڭىندا وڭىردە ەڭبەك ەتىپ جاتقان مەديتسينا ما­مان­دارىنىڭ ءبىرى رەتىندە ەلىمىز­دىڭ كەمەل كەلەشەگىن تۇڭ­عىش پرەزيدەنتىمىز ن.نازارباەۆپەن جانە رەسپۋبليكامىزداعى ەڭ بەدەلدى ساياسي ۇيىم «نۇر وتان» پار­تياسىمەن عانا باي­لانىس­تى­راتىنىمدى ايتپاقشىمىن. سەرىك مىڭباەۆ, وڭتۇستىك قازاقستان وبلىستىق امبۋلاتوريالىق حيرۋرگيا ورتالىعىنىڭ باس دارىگەرى. شىمكەنت.