ەل سەنىمىن ەسەلەگەن پارتيا
قابىلداۋ بولمەلەرى – قاجەت قۇرىلىم
وتكەن جىلى پارتيا قوعامدىق قابىلداۋ بولمەسىنە 78 944 ءوتىنىش-ارىز كەلىپ تۇسسە, بۇل – 2009 جىلمەن سالىستىرعاندا 10 981-گە ارتىق دەگەن ءسوز. سونداي-اق, بىلتىر پارتيا قوعامدىق قابىلداۋ بولمەسىندە 47 000-نان اسا ازاماتقا كەڭەس بەرىلسە, بۇل الدىنداعى جىلمەن سالىستىرعاندا 12 532-گە كوپ. قوعامدىق قابىلداۋ بولمەسىنىڭ جۇمىسىن ودان ءارى جەتىلدىرۋ, تۇرعىنداردىڭ ماسەلەلەرىن جەدەل شەشۋ جانە ازاماتتاردىڭ ءوتىنىشتەرىن شۇعىل قاراۋ بويىنشا «نۇر وتان» حدپ وكىلدەرى مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ جاۋاپتى قىزمەتكەرلەرىمەن, سونداي-اق پارتيا فيليالدارى قوعامدىق قابىلداۋ ءبولمەلەرىنىڭ مەڭگەرۋشىلەرىمەن ءجيى باس قوسىپ تۇرادى. مۇنداي كەزدەسۋلەردىڭ تيىمدىلىگى سول, بارلىق مەملەكەتتىك ورگانداردا قوعامدىق قابىلداۋ بولمەلەرىمەن ءوزارا ءىس-قيمىل جاسايتىن جاۋاپتى قىزمەتكەر انىقتالادى. جىل ىشىندە وبلىستىق, قالالىق جانە اۋداندىق ءماسليحاتتاردىڭ دەپۋتاتتارى ەلىمىزدىڭ ايماقتارىندا 7 157 قابىلداۋ جۇرگىزىپ, 16 000-نان اسا ازاماتتى قابىلدادى. ازاماتتار وزدەرىنىڭ ءوتىنىش-تالاپتارى بويىنشا ءتيىستى كەڭەستەر مەن ناقتى تۇسىنىكتەمەلەر الدى. ءماجىلىس دەپۋتاتتارى دا ورتالىق اپپاراتتىڭ قوعامدىق قابىلداۋ بولمەسىندە 77 قابىلداۋ ءجۇرگىزىپ, 978 ادامدى قابىلدادى. جۇمىس ادىستەرى مەن تاسىلدەرىن كەڭەيتۋ باعىتىندا دا وڭ ىستەر جالعاستىرىلدى. ماسەلەن, ورتالىق اپپاراتتىڭ قوعامدىق قابىلداۋ بولمەسىندە باس پروكۋراتۋرانىڭ, ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ مينيسترلىگىنىڭ, ەكونوميكالىق جانە سىبايلىس جەمقورلىقپەن كۇرەس جونىندەگى اگەنتتىكتىڭ, جەر رەسۋرستارىن باسقارۋ اگەنتتىگىنىڭ, ادىلەت مينيسترلىگى تىركەۋ قىزمەتى كوميتەتىنىڭ, سوت اكىمشىلىگى كوميتەتىنىڭ وكىلدەرى 254 ادامدى قابىلداپ, 112 تالاپ-ءوتىنىش بويىنشا تۇسىنىكتەمەلەر بەردى. بىلتىر رەسپۋبليكا بويىنشا الەۋمەتتىك ماسەلەلەر جونىندە «ءبىرىڭعاي قابىلداۋ كۇنى» اكتسياسى بولىپ ءوتتى. وعان ءماجىلىستىڭ, ءماسليحاتتاردىڭ دەپۋتاتتارى, مەملەكەتتىك جانە قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ باسشىلارى قاتىستى. اكتسياعا 1 800 ادام قاتىسسا, 250 ادامنىڭ ءوتىنىشى شەشىمىن تاپتى, 600 ءوتىنىش مەملەكەتتىك جانە قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنا قاراۋ ءۇشىن جىبەرىلدى, 950 ءوتىنىش بويىنشا ءتيىستى تۇسىنىكتەمەلەر بەرىلدى. ۇتىمدى جۇمىس ءتاسىلىنىڭ ءبىرى – ءىىم جول پوليتسياسى كوميتەتىمەن ءوزارا بىرىگىپ, «جولدا قابىلداۋ» اكتسياسىن ۇيىمداستىرۋ. وسىنداي جۇمىس فورماسى ماسەلەلەردى جەرگىلىكتى جەرلەردە تىكەلەي شەشۋگە مۇمكىندىك تۋعىزىپ وتىر. وتكەن جىلى ەكى مارتە رەسپۋبليكالىق «جولدا قابىلداۋ» اكتسياسى ءوتىپ, شارا بارىسىندا جەرگىلىكتى ورىنداردا تۇرعىندارمەن «جاندى بايلانىس» ورناتىلدى. قابىلداۋدا 1 035 ازامات بولىپ, 1000 ازاماتتىڭ ءوتىنىشى قاناعاتتاندىرىلدى. قاشىق ەلدى مەكەندەردە تۇراتىن ازاماتتاردىڭ پروبلەمالارىن شەشۋ ماقساتىندا قوعامدىق قابىلداۋ بولمەسىنىڭ قىزمەتكەرلەرى اتقارۋشى جانە قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ وكىلدەرىمەن بىرىگىپ, كوشپەلى كەزدەسۋلەر ءوتكىزىپ تۇرادى. مىسالى, وتكەن جىلى ورتالىق اپپاراتتىڭ قوعامدىق قابىلداۋ ءبولمەسىنىڭ قىزمەتكەرلەرى وكىلەتتى ورگانداردىڭ وكىلدەرىمەن بىرىگىپ, قاراعاندى وبلىسى, نۇرا اۋدانىنىڭ بەس ەلدى مەكەنىندە قابىلداۋ ءجۇرگىزدى. جىل بويىنا رەسپۋبليكا بويىنشا 1 257 كوشپەلى قابىلداۋ ءوتتى. ادۆوكاتتار وداعىنىڭ وكىلدەرى ورتالىق اپپاراتتىڭ قوعامدىق قابىلداۋ بولمەسىندە 206 ازاماتقا تەگىن قۇقىقتىق كومەك كورسەتتى. الماتى, شىعىس قازاقستان جانە سولتۇستىك قازاقستان وبلىستارىنىڭ ايماقتىق قوعامدىق قابىلداۋ بولمەلەرىندە ادۆوكاتتار وكىلدەرى وسىنداي تاجىريبەنى جۇزەگە اسىردى. پارتيانىڭ اقمولا وبلىستىق فيليالىندا جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ زاڭ فاكۋلتەتىندە وقيتىن ستۋدەنتتەر ازاماتتارعا قۇقىقتىق كەڭەس بەردى. وسىنداي ءتاجىريبە ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ «نۇر وتان» پارتياسى باستاۋىش ۇيىمىندا دا جۇزەگە اسىرىلىپ كەلەدى. بىلتىر ورتالىق اپپاراتتىڭ قوعامدىق قابىلداۋ بولمەسىنىڭ قىزمەتىنە جۇمىستىڭ جاڭا فورماسى ەنگىزىلدى. ماسەلەن, ورتالىق اپپاراتتىڭ قوعامدىق قابىلداۋ بولمەسى مەن استانا فيليالىنا نەسيە الۋ, يپوتەكالىق نەسيەنى قايتا قارجىلاندىرۋ, باسپانانى جالعا الۋ ءجانە «جول كارتاسى-2020» باعدارلاماسى بويىنشا ءوتىنىشتىڭ كوپتەپ تۇسۋىنە وراي ازاماتتارعا كەڭەس بەرۋ ۇدەرىستەرى جۇزەگە اسىرىلدى. وتكەن جىلى پارتيا قوعامدىق قابىلداۋ بولمەسىنە كەلىپ تۇسكەن وتىنىشتەرگە تالداۋ جۇرگىزگەندە ولاردىڭ التىدان ءبىرى تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىق سالاسى ماسەلەلەرىنە قاتىستى ەكەنى انىقتالدى. سونىمەن بىرگە, ادۆوكاتتار وداعىنىڭ وكىلدەرى ورتالىق اپپاراتتىڭ قوعامدىق قابىلداۋ بولمەسىندە قىركۇيەك ايىنان تۇراقتى نەگىزدە «شاڭىراق» جوباسىن باستادى. «قوعامدىق قورعاۋشى» رقب جۇمىسى اياسىندا 82 ادامعا تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىق ماسەلەلەرى بويىنشا تەگىن كاسىبي كەڭەستەر بەرىلدى. ايماقتىق قوعامدىق قابىلداۋ بولمەلەرىنىڭ قىزمەتىن ىنتالاندىرۋ جانە جانداندىرۋ ماقساتىندا «نۇر وتان» حدپ «ەڭ ۇزدىك قوعامدىق قابىلداۋ بولمەسى» بايقاۋىن ۇيىمداستىردى. ول ەكى كەزەڭدە ءوتتى. بايقاۋدىڭ ەكىنشى كەزەڭىنىڭ ناتيجەسى بويىنشا ورتالىق كوميسسيانىڭ قاراۋىنا 16 ايماقتىق جانە 47 اۋماقتىق قوعامدىق قابىلداۋ بولمەلەرىنىڭ ماتەريالدارى ۇسىنىلدى. قورىتىندىسى جاقىن ارادا شىعارىلاتىن بولادى. «نۇر وتان» حدپ-نىڭ ورتالىق اپپاراتى مەن ءتۇرلى دەڭگەيدەگى فيليالدارى قوعامدىق قابىلداۋ بولمەلەرىنىڭ جۇمىسىن الداعى ۋاقىتتا بەلسەندىلەندىرە ءتۇسەتىن بولادى. جۇماجان جۇكەنوۆ, «نۇر وتان» حدپ ورتالىق اپپاراتى قوعامدىق قابىلداۋ بولمەسىنىڭ مەڭگەرۋشىسى.«نە دەگەن باقىتتى ەدىڭ, كەلەر ۇرپاق»
بيىل ەل تاۋەلسىزدىگىنىڭ 20 جىلدىعى, ءساۋىر ساتىندە پرەزيدەنتتىك سايلاۋ وتپەك. ال ەلباسى جەتەكشىلىك ەتەتىن «نۇر وتان» پارتياسى ءوزىنىڭ ءحىىى سەزى قارساڭىندا تۇر. مىنە, وسىنداي اۋقىمدى شارالار ءاربىر سانالى ازاماتتىڭ اتسالىسۋىنا نەگىز بولسا كەرەك. بۇعان دەيىن «نۇر وتان» پارتياسىنىڭ اۋماقتىق, ايماقتىق فيليالدارىندا ەسەپ بەرۋ جانە سايلاۋ كونفەرەنتسيالارى وتكەنى بەلگىلى. ارينە, جيىن وتكىزۋ ايتۋعا وڭاي بولعانىمەن, شىن مانىندە جاۋاپكەرشىلىك جۇگى اۋىر. سول سەبەپتى, پارتيانىڭ قىزىلوردا وبلىستىق فيليالىنىڭ VIII كونفەرەنتسياسىنا «ءبىز نە بىتىردىك» دەگەن ساۋالدى الدىمىزعا قويدىق. ءبىر جىلدىڭ ىشىندە پارتيا تاراپىنان وبلىستا ون مىڭداعان ءىس-شارا ۇيىمداستىرىلسا, ودان ءجۇز مىڭداعان كىسى قۋاتتاندى. مەملەكەت بايلىعىنا جاناشىرلىق, قوعامدا قىلمىستىڭ الدىن الۋ, قۇرىلىس الاڭدارىندا ساپا ساياساتىن ۇستانۋ – ءبارى-ءبارى «نۇر وتاننىڭ» مىندەتىنە كىرەدى. ياعني, پارتيا ارالاسپايتىن بىردە-ءبىر سالا جوق دەسە دە بولادى. ءبىر عانا مىسال, سىرداريا اۋدانىندا «نۇر وتان» پارتياسىنىڭ قولداۋىمەن اۋقىمدى اكتسيا ءوتىپ, ول تالاي جۇرەككە جىلۋىن جاقتى. پارتيا ءۇشىن ەلدى قۋانتقاننان ارتىق مارتەبە جوق. سول ۇردىسپەن تىكۇشاق اپاتىنان مۇگەدەكتىككە تاڭىلعان جۋرناليست مەيرامبەك شىلدەباەۆقا, الماتى قالاسىنا ەمدەلۋگە باراتىن قۇرالاي ەرتىلەۋوۆاعا قوماقتى قاراجات بەرىلدى. وسىنداي شاراپاتتان مارات ساقتاپوۆ (مۇگەدەك بالاسىن ەمدەتۋ ءۇشىن), سونداي-اق اتا-اناسىنان ايىرىلعان, جوعارى وقۋ ورنىندا وقيتىن گرانت يەسى جازيرا وماروۆا دا تىس قالعان جوق. پارتيا فيليالى اتىنا جازىلعان مىنا ءوتىنىش كىم-كىمنىڭ دە كوڭىلىن اۋدارارلىق ەدى. «مەن, گاۋھار اياپوۆا تەرەڭوزەك كەنتىندەگى تاجىباەۆ كوشەسى, №15 ۇيدە پاتەر جالداپ تۇرامىن. ءۇش پەرزەنتىم بار, ەكەۋى مۇگەدەك, دەنى ساۋ بالام مەكتەپ جاسىندا. كۇيەۋىم تاستاپ كەتتى. ءوزىم و.ءمالىباەۆ اتىنداعى اۋىلدىق كلۋبتا جارتى ستاۆكادا ەدەن جۋامىن. 9 400 تەڭگە تابىسىم مەن مۇگەدەكتىككە بەرىلەتىن جاردەماقى تاماق, پاتەراقى مەن ءدارى-ءدارمەككە ارەڭ جەتەدى. ومىردەن ءتۇڭىلىپ كەتتىم. امال جوق, بالالارىم ءۇشىن ءالى كەرەك ەكەنىمدى ۇعامىن. بالا ەل بولاشاعى عوي, مەيلى ول مۇگەدەك بولسىن, قوعامنىڭ ءمۇشەسى ەمەس پە؟ ماعان «نۇر وتان» پارتياسىنان باسقا ەشكىم كومەك كورسەتە المايتىنىن سەزەمىن. كوشباسشى پارتيا قاي ىستە دە الدا ءجۇر عوي, بالكىم, مەنىڭ دە تاعدىرىما ارالاسا الار. سىزدەرگە ءۇمىت قوسىپ, ءبىر امالىن تابادى دەپ سەنىممەن ءوتىنىش جازىپ وتىرمىن». ارينە, ءوتىنىش ەرىككەننەن جازىلماعان. استارى تەرەڭ, اۋىرتپالىعى زىلدەي. پارتيا توراعاسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ پارتيا فيليالدارى جانىنداعى قوعامدىق قابىلداۋ قىزمەتىن بارىنشا جانداندىرىپ, حالىقتىڭ مۇڭ-مۇقتاجىنا بەي-ءجاي قاراماۋ تۋرالى تاپسىرماسى ءبىزدىڭ باستى مىندەتىمىز. ەندەشە, گاۋھاردىڭ ءوتىنىشىن قالايدا قاناعاتتاندىرۋدىڭ, ونى شەشۋدىڭ جولىن ىزدەۋ قاجەت. مۇنىڭ الدىندا ءدال وسىنداي ءوتىنىش اۋداندىق مادەنيەت ءۇيىنىڭ قىزمەتكەرى ءازيز سادىقوۆتان دا كەلگەن. اۋداننىڭ مادەنيەتى مەن ونەرىنە ۇلەسى مول ازامات باسپانا ماسەلەسىنەن تارشىلىق كورىپ وتىرعانىن جازعان ەكەن. پارتيانىڭ اۋداندىق فيليالىنىڭ توراعاسى وسى ماسەلەگە بايلانىستى ۇلكەن جاناشىرلىق جاسادى. ادام تاعدىرى, باسپانا ءماسەلەسى قاي كەزەڭدە دە كۇن ءتارتىبىنەن تۇسپەگەن وتكىر ءجايت قوي. سولاي بولا تۇرسا دا, اۋدان ورتالىعىنداعى جاتاقحانا ۇلگىسىندەگى بوس ءۇيدى بيۋدجەتتەن تىس قارجى كوزدەرى ارقىلى قىسقا ۋاقىتتا تولىق جوندەۋدەن وتكىزىپ, سەگىز وتباسىنا كىلتىن تاپسىردى. سولاردىڭ ىشىندە گاۋھار اياپوۆا مەن ءازيز سادىقوۆ تا بار. گاۋھار قۋانىشتان كوزىنە جاس الىپ, العىسىن جاۋدىردى. «نۇر وتان» حدپ ۇزاق مەرزىمدى مىندەتتەردى جۇزەگە اسىرۋدى نەگىزگە الا وتىرىپ, وسىلايشا ەل دامۋىمەن بىرگە بيىك بەلەسكە قادام باسىپ كەلەدى. ەل پرەزيدەنتى, «نۇر وتان» حدپ توراعاسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ باستاماسى بويىنشا ءازىرلەنگەن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ 2020 جىلعا دەيىنگى دامۋ ستراتەگياسى تاياۋداعى ونجىلدىققا ارنالعان الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق جوسپارمەن قاتار, ساياسي باعداردى دا ايقىنداپ بەردى. ىشكى ساياساتتا بەيبىتشىلىك پەن كەلىسىمدى, قوعامنىڭ تۇراقتىلىعى مەن ورنىقتى دامۋىن ساقتاۋ نەگىزگى ماقساتتار بولىپ قالا بەرەدى. سوندىقتان, ءبۇگىننەن ەرتەڭنىڭ, ەرتەڭنەن بولاشاقتىڭ جارقىن ەكەنىنە كامىل سەنىمدىمىز. قىزىلوردا وبلىسىندا يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق 12 جوبانىڭ تۇساۋى كەسىلدى. بۇل, ايماقتىڭ ءوسىپ-وركەندەۋىنە زور ىقپالىن تيگىزۋدە. مۇنان بولەك, «جول كارتاسى», «100 اۋرۋحانا, 100 مەكتەپ» باعدارلامالارى ەل ءومىرىن ءوركەنيەت كوشىنە جاقىنداتا ءتۇستى. ال «باتىس ەۋروپا – باتىس قىتاي» حالىقارالىق اۆتوماگيسترالى جول جۇيەسىن جاقسارتۋمەن قاتار, ءوندىرىستى, ءومىردى وڭ وزگەرىستەرگە جەتەلەي ءتۇستى. وسى باعىتتاعى ىرگەلى ىستەر حالىقتىڭ الەۋمەتتىك احۋالىنا ەرەكشە دەم بەردى. بۇل ورايدا, جاۋاپتى جۇمىستاردى ءجۇيەسىنەن اداستىرماي, قارجىنىڭ ماقساتتى جۇمسالۋىن قاداعالاپ, ساپاسىن ساقتاۋدى باقىلاپ وتىرعان «نۇر وتاننىڭ» ورنى بولەك. پارتيا تاراپىنان پارمەندى باقىلاۋ كۇشەيىپ, قازىر وبلىس اۋماعىندا 735 مۇشەسى بار 245 پارتيالىق باقىلاۋ بەكەتى جۇمىس ىستەيدى. مەنىڭ وتكەن جىلى «ەل-جۇرت ءھام ەلباسى. ناش ليدەر» دەپ اتالاتىن كىتابىم جارىققا شىققان ەدى. وندا قاراپايىم ەل ادامدارىنىڭ ەلباسىنا دەگەن قۇرمەتى, جۇرەكجاردى كوڭىلدەرى لايىقتى كورىنىس تاپقان. ال باستى ەرەكشەلىگى – پرەزيدەنت وكىلەتتىگىن ۇزارتۋدى ۇسىنعان لەبىزدەر بولاتىن. اسىلى, اۋىل ادامىنىڭ ساياسي ساۋاتى, قۇقىقتىق تانىمى قالا تۇرعىنىنان ءبىر مىسقال كەم ەمەس. مەنىڭ سوعان كوزىم جەتتى. ەلباسىنىڭ سارابدال ساياساتىنىڭ ارقاسىندا بىزدەر بەيبىت ءومىر ءسۇرىپ جاتقان باقىتتى جاندارمىز. نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى تەك ەل باسقارۋشى عانا ەمەس, ول ءىرى قايراتكەر, ءىرى ساياساتكەر, تەرەڭ دە كورەگەن رەفورماتور! جالپى, ەل مەن ەلباسى ەگىز ۇعىم. پرەزيدەنتتى ەلدىك اسىل مۇراتتاردى بيىككە كوتەرگەن, ۇلتتىق مەرەيدى, ۇلتتىق قۇندىلىقتاردى جاڭعىرتىپ, وتانىمىزدى الەمگە تانىتقان, قازاقتىڭ ماڭدايىنا شىراق بولىپ جانىپ, سايىن دالاسىنا ساۋلەسىن شاشقان ساڭلاق ۇل, دارا تۇلعا, دانا بولمىس دەپ بىلەمىن. كەزىندە قازاقتىڭ قارا ولەڭىنىڭ حاس شەبەرى قاسىم امانجولوۆ: «نە دەگەن باقىتتى ەدىڭ, كەلەر ۇرپاق», دەگەن ەكەن. شىنىندا دا, ءبىز ادال ەڭبەگىمىزبەن ەگەمەن ەلىمىزدىڭ ەرتەڭىن ەڭسەلى ەتۋگە ءوز ۇلەسىمىزدى قوسىپ جۇرگەن باقىتتى ۇرپاقپىز. ولمەسحان بولاتبەكوۆ, «نۇر وتان» حدپ قىزىلوردا وبلىستىق فيليالى توراعاسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى, پارتيا حىىى سەزىنىڭ دەلەگاتى.بولىنگەن قارجى يگەرىلمەي قالىپ وتىر
ەلدەگى شاعىن جانە ورتا بيزنەس ەل ەكونوميكاسىنا ەلەۋلى كىرىس اكەلەتىن ۇلكەن تەتىك ەكەنى بەلگىلى. باسقاشا ايتساق, ول – مەملەكەت ەكونوميكاسىنىڭ تىرەگى. ەلباسىنىڭ بىرەر جىل بۇرىن وڭىرلەردەگى كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ جونىندە بىرىڭعاي بيۋدجەتتىك باعدارلاما ەنگىزىلۋىن قامتاماسىز ەتۋدى تاپسىرعانى, ال 2010 جىلدان باستاپ «بيزنەستىڭ جول كارتاسى – 2020» جوباسىنىڭ قولعا الىنعانى وسى ءبىر وڭ نيەتتەن تۋىنداعانى انىق. بۇگىندە اتالعان باعدارلامانىڭ ىسكە اسىرىلۋىنا باقىلاۋ جۇرگىزۋ «نۇر وتان» حدپ-نىڭ موينىنا جۇكتەلگەن. جۋىردا پارتيانىڭ ەلورداداعى ورتالىق اپپاراتىندا پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى گۇلجان قاراقۇسوۆانىڭ تورايىمدىلىعىمەن وتكەن مەملەكەتتىك قاراجاتتىڭ پايدالانىلۋىن باقىلاۋ ءجونىندەگى كوميسسيانىڭ كەزەكتى وتىرىسىندا اتالعان باعدارلامانىڭ ورىندالۋ بارىسى مەن جاي-كۇيى سۇزگىدەن ءوتتى. ءبىر اتاپ وتەرلىگى, اتالعان مەملەكەتتىك جوبا ءاۋ باستان وڭىرلەردەگى كاسىپكەرلىكتىڭ جاندانۋىن, جاڭا بيزنەس باستامالارىن قولداۋدى, كاسىپكەرلىك سەكتوردى «ساۋىقتىرۋدى» سونداي-اق, كاسىپكەرلىك الەۋەتىن نىعايتۋدى كوزدەگەندىكتەن تۋعان, ال مەملەكەت تاراپىنان ءوز شارۋاسىن دوڭگەلەتۋگە بەل بۋعان ىسكەر جاندارعا سۋبسيديا تۇرىندە قاراجات بولىنگەن. دەگەنمەن, وتىرىستا بەلگىلى بولعانى: ارنايى جۇرگىزىلگەن تالداۋ ناتيجەلەرى كورسەتكەندەي, بۇل قاراجات ءتۇرلى سەبەپتەرمەن كاسىپكەرلەرگە تولىقتاي جەتپەگەن. ماسەلەن, وتكەن جىلى «بيزنەستىڭ جول كارتاسى – 2020» جوباسىنىڭ 2 بىردەي باعدارلاماسىنا مەملەكەت قورجىنىنان 13,8 ملرد.-تان استام تەڭگە بولىنسە, ونىڭ تەك جارتىسىنا جۋىعى, ياعني 47 پايىزى عانا يگەرىلگەن. ال قالعان 7 ملرد.-قا جۋىق قارجى «جەلگە ۇشقان». وتىرىستا ءسوز العان ەكونوميكالىق دامۋ جانە ساۋدا ۆيتسە-ءمينيسترى مارات قۇسايىنوۆ «بيزنەستىڭ جول كارتاسى – 2020» باعدارلاماسى بويىنشا اتقارىلعان ىستەردى تىزبەكتەپ ءوتتى. دەسەك تە, كوميسسيا مۇشەلەرىنىڭ باسىم كوپشىلىگىنىڭ پىكىرىنشە, اتالعان باعدارلاما ءالى دە ءوز جۇيەسىن تاپپاعان. مۇنى بىرەۋلەر جەرگىلىكتى جەرلەردەگى كاسىپكەرلەردىڭ كاسىبي بەلسەندىلىگىنىڭ تومەندىگىمەن جانە مەملەكەت ۇسىنعان جەڭىلدىكتەردى دۇرىس پايدالانا الماۋلارىمەن بايلانىستىرسا, ەندى بىرەۋلەرى بۇل كەمشىلىكتى بولىنگەن قاراجاتتىڭ دۇرىس تاراتىلماۋىنان دەيدى. سونداي-اق, قازىرگى ۋاقىتتا باعدارلاما اياسىندا ايماقتاردى قارجىلاندىرۋدىڭ كەيبىر ءادىس-تاسىلدەرى قايتا قارالماعان كورىنەدى. «بۇل شاعىن جانە ورتا بيزنەستىڭ قاراجاتقا قولجەتىمدىلىگىن تومەندەتىپ وتىر», – دەدى جيىنعا قاتىسۋشىلار. «ءبىزدى قازىرگى ۋاقىتتا قارجىنىڭ بولىنگەنى ەمەس, ونىڭ يگەرىلمەي قالۋى الاڭداتىپ وتىر. قارجىنىڭ ءبولىنۋى – باعدارلامانىڭ تاپ-تۇيناقتاي ورىندالعانىن بىلدىرمەيدى. سوندىقتان, قاراجاتتىڭ قالاي جۇمسالىپ جاتقانى ەمەس, سول جۇمسالعان قارجىنىڭ قانداي وڭ ناتيجەگە الىپ كەلگەندىگى ماڭىزدى. ماسەلە, مىنە, وسىندا. ياعني, يگەرىلگەن قارجى تەك قاعاز جۇزىندە كورىنبەي, ەل ەكونوميكاسىنا بەلگىلى ءبىر دەڭگەيدە پايداسىن تيگىزۋى كەرەك. بىزگە ەسكى كاسىپورىنداردىڭ «تىنىستاعانى» كەرەك ەمەس, بىزگە باسەكەگە توتەپ بەرەتىن جاڭا كاسىپورىندار كەرەك. وسى ورايدا, جۇمىستى شيراتۋىمىز قاجەت. ءار ماسەلەگە جۇيەلى ءتۇردە كەلگەنىمىز ءجون. سەبەبى, «بيزنەستىڭ جول كارتاسى – 2020» جوباسى تەك شاعىن جانە ورتا كاسىپكەرلىكتى قولداۋعا عانا ەمەس, ونى جاڭعىرتۋعا باعىتتالعان», – دەدى گۇلجان قاراقۇسوۆا. جيىن سوڭىندا تۇيتكىلدى ماسەلەلەردى شەشۋ جانە ايقىن بولعان كەمشىلىكتەردى جويۋ بويىنشا مەملەكەتتىك جانە باسقا دا مۇددەلى ورگانداردىڭ اتىنا ۇسىنىستار ازىرلەندى. ءلايلا ەدىلقىزى. سەزد قاراۋىنا ەنگىزىلدى كەشە «نۇر وتان» حالىقتىق-دەموكراتيالىق پارتياسىنىڭ ورتالىق باقىلاۋ-رەۆيزيالىق كوميسسياسىنىڭ جيىنى ءوتىپ, پارتيانىڭ ورتالىق باقىلاۋ-رەۆيزيالىق كوميسسياسىنىڭ جانە قارجىلىق شارۋاشىلىق قىزمەتىنىڭ 2006 جىلدان باستاپ, 2010 جىلعا دەيىنگى ەسەپتىك كەزەڭىنىڭ جۇمىس قورىتىندىلارى تالقىلاندى. جيىن قورىتىندىسى بويىنشا «نۇر وتان» حدپ ورتالىق باقىلاۋ-رەۆيزيالىق كوميسسياسىنىڭ ەسەبى ماقۇلدانىپ, ونى پارتيانىڭ XIII سەزىندە قاراۋعا ەنگىزۋ تۋرالى شەشىم قابىلداندى, دەپ حابارلادى «نۇر وتان» حدپ-نىڭ باسپاسوز قىزمەتى.قامقورلىق كورگەندەردىڭ ءبىرىمىن
بۇدان ۇزاق جىلدار بۇرىن وتباسىمىزبەن اۋىلدىق جەردەن وبلىس ورتالىعىنا قونىس اۋداردىق. ءوزىم ساقتاعان بايىشەۆ اتىنداعى وبلىستىق عىلىمي-امبەباپ كىتاپحاناعا, جولداسىم زاۋىتقا جۇمىسقا ورنالاستىق. وتباسىمىزدا ءۇش ءبۇلدىرشىنىمىز بار. ءوزىمىز جاس وتباسىمىز, جيعان-تەرگەنىمىز جوق. كەزىندە بيۋدجەتتىك مەكەمە قىزمەتكەرلەرى ساناتىندا تۇرعىن ءۇي الۋ كەزەگىنە تۇرعانبىز. بالالارىمىزدى ءسۇيرەتىپ پاتەردەن ءپاتەرگە كوشۋدىڭ ازابىن تارتۋداي-اق تارتتىق. ءۇي جالداۋشىلار دا كىشكەنتاي بالالارى بارلارعا ونشا ىقىلاستى ەمەس ەكەن. ال ءبىزدىڭ پاتەرگە قول جەتكىزۋ مۇمكىندىگىمىز ازايا بەردى. ءتوزىم تاۋسىلىپ, شىدام كەتە باستادى. قايتىپ اۋىلعا كوشىپ كەتۋدىڭ رەتىن تاعى تابا المادىق. ءسويتىپ جۇرگەندە ءارىپتەستەرىم «نۇر وتانعا» بارىپ جولىقساڭشى, كوپ ادامدار كومەگى تيدى دەپ ءجۇر عوي, ىقپال ەتەر ءمۇمكىن, دەپ اقىل قوستى. ءسويتىپ, مەن «نۇر وتان» حدپ وبلىستىق فيليالىنىڭ قوعامدىق قابىلداۋىنا باردىم. شىنى كەرەك, مۇنداي ىقىلاستى كۇتپەپ ەدىم, ريزا بولدىم. ونداعىلار كەلگەن ماسەلەمدى مۇقيات تىڭداپ, قالاي ارەكەت ەتۋ كەرەكتىگىن ايتىپ, كەڭەس بەردى. قوسىمشا قاجەت قۇجاتتارىمدى جيناپ, تاپسىرعان سوڭ ءتيىستى ورىندارعا جولداپ, باقىلاۋدا ۇستايتىندىقتارىن ايتتى. ءسويتىپ, كوپ ۇزاماي ماسەلەنىڭ وڭ شەشىلگەنى تۋرالى حابارلادى. مۇنداي جاناشىرلىقتى كۇتپەگەندىكتەن بە, قاتتى تولقىدىم, قۋانىشىمدا شەك بولعان جوق. پارتيانىڭ ارالاسۋىمەن باسپانالى بولىپ قالدىق. ءوزىم بىلەتىن تاعى ءبىر دەرەكتى ايتا كەتسەم ارتىق بولماس. مەنىمەن بىرگە قوعامدىق قابىلداۋدا بولعان №1 ەمحانانىڭ اكۋشەر-گينەكولوگى تاتيانا ستارچاەنكونىڭ دا ءوتىنىشى شەشىمىن تاۋىپ, ەكى بالاسىن «ارمان» بالالار باقشاسىنا ورنالاستىرۋعا پارتيانىڭ وبلىستىق فيليالى مۇرىندىق بولعانىنا كۋامىن. جالپى, پارتيانىڭ وبلىستىق فيليالىندا ازاماتتاردىڭ ارىز-شاعىمدارىمەن جۇمىس ىستەۋدىڭ ءتاۋىر تاجىريبەسى قالىپتاسقانىنا مىسال جەتەرلىك. ونى كوپشىلىككە جەتكىزۋدى وزىمە پارىز سانايمىن. «نۇر وتان» – ناعىز حالىقتىق پارتيا ەكەنىنە كوزىم جەتتى. ەلدىڭ قامىن قامداپ, مۇڭىن مۇڭداپ جۇرگەن بۇدان باسقا قانداي پارتيانى كوردىڭىز, ءبارى دە قۇر اسىرە قىزىل سوزگە, سىلدىر ساياساتقا عانا قۇمار. سوندىقتان, الدا دا بيلىكتىڭ پارتياسىنىڭ بيىكتەن كورىنەتىنىنە سەنىم مول. كەنجەگۇل سايىموۆا, اقتوبە قالاسىنىڭ تۇرعىنى.جاناشىرلىق
بارشامىزدى قۋانتقان ءبىر مىسال ايتسام دەيمىن. وتكەن كۇزدەن باستاپ جەرگىلىكتى ورتا مەكتەپتىڭ 9 سىنىپ وقۋشىسى الماس دابيەۆتىڭ جۇزىندە جابىرقاۋ, كوڭىلىندە كىربىڭ پايدا بولعانىن كورىپ قابىرعامىز قايىستى. كۇن ساناپ ەڭسەسى ءتۇسىپ بارا جاتقان بوزبالانىڭ دەنساۋلىعىن مۇقيات تەكسەرگەن دارىگەرلەر وتە اۋىر دياگنوز قويىپتى. ۇلكەن كولەمدەگى اسقازان لەيموميوماسىن الماتى قالاسىنداعى ونكولوگيا جانە راديولوگيا قاز عزي-دە شۇعىل ءتۇردە ەمدەۋ قاجەت بولدى. ۋاقىت پەن قارجىنىڭ تاپشىلىعى الماستىڭ اتا-اناسىن ودان بەتەر جابىرقاتتى. بىلتىرعى جەلتوقساننىڭ باسىندا «نۇر وتان» حدپ «تاراسوۆ» جاۋاپكەرشىلىگى شەكتەۋلى سەرىكتەستىگىندەگى باستاۋىش پارتيا ۇيىمىنىڭ ءتورايىمى باقىتگۇل ءازىمحان مەن الماستىڭ اتا-اناسى پارتيانىڭ اۋداندىق فيليالىنا كومەك قولىن سوزۋ تۋرالى ءوتىنىش ءتۇسىردى. تەز ارادا اۋىلداعى پارتيا ۇيىمدارىنا, اۋىلدىق وكرۋگ اكىمدەرىنە بوزبالانى الماتىداعى وپەراتسياعا جىبەرۋ ءۇشىن قاراجات جيناۋعا كومەكتەسۋگە شاقىرعان حاتتار جولدانىپ, ارنايى قور اشىلدى. «نۇروتاندىقتاردىڭ» باستاماسىمەن ول جاپپاي ىزگىلىك اكتسياسىنا ۇلاسىپ كەتتى. ءسويتىپ, 15 كۇننىڭ ءىشىندە 250000 تەڭگە اقشالاي قارجى جينالىپ, دابيەۆتار وتباسىنا تاپسىرىلدى. قازىر كۇردەلى وپەراتسيا مەن ەمدەۋ كۋرسى ءساتتى اياقتالىپ, الماس سىنىپتاستارىنىڭ ورتاسىندا جارقىراپ ءجۇر. ەلباسى, «نۇر وتان» حدپ ءتوراعاسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ بيىلعى جولداۋىن «بولاشاقتىڭ ىرگەسىن بىرگە قالايمىز» دەپ اتاۋىنىڭ تەرەڭ ءمانىن وسى ءبىر مىسالدان دا اڭعارۋعا بولادى. رۋحيا ساۋلەنوۆا, تاراسوۆ اۋىلدىق وكرۋگىنىڭ اكىمى. اقمولا وبلىسى.كءوڭىل ءوسىردى
مەن كوپ جىلدان بەرى ءوندىرىس سالاسىندا ەڭبەك ەتىپ كەلەمىن. بۋلدوزەرشى رەتىندە ماماندىعىم قاي كاسىپورىنعا دا قالاۋلى. كەيىنگى كەزدە وبلىس اۋماعىندا اشىق ادىسپەن كومىر وندىرەتىن «تۋركاز» اتالاتىن جشس-كە قاراستى جۇمىس ىستەۋدەمىن. بەرىك قالىپتاسپاعان قۇرىلىم بولعاندىقتان كەيدە ىستە ىركىلىس بولماي تۇرمايدى. وكىنىشكە قاراي, سوندايدا ەڭبەكاقىمىز قيىلىپ نەمەسە تولەنۋى توقتاتىلىپ قيىندىق جۇگى الدىمەن بىزگە ارتىلاتىنى بار. بىلتىر ءساۋىر, مامىر, ماۋسىم ايلارىنا ءتيىستى جالاقىمدى مەزگىلىندە الا الماي ءبىراز اۋرەگە ءتۇستىم. كاسىپورىن باسشىلىعى تاراپىنان تالاپ-تىلەگىمدى ەلەپ-ەسكەرۋگە ونشالىقتى ق ۇلىق تانىتىلا قويماعاندىقتان, ارىپتەستەرىمنىڭ كەڭەسى بويىنشا «نۇر وتان» حدپ وبلىستىق فيليالىنا شاعىمدانۋىما تۋرا كەلدى. ارادا از ۋاقىت وتپەي جاتىپ ونىڭ قوعامدىق قابىلداۋ بولىمىنە شاقىرىلدىم. مۇنداعى ماماندار ماسەلە مانىنە تىكەلەي قانىققان سوڭ ءوتىنىشىمنىڭ جەتكىزىلەتىندىگىن ايتىپ, رەنىشىمدى باستى. ايتقاندايىن, كۇز اياعىندا ءۇش ايلىق جالاقىم تولىق قولىما ءتيدى. «نۇر وتان» حالىققا ەتەنە جاقىن, ەڭبەككەرلەر مۇڭ-مۇددەسىن قورعاۋعا ىنتالى پارتيا ەكەنىنە ومىرىمدەگى وسى ءبىر جاي ارقىلى كوزىم جەتە ءتۇستى. ماعان كومەككە كەلىپ, قولداۋ كورسەتىلگەنى ءۇشىن پارتيانىڭ وبلىستىق فيليالىنا العىسىمدى ءبىلدىردىم. ەستىپ, ءبىلىپ جۇرگەنىمدەي مۇنداي قامقورلىققا ءبىر مەن عانا ەمەس كوپتەگەن ازاماتتار دا ريزا. اناتولي مينكين, جۇمىسشى. قاراعاندى.العىس ايتامىن
جەكە كاسىپكەرگە جالدانىپ جۇمىسقا تۇرعان مەنىڭ كوڭىلىم مۇنداعى ادامعا دەگەن نەمقۇرايلىقتان ابدەن ءپاس بولدى. ەڭ الدىمەن, ونداعىلار ماعان ءوزارا ەڭبەك كەلىسىمى تۋرالى قۇجاتتىڭ ءبىر داناسىن قانشا سۇراسام دا بەرۋدى قاجەت دەپ تاپپادى. ال ودان كەيىنگى جەردە زاڭدى ەڭبەك اقىمدى الا المادىم. مەن ءۇشىن زەينەتاقى مەن الەۋمەتتىك مىندەتتى تولەمدەر جانە اۋدارىلماي قالدى. ال جۇمىس بەرىپ وتىرعان قوجايىندار بولسا, ارىزدانىپ قايدا بارساڭ وندا بار دەپ كەرگىدى. ءتىپتى, ەڭبەك كىتاپشاما جۇمىستان شىققانىم جونىندە بەلگى قويىپ بەرۋدى دە قاجەت دەپ تاپپادى. ءسويتىپ, قينالىپ قالعان شاقتا ءبىر تانىستارىم «نۇر وتان» حدپ قالالىق فيليالىنا بارۋعا كەڭەس بەردى. مۇنداعىلار مەنى جىلى قابىلداپ, ارىز-ءوتىنىشىمدى زەيىن قويىپ تىڭدادى. ىلە سولاردىڭ كومەگىمەن بارلىق زاڭدى تىلەگىم قاناعاتتاندىرىلدى. ياعني, تيەسىلى جالاقىمدى الدىم, زاڭدى تولەمدەر دە ءتيىستى ورىندارعا اۋدارىلدى. وسى جەردە زەينەتاقى ورتالىعىنداعى جەكەلەگەن قىزمەتكەرلەردىڭ نەمقۇرايلىعىنان زەينەتاقىسىن الا الماي كەلگەن ءبىر انانىڭ دا تىلەگى قاناعاتتاندىرىلىپ, كوڭىلى كوتەرىلىپ قايتقانىنا كۋا بولدىم. قىسقاسى, مۇندا ورىندى ءوتىنىش اياقسىز قالمايتىن سەكىلدى. گۇلسىم مۇحامەدجانوۆا, قالا تۇرعىنى. سەمەي.
