«مەن دالانىڭ قىزىمىن!»– دەيدى كىشكەنە عانا گلازۋنوۆ اۋىلىنىڭ تۇرعىنى گالينا بولشاكوۆا

قازاقستاننان باسقا ەلگە قونىس اۋدارىپ, بىراق قايتىپ ورالىپ جاتقان جەرلەستەرىمىز از ەمەس. قوستاناي اۋدانىنىڭ گلازۋنوۆ اۋىلىندا تۇراتىن گالينا بولشاكوۆا دا سولاردىڭ ءبىرى. ول قازاقستاننان باسقا جەردە تۇرا المايتىنى تۋعان اۋىلىنا دەگەن بويىن بۋعان ساعىنىشتان ەكەنىن جاقسى ءتۇسىندى. قازىر قازاقستانعا قايتىپ ورالعانىنا مىڭ دا ءبىر ريزا. ونىڭ اڭگىمەسىنەن اۋزىنىڭ ۇشىمەن سويلەگەن جاساندىلىق ەمەس, ءوزىنىڭ تۋعان جەرىنە دەگەن سەزىم شىنايىلىعىن بايقادىق. – گالينا ۆيكتوروۆنا, ءسىز رەسەيگە كوشىپ كەتكەننەن كەيىن قازاقستانعا قاشان قاي­تىپ ورالدىڭىز؟ – الدىمەن مەنى مارتەبەلى قوناق نەمەسە لاۋازىمى بيىك ادام سياقتاندىرماي, گالينا دەپ اتاڭىزشى. مەن قاراپايىم قازاقستاندىقپىن عوي. – جارايدى, كەلىستىك. – مەن ءسىزدىڭ سۇراعىڭىزدى ءتۇسىندىم. 1983 جىلى قوستاناي اۋدانىنىڭ گلازۋنوۆ اۋىلىنان رەسەيگە كەتىپ, 1991 جىلى سول جەرگە قايتىپ ورالدىم. – سەگىز جىل قازاقستاندا تۇرعان جوقسىز عوي, بۇل ءبىر ادامنىڭ ءومىرى ءۇشىن از ۋاقىت تا ەمەس شىعار. – بىلەمىن, از ۋاقىت ەمەس. مەن سياقتى كوشىپ كەتىپ, قاي­تىپ ورالعاندار مەنىڭ تانىس­تارىمنىڭ اراسىندا دا جەتكىلىكتى. ولار تاجىكستاننان, بەلورۋسسيادان, رەسەيدەن قايتا كو­شىپ كەلدى. بىراق ولاردىڭ كوپ­شىلىگى ونى ءوز ارامىزدا, داس­تار­قان باسىندا ايتقانمەن, جالپاق جۇرتقا جاريا ەتۋدەن ۇيالادى. ال مەن اشىق ايتۋدان قىسىل­ماي­مىن. بىرىنشىدەن, مەن ول كەزدە مەكتەپتى ەندى بىتىرگەن جاس قىز ەدىم. كراسنويارسك پوليتەحني­كا­لىق ينستيتۋتىنا وقۋعا ءتۇستىم, ونى بىتىرگەن سوڭ كەمەروۆو وب­لىسىنداعى كيسەلەۆسك قالاسىندا جولدامامەن بارىپ ءۇش جىل جۇ­مىس ىستەدىم. ول كەزدە كەڭەس وداعىنىڭ قاي شالعايىندا بولسا دا جاس مامانعا جاقسى قارايتىن. ەكىنشىدەن, جاسىراتىن نەسى بار, مەن تۇرمىس اۋىرلاعان 90-شى جىلدارى كەتىپ, جاعداي وڭالعان سوڭ قايتىپ كوشىپ كەلگەنىم جوق. مەن ورالعان 1991 جىلى قازاق­ستان ەگەمەندىگىن الىپ جاتقان­مەن, ەكونوميكالىق بايلانىس­تار­دىڭ ءۇز­ىلگەن, الەۋمەتتىك تۇرمىس­تىڭ ءتو­مەندەگەن كەزى بولاتىن. سول جىل­دارى گلازۋنوۆ اۋىلىندا دا كوشى-قوننىڭ قىزعان, اسىرەسە, كوشتىڭ باسىن باسقا جاققا بۇر­عانداردىڭ كوبەيگەن كەزى ەكەن. قازاقستاننىڭ باسقا شالعايىنان ءبىزدىڭ اۋىلعا كوشىپ كەلگەندەر دە از بولعان جوق. سونىڭ بارلىعىنا كۋامىن. ال كەمەروۆودا جۇرگەندە ءوز­ىم­مەن ءبىر اۋىلدا وسكەن, ءبىر مەكتەپتە وقىعان نيكولايعا تۇر­مىسقا شىق­تىم, كسەنيا دەگەن قىزىمىز سول جاقتا ومىرگە كەلدى. بىراق ءارى قاراي مەنىڭ شىدامىم تاۋ­سىلدى, قايتىپ ورالدىق... – ول جاقتا جاعداي بول­مادى ما؟ – مەن نەگىزى ءوزىمنىڭ قونىس اۋدارعان جاعىمدى جامانداۋدان اۋلاقپىن. جاعدايىمىز بولماي قالعان جوق, ورنالاسىپ, ورنىعىپ كەتەتىندەي ەدىك. ول جاقتىڭ تابيعاتىنىڭ ءوزى كوزدى اربايدى. تولقىپ اققان ەني­سەي­دىڭ ءوزى, قالىڭ ورمانى نەگە تۇرادى؟ بىراق ...مەن بۇل تۋ­را­لى جەڭىل-جەلپى ايتا الماي­مىن. پويىز بەن ۇشاق قاي جەردى جاقىن ەتپەيدى؟ الايدا رە­سەيدىڭ ءبىز بارعان سولتۇستىك اي­ماعى مەن ءۇشىن جەردىڭ ءتۇبى, تىم الىس سياقتى كورىندى. ەكى كوزىم ءتورت بولىپ, قوستانايدى, تۋعان اۋىلىم گلازۋنوۆتى اڭ­ساپ, قايتىپ كەلگەنشە اسىق­تىم. قوستانايدىڭ سەلەۋلى دا­لاسىن اڭساپ, ساعىنىشتان ءجۇ­رەگىم سازدى. «دالانىڭ ەرەكشە قاسيەتى بار». بۇل – مەنىڭ انامنىڭ ءسوزى. راس ەكەن. – سەنىڭ اتا-اناڭ دا قازاقستاندا تۋعان با؟ – جوق.  ميراۋلار  وتباسى گلازۋنوۆ اۋىلىندا وتكەن عاسىردىڭ 60-شى جىلدارىنان تۇرىپ كەلەدى. اكەم ۆيك­تور ياكوۆلەۆيچتىڭ ۇلتى نەمىس, ال انام يادۆيگا مەچيسلاۆوۆنا پولياك قىزى. تىڭ يگەرۋگە كەلگەن جاستار  وسى اۋىل­دا تابىسقان ەكەن. قازىر وزدەرى تاربيە­لەپ وسىرگەن ەكى قىز, ءبىر ۇلى, ولاردان كورگەن نەمەرەلەرىنىڭ بار­لى­عى اينالا­سىندا. انامنىڭ تۋىستارى بەلورۋسسيا­دا تۇرادى, ولارعا  قو­ناق­تاپ بارىپ كەلەمىز. ەگەر ءبىز گەرمانيا­عا نەمەسە انام­نىڭ  تۋىستارىنا كو­شەمىز دەسەك, ءبىزدىڭ  وتباسىنىڭ وعان قۋاتى جەتەر ەدى. بىراق  انام ءۇشىن قازاقستاننان ارتىق مەكەن جوق. «دالانىڭ ەرەكشە قاسيەتى بار» دەگەندە, انام دالانىڭ سامالىن, جەرى­نىڭ شۇرايىن عانا ايتىپ وتىرعان جوق قوي, ادامداردىڭ باۋىر­مال­دىعىن,  مەيىرىمدىلىگىن, ادامگەرشىلىگىن مەڭزەپ وتىر. كەڭ-بايتاق قازاق­ستان گلازۋنوۆ سياقتى شاعىن ەلدى مەكەندەردەن تۇرا­دى. مەن  وسى ءوزىمنىڭ تۋىپ-وسكەن جەرىمدى ەسسىز جاقسى كورەمىن. وسى جەردە بالالىق شاعىم وتە باقىتتى ءوتتى. گلازۋنوۆ مەكتەبىندەگى ءبىزدىڭ سى­نىپتا 42 بالا وقىدىق. ءبارىمىز ءبىر ءۇيدىڭ بالا­سىنداي ەدىك. ولاردىڭ  كوپشىلىگى قازىر قازاق­ستاننان كەتىپ قالدى, راسىن ايت­قاندا, گەرمانياعا قونىس اۋداردى. بىراق ءالى كۇنگە دەيىن حابارلاسىپ تۇرا­مىز.  ولار قازاقستاندى, كىشكەنتاي گلا­زۋ­نوۆ­تى سا­عىنادى. وتكەن جىلى گەر­مانيا­داعى  سىنىپتاستارىمىز كەزدەسۋ كەشىن جا­سادى. مۇنىڭ ءوزى ولاردىڭ تاراپىنان قازاقستانعا, تۋعان جەرىنە دەگەن قۇرمەت دەپ بىلەمىن. – قازاقستانعا قايتىپ كەلگەنىڭە وكىنگەن كەزىڭ بولدى ما؟ – جوق, وكىنگەن ەمەسپىن. 90-شى جىل­د­اردىڭ اۋىلعا قانداي قيىندىق اكەل­گەنىن جۇرتتىڭ ءبارى بىلەدى. قيىندىقتىڭ ءبارىن دە  قازاقستاندىقتارمەن بىرگە كور­دىك, جەڭدىك دەپ بىلەمىن. تۋعان اۋىلىما كەلگەن سوڭ مەكتەپتە جۇمىس ىستەدىم. ءبىلىم وشاعىندا بارلىق ۇلتتىڭ وكىلى بار. ماقسات بىرەۋ عانا – بالالارعا ءبىلىم بەرۋ, تاربيەلەۋ. جۇبايىم ەكەۋ­مىزدىڭ  دوستارىمىز بەن اتا-انامنىڭ سىيلاس كىسىلەرىنىڭ  باسىم كوپشىلىگى قازاقتار. وسى حالىقتىڭ قوناق­جايلى­عىندا, باۋىرمالدىعىندا, ادامگەرشىلىككە نەگىزدەلگەن تەرەڭ داستۇرىندە شەك جوق. ولاردىڭ  قانىنداعى ەركىندىك, كەڭدىك دالامەن بايلانىستى ما دەپ ويلاي­مىن. مەن دە دالانىڭ قىزىمىن دەيمىن ءوزىمدى. ناق شىنىم, ءبىزدىڭ وتباسى­مىز قازاقستاننىڭ  مەملەكەتتىك مەرە­كە­لەرى­نىڭ بارلىعىن دا تويلايمىز. اينا­لامىزداعىلاردى قۇت­تىق­تايمىز. تاۋەل­سىزدىك كۇنى اۋىلدا وتەتىن شارالاردان  ۇيدەگى قارت اتا-انام دا قالم­ايدى. نان مەن ءان بولسىن دەپ تىلەپ وتىرادى.  ايتپاقشى, ءبىز رەسەيدە جۇرگەندە دوس­تاس­قان قۇربىم قوناققا كەلىپ تۇرادى. «قازاقستانداعى ادامدار قانداي  ادەمى, سۇلۋ» دەگەن ءسوزدى ءجيى قايتالايدى قۇربىم. ال دىنىنە, تىلىنە, تۇسىنە قاراماي, ءبىزدىڭ ارامىزداعى دوستىق پەن سىيلاستىق وسى سۇلۋلىقتى ەسەلەپ تۇرعان جوق پا؟!  قازىر ويلاسام, مەنى ساعىندىرعان دا وسى ەكەن. – گالينا,  اشىق-جارقىن اڭگىمەڭە راحمەت. اڭگىمەلەسكەن ءنازيرا جارىمبەتوۆا, قوستاناي وبلىسى, قوستاناي اۋدانى.