«زامان وزگەرگەندە ءبىز دە وزگەرۋىمىز كەرەك»

جەتى سانى قازاققا قاسيەتتى. وتكەن جىلدىڭ سوڭىندا جەتىنشى ەقىۇ ءسامميتىن ابىرويمەن وتكىزسەك, بيىل جەتىنشى ازيادانى ءساتتى ۇيىمداستىردىق. ازيادا الامانى ايبىنىمىزدى اسىرىپ, ابىرويىمىزدى اسقاقتاتتى. جۇلدىزىمىز جوعارىدا جانا بەرسىن, ارداقتى اعايىن! ادەبيەت پەن ونەردەگى اعا بۋ­ىندى جانە ولاردىڭ ىزىنەن ەرگەن تالانتتى جاستاردى ءبىر جەردە ۇدايى توعىستىراتىن ۇلا­عات­تى مۇنداي باسقوسۋلار, ەلباسى ايتقانداي, ەشقاشان كەزدەيسوق بولىپ كورگەن ەمەس. ەمەن-جار­قىن جۇزدەسۋلەردىڭ بايدىبەك بابا ايتقان: «ءبىر ءۇيدىڭ بالا­سىنداي, ءبىر قولدىڭ سالاسىن­داي» دەيتىندەي تاعىلىمى دا بار. مەملەكەت باسشىسىنىڭ حا­لىققا ارناعان جولداۋىنان كەيىنگى شىعارماشىلىق قاۋىم­داس­تىقپەن وتەتىن ءداستۇرلى كەزدەسۋ وسى باعدارلامالىق قۇجات­تا كورسەتىلگەن ماقساتتاردى ىسكە اسىرۋ ءۇشىن ءبىر جەڭنەن قول, ءبىر جاعادان باس شىعارۋدى تالاپ ەتەدى. كەلەشەكتى كەمەل ەتۋگە ۇمتىلعان كوكەيكەستى تاريحي قۇ­جاتتىڭ ءىس جۇزىندە سالتانات قۇ­رۋىنا زيالى قاۋىمنىڭ, مادە­نيەت مايتالماندارىنىڭ قوسا­تىن ۇلەسى قاي كەزدە دە ولشەۋسىز. – دۇنيەگە تاۋەلسىزدىك كو­زىمەن قارايتىن ۇلتتىق ادەبيەت پەن ونەرىمىزدىڭ قالىپتاسۋىنا قامقورلىق جاساۋىمىز كەرەك, – دەدى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى زيالى قاۋىمعا كوپ امانات جۇكتەپ. الماقتىڭ دا سالماعى بار دەگەندەي, ستيپەنديا تابىستاۋ راسىمىنە مەملەكەتتىك سىيلىق­تىڭ لاۋرەاتتارى, حالىق جازۋ­شىلارى, اقىندار, ارتيستەر, سۋرەتشىلەر, مۋزىكانتتار, قازاق­ستان مادەنيەتىنە ەڭبەگى سىڭگەن قايراتكەرلەر قاتىستى. ءوز سوزىندە مەملەكەت باس­شى­سى قازاقستان حال­قى­نا قاڭتار­داعى جولداۋىندا جاڭا الەۋ­مەتتىك ساياساتتىڭ باستى ماقسا­تى – حالىقتىڭ ءال-اۋقاتىن ودان ءارى جاقسارتۋ بولىپ تابى­لا­تى­نىن اتاپ ءوتتى.

ءبىلىمدى جاڭعىرتۋ, دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسىن تۇبەگەيلى جاق­سارتۋ, تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىقتى جاڭارتۋ, تىلدەردى دامىتۋ باعدارلاماسى ءجا­نە تاعى باسقالارى – مۇنىڭ ءبارى ادامنىڭ يگىلىگى ءۇشىن, قازاق­ستاندىقتاردىڭ ءومىرىن جاق­سار­تۋ ماقساتىنا باعىتتالعان. جول­داۋ كەزەڭدىك سيپاتقا يە, ءويت­كەنى, بارلىق مىندەت ونجىلدىق كەزەڭگە ەسەپتەلگەن. ادامنىڭ مۇددەسىنە ۇيلەستىرىلگەن دامۋ ستراتەگياسى بارلىق دەنساۋ­لى­عى مىقتى, قازاقستاندىق قوعام­نىڭ جاۋاپتى كۇشتەرى – پار­تيالاردى, قوعامدىق بىرلەستىكتەردى, شىعارماشىلىق جانە كا­سىبي وداقتاردى, بۇقارالىق اق­پا­رات قۇرالدارىن توپتاستىرۋ ءۇشىن ماڭىزدى نەگىز بولىپ تابىلادى. – مەن كوپتەگەن ماقساتقا مەرزىمىنەن بۇرىن قول جەتكىزەتىنىمىزگە سەنەمىن, ويتكەنى بۇل ءبىزدىڭ قوعامدى توپتاستىرۋدى نىعايتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. ءبىز ءۇشىن ەلىمىزدى جاڭعىرتۋ ۇدە­رىس­تەرىنە ءاربىر قازاقستاندىقتىڭ اتسالىسقانى وتە قاجەت. بۇل, اسىرەسە, 2011 جىلدى تاۋەل­سىز­دى­گىمىزدىڭ 20 جىلدىعىنىڭ جىلى دەپ جاريالاعان جىلى وتە ما­ڭىزدى. تاۋەلسىزدىك مەرەيتويى وتانىمىزدىڭ وركەندەۋى مەن دامۋى ءۇشىن بارشامىزدى جا­سام­پازدىق ەڭبەككە, جاڭا جەتىستىكتەر مەن تابىستارعا جەتۋىمىزگە ىقپال ەتۋى ءتيىس, – دەدى مەملەكەت باسشىسى. پرەزيدەنت تاۋەلسىزدىك جىل­دارى قازاقستان تاماشا ءناتي­جە­لەرگە قول جەتكىزگەنىن اتاپ كور­سەتتى. ەگەر 1994 جىلى ءىجو حا­لىقتىڭ جان باسىنا شاققاندا 700 اقش دوللارىن قۇراسا, 2010 جىلى 9 000 اقش دوللا­رىنا جەتتى. الەمدىك رەيتينگتە قازاقستان 110 مەملەكەتتىڭ ءىش­ىن­دە 50 دامىعان ەلدىڭ قاتارىنا ەندى. ەلىمىزدە ءىرى الەمدىك وقي­عا­لار, اتاپ ايتقاندا, وتكەن جىلى استانادا ەقىۇ-نىڭ ءسامميتى, 2011 جىلدىڭ باسىندا 7-ءشى قىس­قى ازيا ويىندارى ءوتتى. بيىلعى جىلى قازاقستان ءوز تاۋەلسىزدىگىنىڭ 20 جىلدىعىن مەرەكەلەيدى. – ءبىزدىڭ شىعارماشىلىق زيا­­لى قاۋىم وكىلدەرى بۇل تاريحي داتانى ءبىزدىڭ ءداۋىرىمىزدىڭ رۋ­حىن ايقىن كورسەتەتىن جاڭا پۋبليتسيستيكالىق جانە كوركەم تۋىندىلارمەن قارسى الۋلارى قاجەت. بۇل تاۋەلسىزدىكتىڭ يدەيا­سىن تانىمال ەتۋگە, وسكەلەڭ ۇر­پاقتى پاتريوتيزم جانە وتاندى ءسۇيۋ رۋحىندا تاربيەلەۋگە ءمۇم­كىندىك تۋعىزۋى ءتيىس. قازاق­ستان­نىڭ زيالى قاۋىم وكىلدەرى العا قويعان بارلىق مىندەتتەردى تا­بىستى ىسكە اسىراتىنىنا سەنەمىن. بارلىعىڭىزعا شىعارما­شى­لىق تابىستار, وتانىمىز­دىڭ يگىلىگى ءۇشىن جاڭا دا جار­قىن جەتىستىكتەر تىلەيمىن! – دەدى نۇرسۇلتان نازارباەۆ. مادەنيەت قايراتكەرلەرى ءوز سوزدەرىندە مەملەكەت باسشى­سى­نا مادەنيەت سالاسىنا كورسەت­كەن باعا جەتكىزگىسىز قولداۋى ءۇشىن شىن جۇرەكتەن العىستا­رىن ايت­تى, سونداي-اق پرەزيدەنت سايا­ساتىنا ءبىراۋىزدان قول­داۋ ءبىلدىردى. پرەزيدەنتتىك ستيپەنديا شى­­عار­ماشىل زيالى قاۋىم وكىل­دە­رىنە جىل سايىن بەرىلەدى. ستي­پەنديانى تاپسىرۋ تۋرالى شەشىمدى مەملەكەت باسشىسى 1994 جىلى 12 جەلتوقساندا قابىل­دا­عان. مادەنيەت سالاسىنداعى مەم­لەكەتتىك ستيپەنديا ەلىمىز­دىڭ قۇر­مەتتى اتاقتارى مەن ناگرا­دا­لارىن يەلەنگەن, شىعارما­شى­لىق­پەن اينالىساتىن جانە ءما­دە­نيەت سالاسىنداعى زيالى قاۋ­ىم وكىلدەرىنە, سونداي-اق قا­زاق­ستان مادەنيەتىن قولداۋعا ءجا­نە دامىتۋعا ەلەۋلى ۇلەس قوس­قان تالانتتى جاستارعا تاپسى­رى­لادى. مەملەكەتتىك ستيپەنديا پرەزيدەنتتىڭ جارلىعىمەن 2000 جىلى بەكىتىلدى. بۇل ستيپەنديا جىل سايىن 50 ادامعا بەرىلەدى. ال 2000 جىلدان بەرى بەرىلىپ كەلە جاتقان مەملەكەتتىك ستيپەنديا دا جىل سايىن 50 ادامعا بەرىلەدى.

– ونەر ادامدارىنىڭ حالىق تاريحىنداعى ءرولى وتە جوعارى. تاريحتا ۇلى قالامگەرلەردىڭ ۇلت­تىق سيمۆولعا اينالعانى بار­شامىزعا بەلگىلى. قازاق حال­قىن – ابايسىز, ورىس حالقىن – پۋشكينسىز, اعىلشىنداردى – شەكسپيرسىز, فرانتسۋزداردى –بال­زاكسىز ەلەستەتۋ مۇمكىن ەمەس, – دەدى نۇرسۇلتان نازارباەۆ. – زامان وزگەرگەندە ءبىز دە وزگەرۋىمىز كەرەك. جاستاردى تاۋەلسىزدىك تۋ­ىن قيسايتپايتىنداي ەتىپ ءتار­بيە­لەۋىمىز كەرەك. ءبىزدىڭ ءار كۇ­نى­مىز – جاڭالىق. ءار ىستەگەن ءىسىمىز – ەشكىم كورسەتپەگەن جاڭا جول! ايناش ەسالي, الماتى. سۋرەتتەردى تۇسىرگەندەر س.بوندارەنكو, ب.وتارباەۆ.