پرەزيدەنتتىك سايلاۋ ۇدەرىستەرى بەلگىلەندى

كەشە ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسى 2011 جىلعى 3 ساۋىرگە تاعايىندالعان قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ كەزەكتەن تىس سايلاۋىن ازىرلەۋ مەن وتكىزۋ جونىندەگى نەگىزگى شارا­لاردىڭ كۇنتىزبەلىك جوسپارىن بەكىتتى. ورتالىق سايلاۋ كوميسسيا­سى­نىڭ توراعاسى قۋاندىق تۇر­عان­قۇلوۆ كونستيتۋتسياعا سايكەس, ەل پرەزيدەنتى قازاقستان رەسپۋب­لي­كا­سىنىڭ ازاماتتارى جالپىعا بiر­دەي, تەڭ جانە توتە سايلاۋ قۇقىعى نەگىزىندە جاسىرىن داۋىس بەرۋ ارقىلى بەس جىل مەرزىمگە سايلاناتىنىن حابارلادى. جانە زاڭعا سايكەس ەل پرەزيدەنتى بولۋعا تۋمىسىنان قازاقستان رەسپۋبلي­كاسىنىڭ ازاماتى بولىپ تابىلا­تىن قىرىق جاسقا تولعان, مەملەكەتتىك ءتىلدى ەركىن مەڭگەرگەن جانە قازاقستاندا سوڭعى ون بەس جىل بويى تۇراتىن ازامات سايلانا الا­تىندىعىن جەتكىزدى. پرەزيدەنت­تىككە كانديداتتاردى ۇسىنۋ 2011 جىلعى 5 اقپاندا باستالىپ, 20 اقپاندا اياقتالادى, ال پرە­زي­دەنت­تiككە كانديداتتار ۇسىنۋعا ساياسي پارتيالار مەن رەسپۋبليكالىق قوعامدىق بiرلەستiكتەر قۇقىلى. سونداي-اق ازاماتتار ءوزىن-ءوزى ۇسىنا الادى. سايلاۋشىلاردىڭ پرەزيدەنتتiككە كانديداتتى قول­دا­ۋى ولاردىڭ قول جيناۋى ار­قىلى راستالادى. ءاربىر پرەزي­دەنت­تiككە كانديدات ەڭ از دەگەندە ەلىمىزدىڭ 14 وبلىسىنىڭ كەمىندە 9-ىنان, سونداي-اق الماتى جانە استانا قالالارىنان تەڭدەي وكىل­دىك ەتەتىن 91 مىڭ قول جيناۋى ءتيىس. پرەزيدەنتتىككە كانديداتتار­دى تىركەۋ كانديداتتار بارلىق قا­جەتتى قۇجاتتاردى ۇسىنعاننان كەيىن باستالادى جانە 2011 جىل­عى 2 ناۋرىزدا اياقتالادى, دەدى وسك توراعاسى. پرەزيدەنتتىككە كان­دي­دات تىركەلگەنگە دەيىن جانە ونىڭ كونستيتۋتسيامەن جانە «ساي­­لاۋ تۋ­رالى» زاڭمەن قويىلا­تىن تا­لاپ­تارعا سايكەس كەلۋى تەكسەرۋدەن وتكەن سوڭ, سونداي-اق ونى قولداپ جينالعان قولدار تەكسەرىلگەننەن كەيىن ورتالىق سايلاۋ كوميسسيا­سى­نىڭ شوتىنا 800 مىڭ تەڭگەگە جۋىق كولەمدە جارنا اۋدارۋى تيىستىگىن ءمالىم ەتتى. جانە زاڭ بوي­ىنشا پرەزيدەنتتىككە كانديدات پەن ونىڭ جۇبايى (زايىبى) تiر­كەۋگە دەيىن تۇرعىلىقتى جەرi بوي­ىنشا سالىق ورگاندارىنا 2011 جىل­عى 1 اقپانداعى جاعداي بوي­ىن­شا تابىسى مەن مۇلكى تۋرالى دەكلاراتسيالار ۇسىنۋى ءتيىس. سونىمەن, قازاقستان رەسپۋب­ليكاسى پرەزيدەنتتىك سايلاۋىنىڭ زاڭدىق نەگىزى تولىق قالاندى, ال پرەزيدەنتتىككە كانديداتتاردىڭ ساي­لاۋالدى ۇگىتى 3 ناۋرىزدا باس­تالىپ, 1 ساۋىردە 24.00 ساعاتتا اياق­تالادى. ياعني, داۋىس بەرەتىن كۇننىڭ الدىنداعى كۇنى جانە داۋىس بەرەتىن كۇنى ۇگىت جۇرگىزۋگە تىيىم سالىنادى. كوميسسيا وتىرىسىندا تاعى دا ءبىر ءمالىم ەتىلگەن ماڭىزدى جاع­داي – ول شەتەلدىكتەردiڭ, ازامات­تىعى جوق ادامداردىڭ, شەتەلدىك زاڭدى تۇلعالاردىڭ جانە حالىق­ارالىق ۇيىمداردىڭ سايلاۋدا بەلگiلi ءبىر ناتيجەگە قول جەتكiزۋگە كەدەرگى بولاتىن نەمەسە دەمەپ جىبەرەتىن قىزمەتتى جۇزەگە اسىرۋى­نا تىيىم سالىنۋى. پرەزيدەنتتىك سايلاۋ رەسپۋب­لي­كالىق بيۋدجەتتەن قارجىلاندى­رىلادى. سونداي-اق ۇمىتكەرلەردىڭ بۇقارالىق سايلاۋالدى شارالا­رىن وتكىزۋگە جانە كانديدات­تار­دىڭ سايلاۋ زاڭناماسىمەن كوز­دەل­گەن ۇگىت ماتەريالدارىن شىعارۋعا بايلانىستى شىعىندارى, كاندي­دات­تاردىڭ كولىكتىك شىعىندارى ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسى بەلگىلەگەن مولشەردە بيۋدجەتتىك قا­را­جات ەسەبىنەن وتەلەتىندىگى جانە ۇگىت ناۋقانىن جۇرگىزۋ ءۇشىن پرەزيدەنتتىككە كانديداتتار سايلاۋ قورلارىن قۇرۋعا قۇقىلى ەكەندىگى دە ءمالىم ەتىلدى. ال پرەزيدەنتتىككە كانديداتتىڭ سايلاۋ قورىنىڭ شەكتى مولشەرى 431 ملن. 973 مىڭ تەڭگەنى قۇراپ, بۇل قورلاردىڭ قا­راجات كوزدەرىنە جانە جۇمسا­لۋى­نا زاڭناماعا سايكەس قارجىلىق مونيتورينگ جۇرگىزىلەتىن بولادى. سايلاۋشىلاردىڭ تولىق جانە ءدال تىزىمدەرىن جەرگىلىكتى اتقارۋشى ور­گاندار ءتيىستى سايلاۋ كوميسسيا­لارىنا 13 ناۋرىزدان كەشىكتىرمەي جولداۋى ءتيىس, ال 18 ناۋرىزدان باستاپ تىزىمدەر ازاماتتاردىڭ تا­نى­سۋى ءۇشىن ۇسىنىلۋى كەرەك. ازاماتتى سايلاۋشىلار تىزىمىنە ەنگىزۋگە ونىڭ تۇرعىلىقتى جەرى بويىنشا ناقتىلى سايلاۋ ۋچاس­كەسىنىڭ اۋماعىندا تىركەلۋى نەگىز بولادى. ازامات ءوزىنىڭ تۇراقتى تىركەلۋ ورنىنان تىسقارى كەتەتىندەي بولسا, 18 ناۋرىز بەن 2 ءساۋىر كۇنگى 18.00-گە دەيىنگى ارالىقتا ءوز ۋچاسكەلىك سايلاۋ كوميسسياسىنا با­رىپ, داۋىس بەرۋ قۇقىعىن بەرەتىن ەسەپتەن شىعارۋ كۋالىگىن بەرۋ تۋرالى ءوتىنىش بىلدىرۋىنە بولادى. داۋىس بەرۋ 3 ءساۋىر كۇنى جەرگىلىكتى ۋاقىت بويىنشا تاڭعى ساعات 7.00-دەن كەشكى ساعات 20.00-گە دەيىن جۇرگىزىلەدى. سايلاۋ وتكەننەن كەيىن ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسى پرەزيدەنتتىك ساي­لاۋدىڭ قورى­تىن­دىسىن 9 ءساۋىر­دەن كەشىكتىرمەي شىعارۋى جانە ءتيىستى قاۋلى قا­بىلداۋى كەرەك. وتىرىستان كەيىن جۋرناليستەرگە ارنالعان بريفينگتە ورتسايلاۋكوم توراعاسى سايلاۋ ناۋقا­نى بارىسىندا سايلاۋ كوميسسيا­لارىنىڭ سايلاۋدى ۇيىمداستىرۋ, ازىرلەۋ مەن وتكىزۋىنىڭ نەگىزگى ۇس­تانىمدارى اشىقتىق, جاريا­لى­لىق ەكەنىن ايتا كەلىپ, اتالعان ماسەلەلەردىڭ ساقتالۋىنا ايرىق­شا كوڭىل ءبولىنۋى تيىستىگىن اتاپ كورسەتتى. «بۇعان سايلاۋدى ازىرلەۋ مەن وتكىزۋ بارىسىن بايقاۋعا وتان­دىق جانە شەتەلدىك بايقاۋ­شى­لاردىڭ قاتىسۋى دا ىقپال ەتەتىن بولادى», دەدى ق.تۇرعانقۇلوۆ. ول, سونىمەن قاتار, جۋرناليستەرگە الداعى سايلاۋدا وسىعان دەيىن قاعازبەن قاتار پايدالانىلىپ كەل­گەن ەلەكتروندى داۋىس بەرۋ جۇيەسىنىڭ قولدانىلمايتىن­دى­عىن دا جەتكىزدى. ويتكەنى, وتكەن سايلاۋلاردا ولاردى پايدالانۋ­شىلار قاتارى ءوسۋ ورنىنا كەمىپ وتىرۋىنا بايلانىستى الداعى سايلاۋدا «سايلاۋ» ااج-سى پاي­دا­لانىلمايدى دەگەن پىكىرگە توق­تادىق, دەگەن توراعا سايلاۋدى ءاز­ىر­لەۋ مەن وتكىزۋ كەزەڭىندە تۇراق­تى جۇمىس ىستەيتىن ءباسپاسوز ور­تالىعىنىڭ اشىلعاندىعىنان دا حاباردار ەتتى. انار تولەۋحانقىزى.