قىسقى سپورت كەرەمەت قوي, دەن قويعانعا
ازيا ويىندارىنىڭ «ءمازىرىندە» قىسقى سپورتتىڭ 11 ءتۇرى بار. وندا قازاق ەلىنىڭ 169 سپورتشىسى باق سىناۋدا. بىلگەنىمىز ءبىر توعىز, بىلمەگەنىمىز توقسان توعىز ءبىزدىڭ ءبىر بايقاعانىمىز, وسى 169-دىڭ نەبارى 30-عا جۋىعى عانا قاراكوز قانداستارىمىز ەكەن. بۇل ءوزى, ءتورت ت ۇلىكتەن جۇرداي قوراسى ءۇشىن قاسقىردان ۇيالعان جارلى-جاقىباي سياقتى, قىسقى ويىندار وتكەن سايىن ءتيىستى مينيسترلىك پەن كوميتەتكە قۇلاققاعىس ەتىپ كەلە جاتقان «ىڭعايسىز» ماسەلە. بىراق «اق وليمپيادا» مەن «اق ازيادانىڭ» الاۋى ءوشىرىلىپ, باسەكەلەر قىزۋى باسىلعان سوڭ ءبارى ۇمىت بولادى. نەگىزىنەن جانكۇيەرلەردىڭ سپورت فۋنكتسيونەرلەرىنە قاراتا: «التىن مەن كۇمىسكە يە بولعان شاڭعىشىلار مەن كونكيشىلەردىڭ اراسىندا, قازاق قىز-جىگىتتەرى نەگە جوق؟ قازاق جاستارىن قىسقى سپورت ءتۇرلەرىنە كوپتەپ تارتاتىن كەز جەتتى ەمەس پە؟» دەگەن وكپە-رەنىشتەرى ورىندى. مينيسترلىك پەن كوميتەت تە: «بۇل ماسەلەنى الداعى ۋاقىتتا قولعا الامىز» دەۋدەن جالىقپايدى. ال جىل دەگەنىمىز جىلعادان اققان سۋ سياقتى زۋ ەتىپ تەز وتە شىعادى دا, وليمپيادا مەن ازيادا الاۋلارى قايتا جانعاندا باياعى بارماق تىستەۋ, باياعى «ۇيالعانىنان وتەتىن ۇلكەن پىشاق» – «ارداگەر» سپورتشىلارعا ءۇمىت ارتۋ باستالادى. بۇل جەردە ماسەلە كىنالىنى تاۋىپ, جازالاۋدا ەمەس, ماسەلە – كۇرەس پەن بوكستى عانا «مويىندايتىن» حالىق اراسىندا قىسقى سپورت تۇرلەرىنىڭ دە الەم ەلدەرى اراسىندا وتە جوعارى باعالاناتىنىن, وسى سپورت تۇرلەرىمەن دە وليمپيادا, الەم چەمپيونى اتانىپ, داڭققا بولەنۋگە, قارجى دەيتىن «قىزىققا» نەسيە الماي-اق كەنەلۋگە بولاتىنىن ناسيحاتتاپ, اتالمىش سپورت ءتۇرلەرىن جەرگىلىكتى ۇلت ۇل-قىزدارى ارقىلى دامىتۋ دەيتىن مەملەكەتتىك ۇستانىمدا جاتقانىن تەرەڭ ءتۇسىنبەۋدە بولىپ وتىر. وعان ەلىمىزدىڭ اۋا-رايى دا, ەكونوميكالىق جانە الەۋمەتتىك جاعدايى دا قىسقى سپورتقا قولايلى شقو, سقو مەن الماتى, كەرەكۋ, سەمەي قالالارىندا قازاق ۇل-قىزدارىن تاۋ شاڭعىسى, شاڭعىمەن تۇعىردان سەكىرۋ, شاڭعى جارىسى, شاڭعىمەن باعدارلاۋ, فريستايل, بياتلون, كونكي سپورتى, شايبالى حوككەي, مانەرلەپ سىرعاناۋ سياقتى سپورت تۇرلەرىنە تالشىبىقتاي كەزىنەن تارتۋدىڭ ءتيىمدى جولدارى قاراستىرىلسا دەيمىز. ول ءۇشىن, ءتىپتى, وقۋشىلاردى جاتتىعۋ زالدارى مەن الاڭدارىنا ماتەريالدىق تۇرعىدان ىنتالاندىرۋ ارقىلى شاقىرعان دا ارتىق بولماس ەدى. ويتكەنى, جەرگىلىكتى بيۋدجەتتىڭ جاس سپورتشىلار تارتۋداعى بۇل «ينۆەستيتسياسى» ەرتەڭ ەگەمەن ەلىمىزگە «وليمپيادا چەمپيونى» دەگەن ۇلكەن «ديۆيدەنتپەن» قايتارى ءسوزسىز. مۇنى ءبىر جاعىنان قاراكوز قازاق جاستارى اراسىنان شىققان «اق وليمپيادانىڭ» العاشقى چەمپيونىن قارسى الاتىن كۇنگە جاسالعان نىق قادام دەسە دە بولار ەدى. قازىر «بارىس» حوككەيشىلەرىنىڭ قاتارىندا تالعات جايلاۋوۆ, «ايسۇلۋ» حوككەيشىلەرىنىڭ اراسىندا ايجان راۋشانوۆا, عاليا نۇرعاليەۆا, زارينا توقتيەۆا, بياتلوندا دياس كەنەشوۆ, شاڭعىشىلار توبىندا ەردوس احماديەۆ, اسلان توقباەۆ, ايەلدەردەن مەرۋەرت يماشەۆا, ەلميرا مولداشەۆا, فريستايلدا گۇلميرا ءدالمۇحان, جىبەك اراپباەۆا, اقمارجان قالمىرزاەۆا, شاڭعىمەن تۇعىردان سەكىرۋدەن راديك جاپاروۆ, شورت-ترەكتە ايدار بەكەجانوۆ, ارتۋر سۇلتانعاليەۆ, نۇربەرگەن جۇماعازيەۆ, ابزال اجعاليەۆتەر قىسقى سپورت ءتۇرلەرى بويىنشا ۇلت مەرەيىن وسىرۋگە بولاتىنىن دالەلدەپ ءجۇر. دوپتى حوككەيدە دە ءابجىل جىگىتتەر بارشىلىق. مانەرلەپ سىرعاناۋداعى ۇكىلى ءۇمىتىمىز ابزال راقىمعاليەۆتىڭ قاتارى دا قازاقتىڭ تال شىبىقتاي تالدىرماش ۇل-قىزدارىمەن تولىعا تۇسسە, دەيدى جانكۇيەرلەر تىلەگى. كوسەمالى ساتتىباي ۇلى.* * *
قوناق از وتىرىپ, كوپ سىنايدى
ءبارى سالىستىرۋ ارقىلى بايقالادى. بەيجىڭ وليمپياداسىنان قىتايلىق ۆولونتەر قىز-جىگىتتەردىڭ قىزمەت كورسەتۋ مادەنيەتىنە ءتانتى بولىپ قايتقانىمىز بار. بايقاعانىمىز, ولار نەبىر تارتىستى جەكپە-جەكتەر مەن قىزىقتى جارىستار ءوتىپ جاتسا دا جانارلارىن جانكۇيەرلەر جاقتان المايدى. ياعني, باستى مىندەتتەرى ستاديون ءىشىندەگى ءتارتىپتى قاداعالاپ, جانكۇيەرلەرگە قالتقىسىز قىزمەت كورسەتۋ ەكەنى ەستەرىنەن شىققان ەمەس. ال بىزدىكىلەر شە؟ بالۋان شولاق اتىنداعى سپورت كەشەنىندە بۇگىندە شايبالى حوككەيدەن ايەلدەر كومانداسى اراسىندا اسا تارتىستى جارىستار ءوتىپ جاتىر. بايقاعانىمىز, كەيبىر ۆولونتەرلەر ءوزدەرىنە تاپسىرىلعان نەگىزگى مىندەتتى بىلمەيتىن سياقتى. دالىرەك ايتساق, ويىن باستالىسىمەن قىزمەتتە ەكەندەرى ەكەنى ەستەرىنەن شىعىپ, ەكى كوزدەرىن مۇز ايدىنىنداعى حوككەيشىلەرگە قادايدى. كىرە بەرىستە تۇرعاندارى جانكۇيەرلەردىڭ ويىن تاماشالاۋىنا كەدەرگى كەلتىرەدى. ۆولونتەر مىندەتىن اتقارۋدى ءوز ەركىمەن موينىنا العاننان كەيىن ونىڭ قيىنشىلىعىنا شىداپ, ابىرويمەن اتقارۋ كەرەك. ەڭ باستىسى, ولار وزدەرىنىڭ مىندەتتەرىن ۇمىتپاسا. بۇل ءۇشىن ازيادا ۇيىمداستىرۋشىلارى ولارعا ءوز مىندەتتەرىنە جاۋاپتى قاراۋدى ۇدايى ەستەرىنە سالىپ, كۇن سايىن نۇسقاۋ بەرىپ وتىرسا دۇرىس بولار ەدى. قوناق از وتىرىپ, كوپ سىنايدى. ازيادا ون كۇندە وتە شىققانىمەن, الىس-جاقىننان ات ارىتىپ كەلگەن قوناقتاردان ون جىلعا جەتەتىن سىن-ەسكەرتپە الىپ قالمايىق, اعايىن!* * *
اسپالى جولدا
كيم مين حي اتتى كارىس قىزىمەن ءبىز اسپالى ارقان جولىمەن شىمبۇلاققا كوتەرىلىپ كەلە جاتىپ تانىستىق. ول سەۋلدە تۋىپ, سەۋلدە ءوسىپتى. قازاقستانعا ءبىرىنشى رەت كەلۋى. سپورتشىلاردى دوپينگكە قارسى تەكسەرۋ قىزمەتىندە جۇمىس ىستەيدى ەكەن. – ازياداعا قاتىسۋشى سپورتشىلار اراسىنان دوپينگ قولدانعاندار انىقتالدى ما؟ – قۋانىشقا وراي, ازىرگە ونداي فاكت جوق. – قازاق ەلى ۇنادى ما؟ – وتە ۇنادى. – ءسىزدىڭ ەلدە مىنانداي تاۋلار بار ما؟ – بار, بىراق ءدال وسىنداي سۇلۋ شىڭدار, اسەم شىرشالار جوق. شىڭعا قاراي ۇمسىنعان بيىك شىرشالاردى ءبىرىنشى رەت كورۋىم. – بۇل شىرشالار تەك قانا ىلە الاتاۋىندا وسەدى. ۇزىندىعى 30-40 مەترگە جەتەدى. – كەرەمەت! كەيبىر كوپ قاباتتى ۇيلەردەن بيىك پە دەپ قالدىم. – ازيادانىڭ ۇيىمداستىرىلۋى ويىڭنان شىقتى ما؟ – ءيا, قازاق سپورتشىلارى ەرلەپ تۇر. – قازاق جىگىتىنە «ايتتىرساق», الماتىدا قالاسىڭ با؟ كيم مين حي ك ۇلىپ جىبەردى دە, قاي گازەتتە جۇمىس ىستەيتىنىمدى سۇرادى. – تارالىمى ەڭ كوپ گازەتتە! – سوندا وسى اڭگىمەنى جازاسىز با؟ مەن سپورت «جۇلدىزى» ەمەسپىن عوي. – قازاق ءۇشىن از وتىرىپ, كوپ سىنايتىن قۇدايى قوناقتار دا «جۇلدىز», سوندىقتان مىندەتتى ءتۇردە جازامىن. اڭگىمە جول قىسقارتادى دەگەن راس, كوپ ۇزاماي شىمبۇلاقتىڭ توبەسىنەن ءتونىپ تۇرعان اباي شىڭى دا كورىندى. مەن قارعا بويلى كارىس قىزىنا ءوزى تۋرالى شىققان گازەتتىڭ بىرەۋىن اۋدارماشىسى مەرۋەرت ارقىلى بەرىپ جىبەرەتىن بولىپ قوشتاستىم.
