جەتىستىك تە بار, جەتىسپەيتىنى دە جوق ەمەس

اكىم ەسەپ بەردى. ەل نە دەدى؟

سونىمەن جىل سايىنعى ءداستۇرلى ەسەپ بەرۋ جيىندارى ارا­لىعىندا تاعى ءبىر جىل وتە شىعىپتى. ەڭ الدىمەن ەل پىكىرىنە قۇلاق تۇرسەڭ, وسى ەكى ارالىقتا بۇكىل ەلىمىز سەكىلدى سەمەي دە وڭدى جا­ڭالىقتاردان قۇرالاقان ەمەس. ايتقانداي-اق, سوڭعى ءۇش-ءتورت جىلدا قالانىڭ ءوڭى كىرىپ قالعانى راس. مۇنىڭ سىرتىندا وسىندا بىرىنە ءبىرى جالعاسىپ كەلە جاتقان رۋحاني شارالار سەمەيلىكتەردىڭ رۋحىن كوتەرە تۇسكەنى دە شىندىق. بايانداماشى سوزىنە قۇلاق تۇرسەك سولاي دەي وتىرىپ, ساعىزداي سوزىلعان جىلۋ ماسەلەسىنىڭ اقىر سوڭى شەتىن وقيعالارعا ۇرىندىر­عانىن دا جاسىرۋعا بولمايدى. ال مۇنىڭ سوڭى قالا باسشى­سىنىڭ اۋىسۋىنا تۇرتكى بولعان. سول سە­بەپ­تەن دە اباي اتىنداعى دراما تەاترىندا وتكەن قالا اكى­مىنىڭ ەسەپ بەرۋ جيىنىنا كەلگەن قالىڭ كوپشىلىكتىڭ كوڭىلى كۇپتى ەكەندىكتەرى سەزىلىپ-اق تۇردى. مۇن­دايدا كىم­نىڭ بولسىن, ءوز كو­كەيىندەگى سا­ۋالدارعا جاۋاپ ىزدەيتىندىگى راس قوي. سوندىقتان بولار, تەاترعا جي­نالعان جۇرتشىلىق بايان­دا­مانى دا, بايانداماشىعا قو­يىلعان سۇراقتار مەن ۇسىنىس-پىكىرلەردى دە ىنتا قويىپ تىڭداعان. قالا تىزگىنىن جاڭا اكىم ايبەك كارىموۆتىڭ قولىنا العانىنا ءالى ءبىر ايعا دا تولعان جوق. سون­دىق­تان باياندامانى اكىمنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى سەرىكقازى وراز­اليە­ۆ­­تىڭ جاساۋى زاڭدىلىق. ول ءوز كەزەگىندە ەڭ الدىمەن اكىمنىڭ وتكەن جىلعى قالا مەن ءوڭىر بو­يىنشا جيىرماعا جۋىق ەسەپ بەرۋ جيىنىندا قالا تۇرعىندارى تا­راپىنان جۇزگە جۋىق سۇراق قو­يىل­عانىن, وعان جيىن ۇستىندە, سون­داي-اق جيىن سوڭىنان بۇقا­را­لىق اقپارات قۇرالدارى ارقىلى جا­ۋاپ بەرىلگەنىن تىلگە تيەك ەتتى. ال قايسىبىر سۇراقتارعا باياندا­ماعا كىرىسپەستەن بۇرىن وسى جي­ىن ۇستىندە جاۋاپ بەردى. بۇدان كەيىن ول قالا ەكونوميكاسى الەم­دىك قار­جىلىق داعدارىستىڭ زار­داپ­تا­رى­نا قاراماستان, وتكەن جى­­لى دا قول جەتكەن دەڭگەيدەن تومەندەمەگەنىن اتاپ ءوتتى. توعىز جولدىڭ تورابىنداعى سە­مەي حالقى ەجەلدەن ساۋداعا بەيىم. سونىڭ ارقاسىندا قالا سوناۋ 90-شى جىلدارداعى قيىن كەزەڭدە ەلىمىزدەگى قايسىبىر قالالار سەكىلدى تۇرالاپ قالعان جوق. ونىڭ ۇستىنە ەڭ باستىسى سول, سەمەيدىڭ بولاشاعى وسى جىلدار ىشىندە ءبىر ساتكە دە ەلباسى نازارىنان تىس قالماعان. ءسويتىپ, مۇندا ەڭ ال­دى­مەن شاعىن جانە ورتا كاسىپ­كەر­لىك­تى دامىتۋعا ەرەكشە كوڭىل ءبو­لىن­گەن. بۇل جاققا كەلگەن ءار ساپا­رىن­دا مەملەكەت باس­شىسىنىڭ ورتا جانە شاعىن كا­سىپكەرلىك سالاسى­نىڭ جاڭادان اشى­لىپ جاتقان سونداي نىسان­دارىنا سوعۋعا ۋاقىت تابا ءبىلىپ جۇرگەنىنە سان مارتە كۋا بولعانبىز. قازىردە مۇن­داعى ورتا جانە شاعىن كاسىپ­كەرلىك سالاسى نىساندارىنىڭ جالپى سانى ەكى مىڭعا جۋىق. سولاردان ءتۇسىپ جات­قان سالىق تولەمدەرىنىڭ ءوزى وتكەن جىل­دىڭ وسى مەرزىمىمەن سا­لىس­­تىر­عاندا ءبىر جارىم ەسەگە ارت­قانىنىڭ ءوزى كوپ نارسەنى اڭعارتسا كەرەك. جاڭادان اشىلىپ جاتقان جۇ­مىس ورىندارى ءوز الدىنا ءبىر اڭگىمە. سونىڭ ارقاسىندا جۇمىس­سىز­دىقتىڭ ازايا باستاعانى جانە كوڭىلگە توق. بايانداماشى بۇدان كەيىن اۋىل شارۋا­شىلىعى, كولىك جانە باي­لا­نىس, الەۋمەتتىك سالالارداعى جانە تاعى باسقا سالا جاعدايلارىنا كە­ڭى­نەن توقتالعان. ايتسە دە اناداعى اياز­دا توڭعان قالا تۇرعىندارى ونى­مەن قاناعاتتانا قويماعان. سو­نىڭ ايعاعىنداي, باياندامادان سوڭ سۇراقتار قارشا بوراعان. ەندى سو­عان توقتالايىق. كوڭىلدىڭ كىرى ايتسا كەتەدى ءيا, سولاي. قالاداعى قاپتاعان قا­زاندىقتار ابدەن توزعان ەكەن. بىراق ماسەلە تەك سوندا عانا ما؟ كو­مىر ساپاسى تۋرالى نەگە ءسوز قوز­عال­مايدى؟ سونىڭ ءوزىن ۇرلاپ, جىر­­­لاۋعا قاشان تىيىم سالى­نا­دى؟ الەۋمەتتىك جاعىنان قورعال­ما­عان جاندارعا كومىر نەگە ارزان­دا­تىلىپ ساتىلمايدى؟ №1 جىلۋ ور­تالىعىن بۇرىن ءتىس دارىگەرىنىڭ, ودان كەيىن فۋتبولشىنىڭ باسقار­عا­نى قالاي؟ ال قالالىق كوم­مۋنال­دىق-شارۋاشىلىق مەكەمەسىن مۇ­عالىمنىڭ باسقارىپ وتىر­عانى دۇرىس پا؟ قالانىڭ ورتالىعى جايناپ تۇر­­عانمەن, قالامەن جاپسارلاس كەنت­تەردىڭ تازالىعى, جارىقتان­دى­رىلۋى, اۆتوبۋس قاتىناسى نەگە ءالى كوڭىل كونشىتپەيدى؟ ارالدىڭ تازالىعى دا سونداي, كەي تۇستا ەرتىس جاعاسىنا جاقىنداپ بارۋ ءمۇم­كىن ەمەس. سۋ قۇبىرى قاقپاق­تا­رىنىڭ قولدى بولۋىنان قالا كو­شە­لەرىندە ءجۇرۋ قيىنداپ با­را­دى. قالالىق دەنساۋلىق ساقتاۋ ءبولىمى تاراتىلعان سوڭ اتالعان سالادا ءتار­تىپ تومەندەپ كەتتى. ايتالىق, جە­دەل جاردەم كولىگىن ساعاتتاپ كۇ­تۋگە تۋرا كەلەدى. بوبروۆكا كەنتىندە ەمحانا سالۋعا بولماس پا؟ مىنە, قالا تۇرعىندارى تارا­پى­نان سۇراقتار وسىلايشا جال­عاسا بەرگەن. سونىڭ ءبارىن دۇرىس دە­مەسەك تە, كوبىنىڭ شىندىققا جا­نا­سا­تىندىعى راس. ايتالىق, قاي­­سىبىر سوعىس ارداگەرىنىڭ وتكەن جىلعى مەرەكەدە وزدەرىن پاتەر­مەن تۇگەلدەي دەرلىك قامتاماسىز ەتكەن جەرگىلىكتى باسشىلىققا ال­عىس بىلدىرە كەلىپ, ايتقان رەنىشىنە قوسىلماسقا بول­ماي­دى. سوندا ءسىز­دەر جىلۋ مەن ىستىق سۋدان تا­رىقپايسىزدار دەپ ەدىڭىزدەر, ولاي بولماي تۇر عوي, دەدى ول. سۋ­ىقتا توڭىپ, ونىڭ ۇستىنە مون­شاعا جەتە الماي سۋدى شەلەكپەن ىسى­تىپ جۋىنىپ وتىرعان قارت مايدانگەردىڭ جاعدايىن تۇسىنۋگە بولادى. سولاي دەي وتىرىپ, وسىنداي­دا تىپتەن دە ورىنسىز سۇراقتار قو­يىلىپ جاتاتىندىعىن جانە ايتپاسا بولمايدى. ماسەلەن, ءبىر اعايىن مەشىتتە شاقىرىلاتىن ازان­نان ۇيقىسى بۇزىلاتىندى­عىن ايتىپ, سوعان توقتاۋ قو­يى­لۋى كەرەكتىگىن ءسوز ەتتى. وسى وراي­د­ا, مۇنداي تالاپ 90-شى جىل­­داردىڭ ورتاسىندا ءدىنى باسقا اعايىندار تاراپىنان قويىلىپ, سونىڭ سالدارىنان ازان شاقى­رۋعا تىيىم سالىنعانىن, ايتەۋىر بۇل ماسەلەگە ءبىزدىڭ باسىلىم ارا­لاسقان سوڭ وسى ءبىر كەلەڭسىز جاع­داي ءوز ورنىنا كەلگەنىن ايتا كەتسەك ارتىق بولماس. راس, قالا تۇرعىندارى تارا­پىنان قويىلعان بۇل سۇراقتاردىڭ بارىنە بايانداماشى, قالانىڭ جاڭا اكىمى ايبەك كارىموۆ پەن وبلىس اكىمى بەردىبەك ساپارباەۆتىڭ تاراپىنان تياناقتى جاۋاپ قاي­تارىلدى. جاڭا اكىم, سونىمەن بىرگە, قالانى ودان ءارى دامىتۋعا باي­لانىستى ءوزىنىڭ ءىس-جوسپارىمەن تانىستىردى. ال وبلىس باسشىسى بولسا, مۇنداي ەسەپ بەرۋ جيىندارى حالىقپەن بىرگە اكىمدەردىڭ وزىنە دە ءتيىمدى ەكەندىگىن ايتتى. داۋلەت سەيسەن ۇلى. سەمەي.