كەزەكتەن تىس سايلاۋ زاڭى قولداۋ تاپتى

كەشە پارلامەنت سەناتىنىڭ كەزەكتى پلەنارلىق وتىرىسى بولىپ ءوتتى.  كۇن تارتىبىندە ءماجىلىس ماقۇلداعان «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر كونستيتۋتسيالىق زاڭدارىنا تولىقتىرۋلار مەن وزگەرىستەر ەنگىزۋ تۋرالى»  كونستيتۋتسيالىق زاڭنىڭ جوباسى قارالدى. وتىرىستى پالاتا توراعاسى قاسىم-جومارت توقاەۆ ءسوز سويلەپ اشتى. «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كونستيتۋتسياسىنا تولىقتىرۋ ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭ ءبىراۋىزدان قا­بىلدانعانىن جانە ونىڭ  قولدا­نىسقا ەنگىزىلگەنىن, سونىڭ نەگىزىندە كەزەكتەن تىس پرەزيدەنتتىك سايلاۋ وتكىزۋدىڭ زاڭدىق تەتىگى بەكىتىلگەنىن قاسىم-جومارت كەمەل­ ۇلى ەرەكشە اتاپ ءوتتى. بۇل شارا­نىڭ جۇزەگە اسۋى حالقىمىزدىڭ ىنتىماعىن نىعايتۋدىڭ بىردەن-ءبىر دۇرىس فورمۋلاسىن تاپقان ەلباسىنىڭ ەكشەلگەن شەشىمى ار­قاسىندا مۇمكىن بولدى. «ەلباسى رەتىندە تانىلعان, قازاقستاندى حا­لىقارالىق بەدەلى زور, وركە­نيەت­تى مەملەكەتتەر قاتارىنا قوس­قان پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نا­زارباەۆتى قولداۋداعى ءبىزدىڭ قو­عامنىڭ مىزعىماستىعى مەن بىرلىگىنە الەمدىك قوعامداستىقتىڭ كوزى تاعى دا جەتتى», – دەدى ق.تو­قاەۆ. پرەزيدەنتتىڭ شەشىمى مەن اتا زاڭىمىزعا تولىقتىرۋ مەن تيەسىلى كونستيتۋتسيالىق زاڭدارعا تۇزەتۋلەر ەنگىزۋ جونىندەگى ۇسى­نىسى, سونداي-اق «بولاشاقتىڭ ىرگەسىن بىرگە قالايمىز» اتتى جولداۋى قازاقستاننىڭ دەموكرا­تيا­لىق قۇندىلىقتارعا, حا­لىق­تىڭ ءال-اۋقاتىن كوتەرۋگە باعىت­تالعان ەكونوميكالىق جانە ساياسي رەفورمالاردى ودان ءارى جالعاس­تى­رۋعا دەگەن بەرىك ۇستانىمىن كورسەتەدى. توراعا, سونىمەن قا­تار, ءوز سوزىندە «نۇرسۇلتان نازارباەۆتاي كەمەڭگەر ءارى جىگەرلى كوشباسشىنىڭ جەتەكشىلىگىمەن مەملەكەتىمىزدىڭ جاڭعىرتۋ سترا­تە­گياسى تابىستى جالعاسىن تا­با­دى»,  دەپ سەنات دەپۋتاتتارىنىڭ اتىنان نىق سەنىم ءبىلدىردى. زاڭ جوباسى بويىنشا دەپۋتاتتار الدىندا باياندامانى پرەزيدەنت اكىمشىلىگى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى تالعات دوناقوۆ جا­سا­دى. زاڭدىق قۇجات ەلىمىزدە كەزەكتەن تىس پرەزيدەنتتىك سايلاۋ وتكىزۋ مۇمكىندىگىن كوزدەيتىن ءتۇ­زە­تۋدى ىسكە اسىرۋ بولىپ تابى­لادى. ياعني, «قازاقستان رەسپۋب­لي­كاسىنداعى سايلاۋ تۋرالى» جانە «قازاقستان رەسپۋبليكا­سى­نىڭ پرەزيدەنتى تۋرالى» كونستي­تۋتسيالىق زاڭدارعا تولىقتىرۋلار مەن وزگەرىستەر ەنگىزىلەدى. تارقا­تىپ ايتقاندا, زاڭ جوباسىندا كەزەكتەن تىس پرەزيدەنتتىك سايلاۋ پرەزيدەنت شەشىمىمەن تاعايىن­دال­سا, سول كۇننەن باستاپ ەكى اي ىشىندە سايلاۋ وتكىزىلۋى ءتيىس. سون­داي-اق كەزەكتەن تىس سايلاۋدان كەيىنگى پرەزيدەنتتىڭ كەزەكتى ساي­لاۋى بەس جىلدان سوڭ تاعايىن­دال­عان مەرزىمدە جاريالانادى دەپ كۇتىلۋدە. بۇدان باسقا زاڭدىق قۇجاتتا كەزەكتەن تىس سايلاۋ ءوت­كىزىلگەن جاعدايدا پرەزيدەنتتىڭ انت بەرۋى پرەزيدەنتتىك سايلاۋ قو­رىتىندىسى جاريالانعان كۇننەن باستاپ ءبىر اي ىشىندە وتكىزى­لە­تىندىگى قاراستىرىلعان. زاڭ جوباسى بويىنشا ءسوز العان ومىربەك بايگەلدي «نازارباەۆ فەنومەنى نەدە؟», «ەل نەگە ەلباسىنى قولدايدى؟» دەگەن ءپى­كىرلەردىڭ ايتىلىپ جۇرگەنىنە وراي جاۋابىندا ونىڭ ءمانى قيىن­شىلىق كورگەن حالىقتىڭ ەلبا­سىمەن بىرگە ەڭسە كوتەرگەنىندە جاتقاندىعىمەن ءتۇسىندىردى. ەلىمىز قازىرگى تاڭدا الدىڭعى ەلدەر قاتارىنا ىلىگىپ وتىر. ەقىۇ-عا مۇشە كەيبىر ەلدەردىڭ  كەزدەسپەي جاتقانىن كەزدەستىرىپ, باس قوسا بەرمەيتىندەرىن جولىقتىرعان پرەزيدەنت كەمەڭگەرلىگى مەن ىسكەرلىگىن دالەلدەپ بەردى, دەدى سەناتور ءوز سوزىندە. بۇدان كەيىن راشيت احمەتوۆ, يۋري كۋبايچۋك, ەدىلباي يمان­قۇلوۆ, سەرىك اياعانوۆ جانە ەربولات مۇقاەۆ ءسوز سويلەدى. دەپۋتاتتار ءوز سوزدەرىندە پرەزيدەنت نۇر­سۇل­تان نازارباەۆتىڭ كەزەكتەن تىس پرەزيدەنتتىك سايلاۋ وتكىزۋ تۋرالى شەشىمىنىڭ ورىندىلىعىن تىلگە تيەك ەتتى. بۇل قادام پرە­زيدەنتتىڭ دەموكراتيالىق پرينتسيپتەرگە بەرىكتىگىن, ەلىمىزدىڭ تا­عى ءبىر تاريحي سىناقتان سۇرىنبەي وتكەندىگىن كورسەتەدى. ەلباسى نەگىزگى زاڭىمىزدا كورىنىس تاپقان قۇندىلىقتاردى باسشىلىققا الا وتىرىپ, قيىن جاعدايدان شى­عۋ­دىڭ وڭتايلى جولىن تابا الارىن تاعى ءبىر دالەلدەدى. دەپۋتات­تار­دىڭ ايتۋىنشا, نۇرسۇلتان ءابىش­ ۇلى مەملەكەتتىڭ ەڭ جوعارى لاۋا­زىم­دى تۇلعاسى رەتىندە مورال­دىق قاسيەتى باسىم ەكەندىگىن كورسەتە ءبىلدى. ونى ەلباسىنىڭ قانشاما حالىق قولداۋ بىلدىرگەنىنە قاراماستان, ءوز وكىلەتتىگىن سوزدىرىپ الۋعا مورالدىق جانە زاڭدىق قۇقى بولسا دا ودان باس تارتۋىنان كورۋگە بولادى. ءوزىنىڭ بولاشاق ۇرپاق الدىنداعى جاۋاپكەرشىلىگىن سەزىنە وتىرىپ, ەلبا­سى ناعىز ليدەر جانە كونستيتۋتسيا كەپىلى ەكەندىگىن دالەلدەي ءبىلدى. بۇل ءوز كەزەگىندە كەلەسى كەلەتىن ساياساتكەرلەر ءۇشىن دۇرىس باعىت ۇسىناتىن ساباق بولۋعا ءتيىس. سو­نىمەن قاتار, مەملەكەت باسشى­سى­نىڭ بۇل قادامى قازاقستان حالقىنىڭ بىرلىگى مەن تۇراق­تى­لىعى جولىنداعى دەموكراتياعا دەگەن ادالدىعىن دا ايعاقتايدى. وسىلايشا ءوز پىكىرلەرىن بىلدىرگەن سەناتورلار ءماجىلىس ما­قۇل­داۋىنان وتكەن «قازاقستان رەس­پۋبليكاسىنىڭ كەيبىر كونستي­تۋ­تسيالىق زاڭدارىنا تولىقتى­رۋ­لار مەن وزگەرiستەر ەنگiزۋ تۋ­را­لى» قازاقستان رەسپۋبليكاسى كونس­تيتۋتسيالىق زاڭىن قابىلدادى. اسقار تۇراپباي ۇلى.