جومارتتىقتى, ىزگىلىكتى دالەلدەيتىن كەز كەلدى

ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگىندە «ءاربىر بالاعا – وتباسىنىڭ با­قىتى» دەگەن تاقىرىپتا ءباسپاسوز ءماسليحاتى ءوتتى. وندا جەتىم بالالاردى اسىراپ الۋدى ناسيحاتتاۋ ماسەلەسى كوتەرىلدى. رەسمي ەسەپتەرگە جۇگىنسەك, وسى كۇنى قوعامىمىزدا جەتىم بالالار مەن اتا-اناسىنىڭ قامقورلىعىنسىز قالعان با­لالاردىڭ جالپى سانى 38386-عا جەتىپتى. ونىڭ ىشىندە وسى بالالارعا ارنال­عان ۇيىمداردى 80 پايىزدان استام الەۋ­مەتتىك جەتىمدەر مەكەندەيتىن كورىنەدى. «الەۋمەتتىك جەتىمدەر دەگەنىمىز – اتا-انالارى بار بولعانىمەن, «ءتىرى جەتىم» اتانعان بالالار. بۇل بالالاردىڭ اتا-انالارى ءوز قۇقىقتارىنان ايرىلعان, ماس­كۇنەمدىككە سالىنعان, بالالارىنىڭ دەن­ساۋلىعىنا, دامۋىنا, وسۋىنە ەشقان­داي كەپىلدىك بەرە المايتىن جاندار. سوندىقتان بالالار ارنايى ۇيىمداردا تاربيەلەنىپ جاتىر», – دەيدى ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگى بالالار قۇقىن قور­عاۋ جونىندەگى كوميتەتتىڭ باسشىسى رايسا شەر. ونىڭ ايتۋىنشا, وسى بالالار­دىڭ ومىرگە دەگەن كوزقاراسى دۇرىس قا­لىپتاسۋى ءۇشىن ىزگى جۇرەك ادامدار­دىڭ جان جىلۋى قاجەت. جيىن بارىسىندا پرەزيدەنت جانىن­داعى ايەلدەر ءىسى جانە وتباسىلىق-دە­موگرافيالىق ساياسات جونىندەگى ۇلتتىق كوميس­سيا حاتشىلىعىنىڭ باس ساراپشى­سى گاۋحار نۇراحمەتوۆا الەۋمەتتىك جە­تىمدىكتىڭ پروفيلاكتيكاسى, وتباسىنى نىعايتۋ, قوعامداعى كەرى ۇدەرىستەردى وڭ شەشۋدىڭ جولدارى ايرىقشا ماڭىزعا يە بولىپ, ۇگىت-ناسيحات جۇمىستارىنا كەڭى­نەن كوڭىل ءبولىنىپ جاتقانىن ورتاعا سالدى. وسىعان بايلانىستى 2011 جىلدىڭ 14-ءشى قاڭتارىندا پرەزيدەنت اكىمشىلىگى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى م.اشىمباەۆ جەتىم بالالار مەن اتا-اناسىنىڭ قامقورلىعىنسىز قالعان با­لالاردى اسىراپ الۋدى ناسيحاتتاۋعا باعىتتالعان ۇگىت-ناسيحات جۇمىستارى­نىڭ وسى جىلعا ارنالعان جوسپارىن بەكىتكەن كورىنەدى. «ەندىگى ماسەلە وسى جاعدايدى قوعامدا ءجيى كوتەرىپ, ادام­داردىڭ ەسىنە سالىپ تۇرۋ. ءبىز جەتىمىن جىلاتپاعان ەلمىز. ءدىنىمىز دە, ءدىلىمىز دە ادامگەرشىلىك, ار-ۇيات سياقتى بيىك ۇعىمدار توڭىرەگىندە قالىپتاسقان. سون­دىقتان جەتىمدى جىلاتپاۋ مىندەتى تىكەلەي قازاق ەتنوسىنا جۇكتەلەدى», – دەدى گ.نۇراحمەتوۆا. ارينە, كەرەكتى قۇجاتتارىن جيناساڭ, بالانى تەز-اق اسىراپ الۋعا بولادى. ال ونى ازامات ەتىپ تاربيەلەۋ, ونىڭ تويىنا ادامگەرشىلىك قۇندىلىقتاردى ءسىڭىرۋ وڭاي شارۋا ەمەس. وسىعان بايلانىستى ءسوز العان ءبىلىم جانە عىلىم ۆيتسە-ءمينيسترى عازيز تەلەباەۆ قوعامدا ۇلگىلى, اۋ­قاتتى وتباسىلار جەتىم بالالاردى اسىراپ الىپ, ىزگىلىك كورسەتىپ جاتسا, نا­سي­حاتتىڭ ۇلكەنى سول بولار ەدى. «ءويت­كەنى, ازاماتتىق, جومارتتىق حالقى­مىز­دا بار قاسيەت. جۇكتى جۇمىلا كوتەرۋ ءبىز ءۇشىن شەتىن ەمەس. جەتىمدى اسىراپ الىپ جاتقان الگىندەي ازاماتتار وزگەلەرگە دە وي سالارى انىق», – دەدى ول. ءباسپاسوز ءماسليحاتىنا قاتىسقان باي­لانىس جانە اقپارات مينيسترلىگى اق­پارات جانە مۇراعات كوميتەتى ءتور­اعا­سىنىڭ ورىنباسارى ەربول شايمەردەن: «جەتىم بالانى اسىراپ الۋ تۋرالى ۇگىت-ناسيحات جۇرگىزۋ – ەڭ ىزگى جوبالاردىڭ ءبىرى. بۇنى شىن مانىندە ومىرگە لايىق­تاپ, قوعامعا اسەر ەتە الاتىنداي دەڭگەي­دە ناسيحاتتاۋ باق وكىلدەرىنە تىكەلەي بايلانىستى. سوندىقتان اسەرلى روليكتەر جاساۋ, ءنارلى ماقالا جازۋ دا ءىستىڭ شەشىمىن تابۋىنا بىردەن-ءبىر كومەك», – دەدى. جيىن سوڭىندا جەتىم بالالاردى اسىراپ الۋعا بايلانىستى جۋرناليستەر ناقتى ساۋالدار قويدى. ونىڭ ءبىرى «با­لانى اسىراپ الۋعا قانداي قۇجاتتار قاجەت؟» – دەگەن ساۋالعا جاۋاپ بەرگەن رايسا شەر بالانى اسىراپ الۋعا ەڭ الدىمەن نيەت قاجەت ەكەنىن ايتتى. سو­سىن ەڭ قاجەتتى قۇجاتتار دەپ اتا-انا بولۋعا نيەتتەنگەن ادامداردان ءوتىنىش, ءۇي ىشىندەگى باسقا جانداردىڭ كەلىسىمى, ءۇي-جايىنىڭ بار ەكەندىگى, تابىس كوزى تۋرالى انىقتامالاردى اتادى. «نيەتى بار وتباسىنىڭ ءبارى بىردەي اۋقاتتى ەمەس ەكەنى انىق. بۇل وتباسىلار بالا اسىراپ العىسى كەلسە, جوعارى جاقتان قانداي دا ءبىر جاردەم بولا ما؟» – دەگەن ساۋالعا ۇكىمەت 15 مىڭ تەڭگە كولەمىندە ارنايى جاردەماقى تاعايىنداپ وتىرعانى ايتىلدى. ايگۇل سەيىلوۆا.