«جاسىل ەكونوميكانىڭ» ءتيىمدى تۇستارى كوپ

ەلوردانىڭ حالىقارالىق پىكىر الماسۋ الاڭىنا اينالعالى قاشان. «كۇلتوبەنىڭ باسىندا كۇندە جيىن» بولماعانىمەن, استانا تورىندە القالى باسقوسۋدىڭ ءجيى وتكىزىلەتىنى انىق. قانشا جيىن بولسا دا قايىرىمەن بولسىن دەيمىز-داعى. كەشە سونداي جيىننىڭ ءبىرى – قازاقستانداعى كومىرتەگى نارىعىنىڭ مۇمكىندىكتەرى مەن دامۋ جولدارىنا ارنالعان Carbon-KZ ءۇشىنشى حالىقارالىق فورۋم بولىپ ءوتتى. فورۋمدى قاشانعىداي «كاسپي» تاۋار بيرجاسى» اكتسيونەرلىك قوعامى ەەح (لەيپتسيگ بيرجاسى) بىرلەسىپ ۇيىمداستىردى.  ەنەرگەتيكا ۆيتسە-ءمينيسترى عاني سادىبەكوۆ قۇتتىقتاۋ سوزىندە قازىرگى كەزدە قورشاعان ورتانى قورعاۋعا بايلانىستى يننوۆاتسيالىق جاڭالىقتارعا باسىمدىق بەرىپ وتىرعانىن تىلگە تيەك ەتتى. وسى توڭىرەكتە قازاقستاننىڭ «جاسىل ەكونوميكانى» جۇزەگە اسىرۋدى قولعا الىپ, وندىرىسكە يننوۆاتسيالىق تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋدى قۋاتتايتىنىن, وسى باعىتتاعى يگى ىزدەنىستەرگە قولداۋ بىلدىرەتىنىن جەتكىزدى. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى ەۋروپالىق وداق دەلەگاتسياسى باس­شىسىنىڭ ورىنباسارى كامەن ۆەليچكوۆ بولسا, ءوزىنىڭ قۇتتىقتاۋ سوزىندە سوڭعى كەزدەرى پارنيكتىك گازدارعا قاتىستى ەۋرووداق كولەمىندە اتقارىلىپ جات­قان ماسەلەلەرگە كەڭىنەن توقتالدى. ەنەرگەتيكا جانە كليماتتىڭ وزگەرۋى تۋرالى پاريج كەلىسىمى جايىندا اڭگىمەلەدى. پاريج كەلىسىمى دەمەكشى, قازاقستان 2015 جىلى 12 جەلتوقساندا پاريج قالاسىندا كليماتتىڭ وزگەرۋى جونىندەگى بۇۇ نەگىزدەمەلىك كونۆەنتسياسى تاراپتارى 21-كونفەرەنتسياسىنىڭ قورىتىندى قۇجاتىنىڭ قابىلدانۋىن قۋاتتاعان-دى. قازاقستان تاراپى اتالعان ماسەلەگە قاتىستى جاساعان مالىمدەمەسىندە كليمات سالاسىندا جاڭا امبەباپ كەلىسىمنىڭ قابىلدانۋى قاتىسۋشى مەملەكەتتەردىڭ تەمپەراتۋرانىڭ كوتەرىلۋىن يندۋستريالىق كەزەڭگە دەيىنگى ۋاقىتپەن سالىستىرعاندا تسەلسي بويىنشا 2 گرادۋسقا دەيىن شەكتەۋ ارقىلى قورشاعان ورتانىڭ توزۋىنا جول بەرمەۋ­گە دەگەن ازىرلىگىن ايعاقتايتىندىعىن جەتكىزگەن بولاتىن. سونداي-اق, قازاق­ستان ءوز مىندەتتەمەلەرىن ورىنداۋعا جانە پارنيكتىك قالدىقتاردى ازايتۋ جونىندەگى جاڭا كەلىسىمدى يمپلەمەنتاتسيالاۋ ىسىنە ءوز ۇلەسىن قوسۋعا ءازىر ەكەندىگىن, استانادا «بولاشاقتىڭ ەنەرگياسى» تاقىرىبىمەن كليمات ءجو­نىندەگى كونفەرەنتسيا ماقساتتارىمەن تىكەلەي ۇندەسەتىن مامانداندىرىلعان ەكسپو-2017 حالىقارالىق كورمەسىن وتكىزۋ ءبىزدىڭ ەلدىڭ ماڭىزدى ۇلەسى بولىپ سانالاتىندىعىن دا بىلدىرگەن ەدى. جوعارى ەكونوميكا مەكتەبى قور­شاعان ورتا جانە تابيعي رەسۋرستار ەكونوميكاسى ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى گەورگي سافونوۆ ءوز سوزىندە كومىرتەگى نارىعىنىڭ دامۋى جونىندەگى وزىق ويلارىمەن ءبولىستى. قازىرگى كەزدە قىتاي قورشاعان ورتانى قورعاۋ جونىندەگى تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋدەن الدىڭعى ورىنعا شىققان. اتاپ ايتقاندا, جەل, كۇن ەنەرگياسىن پايدالانۋعا باسا ءمان بەرىلىپ كەلەدى. كۇن ەنەرگەتيكاسىن پايدالانۋ جونىنەن قىتاي الەم بويىنشا ءبىرىنشى ورىندى يەلەنەدى. اتموسفەراعا شامامەن 500 ملرد. توننا سو2 (سوڭعى 150 جىلدا كومىردى, مۇناي مەن گازدى جاعۋ ارقىلى وسىنشاما زالال كەلدى) كۇل-قوقىس شىعارىلسا ول ءىز-ءتۇزسىز كەتەدى دەۋ اڭعالدىق بولار ەدى. پارنيكتىك گازدار شىعارىندىلارىنىڭ ۇلعايۋى ەڭ الدىمەن ەكوجۇيەگە كەرى اسەر ەتەدى. قازاقستان رەسپۋبليكاسى ەنەرگەتيكا مينيسترلىگى كليماتتىڭ وزگەرۋى بويىنشا دەپارتامەنت ديرەكتورى گۇلميرا سەرعازينا ءوز سوزىندە وتاندىق زاڭناماعا سوڭعى كەزدەرى ەنگىزىلگەن وزگەرىستەر ءجو­نىندە جان-جاقتى ساراپتامالىق شولۋ جاسادى. زاماناۋي تالاپتارعا سايكەس ەلىمىزدىڭ «جاسىل ەكونوميكاعا» بەت بۇرۋى دا زاڭدىق تۇرعىدان وزگەرىستەردى قاجەتسىنىپ, وسى باعىتتا ءبىرشاما جۇ­مىستار اتقارىلىپ جاتقانى تىلگە تيەك ەتىلدى. فورۋمعا قاتىسۋشىلار پارنيكتىك گازدار شىعارىندىلارىن ۇيلەستىرۋگە قاتىستى قازاقستاننىڭ زاڭناما­سىنا وزگەرىستەر ەنگىزۋ, سالىق سالۋ, بيرجا ساۋداسىنداعى تاۋەلسىز نا­رىق قا­تىسۋشىلارىنىڭ ءرولى تۋرالى, وپەراتسيالىق جانە قارجىلىق ءتا­ۋەكەلدەردى باسقارۋ, سونداي-اق, ىشكى ساۋداعا شەتەلدىك كومپانيالاردىڭ قاتىسۋ مۇمكىندىكتەرى تۋرالى وزەكتى ماسەلەلەردى تالقىلادى. عابيت ىسكەندەر ۇلى, «ەگەمەن قازاقستان»