تاۋپىستەلى تاعىلىمى

تاۋپىستەلى – كورنەكتى جازۋشى مارحابات بايعۇتتىڭ تۋعان اۋىلى. ەكى جوتانىڭ ورتاسىندا, قاسيەتتى قاراتاۋ مەن باسىنان اق سالدەسى تۇسپەيتىن اسقاق الاتاۋدىڭ ىرگەسىندەگى ۇياداي اۋىل. تومەندە «بالىعى تايداي تۋلاعان, باقاسى قويداي شۋلاعان» كوكبۇلاق وزەنى اعىپ جاتىر. وسى كوكبۇلاق وسى اققاننان ارىسقا, ودان  سىردارياعا بارىپ قۇيادى ەكەن. سىردىڭ سۋىمەن ۇلى داريا ارالعا قوسىلادى. ماحاڭ تۋعان وسى شاعىن, ءجۇز ەلۋ شاقتى عانا وتباسى بار ۇياداي اۋىلدا «مارحابات-ميراس» قوعامدىق قورىنىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن «تاۋپىستەلى تاعىلىمى» جوباسى ءوتتى. ۇياداي اۋىلدا قازاقتىڭ ارداقتى ۇلى تۇرار رىس­قۇلوۆتىڭ «تۇركى تىلدەس, تۇگەل بول» قاعيداسى بويىنشا تۇركى تىلدەس حالىقتاردىڭ قالامگەرلەرى, عالىمدارى, ۇلت زيالىلارى باس قوسىپ, كەلەلى ماسەلەلەردى تالقىلادى. قازىرگى پىستەلى اۋىلىندا وتكەن تاعىلىمدى كەزدەسۋگە تۇركيا تاراپىنان حالىقارالىق ق.ا.ياساۋي ۋنيۆەرسيتەتى وكىلەتتى كەڭەس توراعاسى, پروفەسسور مۇسا يىلدىز, تۇركيا جوعارى ءبىلىم كەڭەسى مۇشەسى, پروفەسسور مۋحيددين شيمشەك, تۇركيا ءبىلىم مينيسترلىگى جاۋاپتى حاتشىسى, دوكتور يۋسۋف ەكينجي جانە «ماناس» ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى, قىرعىزستان پرەزيدەنتى جانىنداعى كەڭەس مۇشەسى قادىرالى قاڭقاباەۆ, «ما­ناس» ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى نۇريددين ۋسەەۆ, وزبەكستان جازۋشىلار وداعى قازاق ادەبيەتى ءبولى­مىنىڭ حاتشىسى, جازۋشى, اۋدارماشى مەحمانقۋل يسلومقۋلوۆ, حالىقارالىق تۇركى اكادەمياسىنىڭ پرەزيدەنتى, تاريح عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, «دارىن» مەملەكەتتىك سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى دارحان قىدىرالى قاتىستى. الماتى قالاسىنان اقىن, پۋبليتسيست امانحان ءالىم باستاعان اقىن-جازۋشىلار كەلدى. ءىس-شارا بارىسىندا «تاۋپىستەلى تاعىلىمى» جوباسىنىڭ تۇساۋى كەسىلىپ, پىستەلى اۋىلىنداعى ۇلى وتان سوعىسىنا قاتىسقان جاۋىنگەرلەرگە ارنالعان ەسكەرتكىشكە گۇل شوقتارى قويىلادى. پىستەلى اۋىلىنان 150 ازامات سۇراپىل سوعىسقا قاتىسىپ, جارتىسى ورالماعان ەكەن. «التىن تاعا» دەمالىس ايماعىندا وتكەن باسقوسۋدا قازىرگى زامانداعى ىزگى ىستەر, ىزدەنىستەر,سونداي-اق الداعى مىندەتتەر, الەم ادەبيەتى, كوركەم ادەبيەتى, جۋرناليستيكاداعى شەبەرلىك, ءداستۇر مەن جاڭاشىلدىق, زامان, قوعام, ادام جانە قالامگەرلىك پارىز تاقىرىبىندا تالقىلاۋلار, جاس تالانتتاردىڭ شىعارماشىلىعى تالدانىپ, جاڭا كىتاپتاردىڭ تانىستىرىلىمى بولدى. جيىندا ءسوز العان حالىقارالىق تۇركى اكادەميا­سىنىڭ پرەزيدەنتى دارحان قىدىرالى تۇركى الەمىندەگى وزەكتى تاقىرىپتار يۋنەسكو كولەمىندە, اقش, فرانتسيا سياقتى مەملەكەتتەردە تالقىلانعانىن العا تارتىپ, سونىڭ ءبىر سىلەمى قازاقتىڭ پىستەلىدەي شاعىن اۋىلىنا قوسىلىپ جاتقاندىعىنا ءسۇيىنىشىن ءبىلدىردى. وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى اكىمدىگى اپپاراتى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى اقبەرەن ەلگەزەك وبلىس اكىمى بەيبىت اتامقۇلوۆتىڭ قۇتتىقتاۋ حاتىن وقىپ بەردى. قىرعىزستانداعى «ماناس» ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسورى نۋريددين ۋسەەۆ ايگىلى «ماناس» ەپوسىنداعى تۇركىلەر مەن قىتايلار اراسىنداعى بولعان شەشۋشى ايقاستىڭ تۇركىباسى – بۇگىنگى تۇلكىباس جەرىندە جى­لاندى وزەنىنىڭ بويىندا وتكەندىگىن جىرداعى مىسالدارمەن دالەلدەدى. تۇركيادان كەلگەن اعايىنداردىڭ قازاق حالقى جونىندەگى پىكىرلەرى جان جادىراتادى. تۇركيا ءبىلىم مينيسترلىگىنىڭ جاۋاپتى حاتشىسى يۋسۋف ەكينجي «نۇرسۇلتان نازارباەۆ – دۇنيەدە تارىداي شاشىلعان بارشا تۇركى حالىقتارى اراسىندا ۇلكەن بەدەلگە يە تۇلعا» دەپ سيپاتتادى. تۇركىستانداعى حقتۋ-دە وتەتىن فورۋمدا تۇركى الەمىنىڭ ءىرى سىيلىعىمەن زامانىمىزدىڭ زاڭعار اقىنى ولجاس سۇلەيمەنوۆ پەن جازۋشى مارحابات بايعۇتتىڭ ماراپاتتالاتىندىعىن ايتتى. تۇركيانىڭ بۇرىنعى پرەزيدەنتى تۇرعىت ءوزال مارقۇمنىڭ «بۇل عاسىر تۇرىك عاسىرى بولادى» دەگەن اتالى ءسوزى حاقىندا ويىن ءوربىتتى. اقىن نارماحان بەگالى ۇلىنىڭ توپونيم ماسەلە­سىندەگى پىكىرلەرى تۇركى حالىقتارىن ويلاندىراتىن, الاڭداتاتىن ماسەلە. ماسەلەن, بۇگىن ءبىز كەڭەس وكىمەتىنىڭ پارمەنىمەن حاكاس دەپ اتالاتىن ۇلت ەجەلگى قىرعىز جەرىندە وتىر. اتاۋى حاكاس ەمەس, قاراقاس. ءنوۆوسىبىر قالاسىنىڭ ەجەلگى اتاۋى نوعايسىبىر. شايان-تۇرىك تىلىندە ارىندى وزەن دەگەن ماعىنانى بىلدىرەدى. تۇركى حالقىنىڭ تاريحىن وشىرگىسى كەلگەن يمپەريا يركۋتسك-توبولينسك بويىندا اعىپ جاتقان ەجەلگى وزەننىڭ سوڭعى ءارپىن الىپ تاستاپ, شايا اتاندىرعان. ولاي بولسا, ءوزىمىزدىڭ بايدىبەك اۋدانىنداعى شايان  اۋى­ل­ى دا ۋلى جاندىك اتىن ەمەس, وزەن ۇعىمىن بىلدىرەدى. جيىننىڭ ەكىنشى بولىگىندە جاس تالاپكەرلەر ءوز تۋىن­دىلارىن وقىپ, ولارعا وڭتۇستىك جۋرناليستيكاسىنىڭ اتاسى بايدۋللا قونىسبەك باتاسىن بەردى. سونداي-اق, وڭتۇستىك قازاقستان پەداگوگيكا ينستيتۋ­تىنىڭ رەكتورى وڭالباي اياشەۆ تۇركى الەمى تۋرالى وي-پىكىرلەرىمەن ءبولىستى. تاعىلىمى مول كەش حالىقارالىق تۇركى اكادە­مياسىنىڭ پرەزيدەنتى دارحان قىدىرالىنىڭ تۋعان اۋىل­ى – بالىقتىداعى ويلاسۋعا ۇلاستى. «بايلىقتى قالتاعا جيناۋدى ۇيرەندىك, ەندى جۇرەككە جيناۋدى ۇيرەنەيىك». اششىلاۋ ايتىلسا دا جيىنداعى بايلام وسى بولدى. شاعىن اۋىلداعى «تاۋپىستەلى تاعىلىمىنىڭ» ۇقتىر­عان اقيقاتى وسى اۋىلدى جاناي اعىپ جاتقان  سىردارياعا, ۇلى كول – ارالعا قوسىلاتىن كولبۇلاق وزەنىندەي ارىندى, ايقىن. جۇزەگە اسىرىلاتىن ۇلى ىستەر وتكىزىلەتىن ورىننىڭ ۇلكەن-كىشىلىگىنە قارامايدى. باقتيار تايجان, «ەگەمەن قازاقستان» وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى