ۇلتاراقتاي جەر – اتا-بابانىڭ نامىسى, قانى مەن تەرى سىڭگەن قاستەرلى دۇنيە. جەسىر داۋىنىڭ, مال داۋىنىڭ جاراسى جازىلعانمەن, جەردەن قالعان جارانىڭ ورنى ەشقاشان جازىلماق ەمەس. ول جارا ارادا جىلدار ەمەس, عاسىرلار وتسە دە سىزداپ-سىرقىراۋىن قويمايتىن دەرت. مۇنىڭ ءبارىن ءاربىر ەلدەردىڭ تاريحىنان كورىپ-ءبىلىپ كەلەمىز.
ءتورت تارابى ۇلان-عايىر كەڭىستىككە ۇلاساتىن قازاقتىڭ دارقان دالاسى – قازاق حالقىنىڭ ماڭدايىنا بىتكەن اسىل قۇندىلىق, باعا جەتپەس بايلىق. بۇل جەر ءۇشىن قازاقتىڭ نەبىر اتپال ازاماتتارى قارۋ اسىنىپ, ات ءۇستىندە ءومىرىن ءوتكىزدى. استى بايلىققا تولى كيەلى دالانىڭ ءۇستى تاتۋ-ءتاتتى ءتىرلىكتىڭ ۇياسى, بەرەكەلى ەلدىڭ تۇراعى.
سوڭعى كەزدەرى ەل اراسىندا «جەر شەتەلدىكتەرگە ساتىلادى ەكەن» دەگەن قاۋەسەت اڭگىمە پايدا بولدى. ارتىنشا, ياعني ءساۋىردىڭ 26-دا استانا قالاسىندا ءوتكەن قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ سەسسياسىندا ەلباسى ن.نازارباەۆ بۇل ماسەلەنى ەگجەي-تەگجەيلى ءتۇسىندىرىپ, ماسەلەنىڭ ءمان-جايىن بايانداپ بەردى. جەر شەتەلدىك كومپانيالارعا جانە شەتەل ازاماتتارىنا ساتىلمايتىندىعىن ەستىپ قۋاندىق. قازىرگى تاڭدا بوس جاتقان اۋىلشارۋاشىلىق ماقساتىندا پايدالانۋعا ءتيىستى جەرلەر ءوز ەلىمىزدىڭ كاسىپكەرلەرىنە جەكەمەنشىككە بەرىلەتىن بولدى. ءبىز مۇنى قۋانا قۇپتايمىز, سەبەبى, جەر-انا. انانىڭ ءتوسى بۇلاق, قۇرساعى قۇتتى. ءبىز وسى جەردىڭ قازىناسىن ەلدىڭ دامۋى, حالىقتىڭ ءال-اۋقاتىن ارتتىرۋ ءۇشىن پايدالانۋعا ءتيىسپىز. قازاقتىڭ كەڭ دالاسى شاڭى شىعىپ بوس جاتۋعا ءتيىستى ەمەس, ونى ءىسكەرلىكپەن, شەبەرلىكپەن ءوڭدەپ, كادەگە جاراتا ءبىلۋ قاجەت.
مەن ماڭعىستاۋ دالاسىنا سوناۋ تاۋەلسىزدىكتىڭ العاشقى جىلدارىندا كەلىپ, باعباندىق قىزمەتكە كىرىستىم. ماماندىعىم اگرونوم بولعان سوڭ, جەر-انانىڭ سىرىنا قۇلاق ءتۇرىپ وسكەنمىن. ادەتتە جەرى ءشولدى, توپىراعى قۇنارسىز دەلىنەتىن ماڭعىستاۋدىڭ اۋىلدىق جەرلەرىنە ەگىن ياعني قاربىز, قاۋىن ەگۋدى باستادىم. وعان قوسىمشا, شولگە شىدامدى, ءتوزىمدى تال-اعاشتاردىڭ ءتۇر-ءتۇرىن وتىرعىزدىم. اقتاۋ قالاسىنىڭ ۇلكەن كوشەلەرىن, جەكە ۇيلەردىڭ ماڭايىن اباتتاندىرۋدى قولعا الدىم. ارنايى جىلىجايدا گۇل, جەمىس-جيدەك تۇرلەرىن ءوسىرىپ كەلەمىن. بىرنەشە جاس جۇمىسقا تارتىپ, جەرمەن تىلدەسە جۇمىس جاساۋدىڭ قىر-سىرىن مەڭگەرتىپ ءجۇرمىن. ناتيجەمىز ءوزىمىزدى قۋانتادى – قازىر ءبىزدىڭ باستامامىز جەرگىلىكتى جۇرتشىلىقتى قاناتتاندىرىپ, باۋ-باقشا شارۋاشىلىعىمەن اينالىساتىن, ەگىن ەگەتىن ءارىپتەستەر كوبەيدى. قۋانارلىعى, بارلىعىنىڭ دا ەگىنى باپپەن ءوسىپ, جاز, كۇز مەزگىلدەرىندە ماڭعىستاۋلىقتاردىڭ جەمىس-جيدەك تۇرلەرىن سىرتتان تاسىمالداۋ قيىندىعىن ءبىراز جەڭىلدەتتى. ورتالىق بازارلاردا, دۇكەن سورەلەرىندە ماڭعىستاۋدىڭ ءوز ونىمدەرى كوپتەپ ساتىلاتىن دارەجەگە جەتتىك. جەردىڭ ءبارى قۇنارلى, تەك ونى لايىقتى پايدالانا ءبىلۋ كەرەك. سوندىقتان, جەر ماسەلەسىندە داۋرىقپاي, بوس جاتقان جەرلەردى ءتيىمدى پايدالانا بىلۋگە شاقىرامىن. قازاقتىڭ كەڭ دالاسىن بوس تاستاماي, ەگىن ەگىپ, باسقا دا كاسىپ تۇرلەرىن دامىتۋ ارقىلى ەلىمىزدىڭ وركەندەۋىنە ۇلەس قوساتىن بولامىز.
قۇربانالى گازيبەكوۆ,
باعبان, «الا-توو» قىرعىز ەتنومادەني بىرلەستىگىنىڭ توراعاسى
ماڭعىستاۋ وبلىسى