رەفورما: دەرەك پەن دايەك

قازاقستان مەملەكەتتىك قىزمەتتىڭ ارالاس ۇلگىسىنەن مەملەكەتتىك قىزمەت جۇيەسىن قۇرۋدىڭ مانساپتىق قاعي­داتىنا كوشتى, ونىڭ اياسىندا قىز­مەت­كەرلەردىڭ قۇزىرەتتەرى مەن جەكەلەگەن قاسيەتتەرى ءبى­رىنشى كەزەككە شىعادى, ال مان­ساپتىق ءوسۋ ءۇشىن تومەنگى لاۋازىمداردا جۇمىس تاجىريبەسىنىڭ بولۋى مىندەتتى.

بەس ينستيتۋتتىق رە­­فور­مانىڭ ەكىنشى باعىتى زاڭ­نىڭ ۇستەمدىگىن قامتاماسىز ەتۋگە با­عىتتالعان, ول 19 قا­دام­نان تۇرادى.

ۇلت جوسپارىندا زاڭنىڭ ۇستەمدىگى مەن قۇقىقتىق ءتار­تىپ تۇتاس ءبىر باعىتتى قامتيدى, ونىڭ شەڭبەرىندە ۇسىنىلعان رەفورمالار قازاقستاندا قىزمەت ەتىپ جاتقان سوت جۇيەسى مەن قۇ­قىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ جاڭ­عىرتىلۋىن قامتاماسىز ەتۋگە ارنالعان.

زاڭنىڭ ۇستەمدىگى باعىتى بويىنشا رەفورمالار قا­زاق­­ستانداعى سوت جۇيەسىن نە­عۇرلىم كاسىبيلەندىرۋگە, ءمول­دىر ءارى ىزگىلىكتى ەتۋگە باعىت­تالعان.

وتاندىق سۋديالاردىڭ دايارلىق دەڭگەيىن ارتتىرۋ ماقساتىندا سوت تورەلىگى اكا­­­دەمياسىن قۇرۋ جونىندە شەشىم قابىلداندى, اكادەميا ماگيستراتۋراسىنا العاشقى تىڭ­داۋشىلاردى قابىلداۋ 2016 جىلدىڭ جازىنا جوسپارلانعان.

بەس ينستيتۋتتىق رەفور­مانىڭ ءۇشىنشى باعىتى اسا اۋقىمدى باعىت بولىپ تابى­لادى جانە وندا 50 قادام قام­تىلعان. حالىقارالىق نورمالارمەن سايكەستەندىرۋدى تالاپ ەتەتىن جەكەلەگەن قادام­داردى ەسكەرمەگەندە, بارلىق قادامداردىڭ زاڭنامالىق تۇرعىدان قامتاماسىز ەتۋ نەگىزىنەن اياقتالدى.

37-45-قادامداردا اۋ­قىمدى بلوك قامتىلعان, بۇل قادامدار سالىق جانە كەدەن سالاسىنداعى رەفورمالاردى قامتيدى. وسى تۇرعىدا جاريا ەتۋ ماسەلەلەرى ەرەكشە ورىن الادى. م ۇلىكتى جانە اق­­­شانى جاريا ەتۋ بويىنشا زاڭناما قابىلداندى, ونى ىسكە اسىرۋ بارىسىندا ەداۋىر وزگەرىستەر ەنگىزىلىپ, تەڭدەسسىز جەڭىلدىكتەر مەن كەپىلدىكتەر بەلگىلەندى. جاريا ەتۋ مەرزىمى اعىمداعى جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن ۇزارتىلدى.

80-84-قادامداردىڭ ىسكە اسىرىلۋى قازاقستاندى تىرشىلىكتى قامتاماسىز ەتۋدىڭ الەمدىك ستاندارتتارىنا جا­قىنداستىرادى. ماسەلەن, مىندەتتى مەديتسينالىق ساق­تاندىرۋدى ەنگىزۋ اۋرۋ­حانا­لار مەن ەمحانالار ارا­­سىن­داعى باسەكەلەستىكتى ارت­­­تى­­رىپ, ەلىمىزدە جەكەمەن­­شىك مەديتسينانىڭ دامۋى­نا جول اشادى, سونىمەن قا­تار, ءاربىر ازاماتتىڭ دارى­گەر­­لەر­مەن جانە مەملەكەتپەن قاتار ءوز دەنساۋلىعى ءۇشىن جا­ۋاپكەرشىلىگىن كۇشەيتەدى.

«100 ناقتى قادام» ۇلت جوسپارىنىڭ ءتورتىنشى باعىتى شەڭبەرىندە قازىرگى تاڭدا بەس پۋنكت جۇزەگە اسىرىلۋ ۇستىندە.

2015 جىلدىڭ سو­ڭىندا پرەزيدەنت ن.ءا.نازارباەۆ «ماڭگىلىك ەل» جالپىۇلت­تىق پاتريوتتىق يدەياسىنىڭ قۇن­­دىلىقتارى نەگىزىندە قازاقستاندىق بىرتەكتىلىك پەن بىرلىكتى نىعايتۋ جانە دامىتۋ تۇجىرىمداماسىن بەكىتتى. قوعامدىق سانانى قايتا قالىپتاستىرۋ جا­نە بۇكىلقازاقستاندىق مادە­نيەتتى نىعايتۋ تۇرعىسىنان جەتەكشى ءرول قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنا بەرىلدى.

ەسەپ بەرەتىن مەملەكەتتى قالىپتاستىرۋ باعىتى بويىنشا 10 قادام بار. قازىرگى ۋاقىتتا ولاردىڭ بارلىعى جۇزەگە اسىرۋ كەزەڭىندە, دايىندىق جۇ­مىستارى جۇرگىزىلۋدە, زاڭ­نامالىق نەگىزدەر جاسالعان.

ترانسپارەنتتى جانە ەسەپ بەرەتىن مەملەكەت – تۇ­راق­تىلىق پەن تابىستى ەكو­نو­ميكالىق جەڭىستەر كەپىلى. ترانس­پارەنتتى جانە ەسەپ بە­رەتىن مەملەكەت قۇرۋ سىبايلاس جەمقورلىقتى نىعايتىپ, قازاقستاندىق قوعامداعى ازا­ماتتىق سانانى وزگەرتەدى.

93-قادامدى جۇزەگە اسىرۋ ماقساتىندا «مەملەكەتتىك اۋديت جانە قارجىلىق باقى­لاۋ تۋرالى» قازاقستان رەس­پۋبليكاسىنىڭ زاڭى قا­بىل­داندى. زاڭ تەكسەرۋشى ور­گان­­دار­دىڭ ءرولىن, دەربەس جاۋاپكەرشىلىك تەتىكتەرىن ەنگىزۋ ارقىلى ولاردىڭ مىندەتتەرىن جۇيەلەيدى.

اشىق ۇكىمەت ەنگىزۋدى قاراستىراتىن 94-قادام دا ءىشىنارا جۇزەگە اسىرىلۋدا. بۇل قادام بويىنشا اشىق ۇكىمەتتى قالىپتاستىرۋ ماقساتىندا قابىلدانعان شارالار كەز كەلگەن زاڭعا قاي­شى كەلمەيتىن جولمەن اق­پاراتتاردى ەركىن الۋ جانە تاراتۋ جونىندەگى ءار ازاماتتىڭ كونس­تيتۋتسيالىق قۇقىعىن ىسكە اسىرۋ ناتيجەسىندە پايدا بولاتىن قوعامدىق قاتىناستاردى رەتتەۋگە باعىتتالعان.

97-قادام بويىنشا 2016 جىلعا بەلگىلەنگەن زاڭ­نامالىق جۇمىستار جوسپارىنا سايكەس ءىس-شارالار ات­قا­رىلۋدا. بۇل مەملەكەتكە ءتان ەمەس قىزمەتتەردى باسە­كەلەستىك ورتاعا بەرۋگە, ءوزىن-ءوزى رەتتەۋ مەن جەرگىلىكتى ءوزىن-ءوزى باسقارۋدى دامىتۋعا مۇمكىندىك تۋدىرادى.

98-قادام اياسىندا جەر­گىلىكتى ءوزىن-ءوزى باسقارۋدىڭ دەربەس بيۋدجەتىن ەنگىزۋدىڭ با­زالىق نەگىزى بولىپ تابىلاتىن جەرگىلىكتى ءوزىن-ءوزى باسقارۋ ورگاندارىنىڭ قارجىلىق دەر­بەستىگىن كەزەڭ-كەزەڭمەن كەڭەيتۋ بويىنشا شارالار قابىلداندى. 

99-قادام مەملەكەتتىك ورگاندار مەن اكىمدىكتەر جانىن­داعى قوعامدىق كە­ڭەستەردىڭ ءرولىن كۇشەيتۋدى قاراستىرادى. وتكەن جىل­دىڭ سوڭىندا «قوعامدىق كەڭەستەر تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭىنا قول قويىلدى. ول قوعامدىق كەڭەستەر قىزمەتىنىڭ قۇرىلۋى مەن ۇيىمداستىرىلۋ ءتارتىبىن انىقتايدى.

100-قادام شەڭبەرىن­دە 2016 جىلعى 1 ناۋرىزدا «ۇكى­­مەت ازاماتتارى ءۇشىن» مەملەكەتتىك كورپوراتسياسىن قۇرۋ جونىندەگى قاۋلى كۇشىنە ەندى. ازاماتتاردىڭ باسىنا تۋاتىن ومىرلىك جاعدايلار­دا كەشەندى قولداۋ كورسەتۋگە كوشۋ مەملەكەتتىك كورپوراتسيا جۇمىسىنىڭ ماڭىزدى قا­عيداتىنا اينالماق.