ءۇرجار اۋدانىنىڭ ورتالىعىندا جاڭادان اشىلعان ءسۇت قابىلداۋ جانە وڭدەۋ زاۋىتىنا تۇرعىندار كۇندەلىكتى ءسۇت وتكىزىپ, پ ۇلىن قولما-قول الادى. جەرگىلىكتى حالىقتىڭ ءال-اۋقاتىن جاقسارتۋعا, قولداعى ءونىمىن وتكىزۋگە سەپ بولعان جاڭا ءسۇت زاۋىتىنىڭ جۇمىسىمەن تانىسقان ەدىك. بىلتىر قاڭتار ايىندا قۇرۋ جۇمىستارى باستالعان كاسىپورىن بارلىق تالاپقا ساي جابدىقتالىپ, ءۇش ايدا ىسكە قوسىلدى. وبلىس اكىمىنىڭ ءسۇت ءوندىرىسىن جانداندىرۋ جونىندەگى تاپسىرماسى اياسىندا كاسىپكەرگە كوممۋنالدىق مەنشىكتەگى عيمارات تەگىن بەرىلىپ, جوبانى قارجىلاندىرۋ جەدەل جۇرگىزىلدى. اتاپ ايتقاندا, «ارىستانبەك-ءۇرجار» جشس جەتەكشىسى تالعات اقبەكوۆ «جۇمىسپەن قامتۋدىڭ جول كارتاسى-2020» باعدارلاماسى بويىنشا جەڭىلدەتىلگەن نەسيەگە قول جەتكىزىپ, «ەرتىس» الەۋمەتتىك كاسىپكەرلىك كورپوراتسياسىنان 12 ملن. تەڭگە, اۋىل شارۋاشىلىعىن دامىتۋ قورىنان 5 ملن. تەڭگە الدى. بۇل قارجىعا ءسۇت قابىلداۋ, ساقتاۋ جانە وڭدەۋ قوندىرعىلارى ساتىپ الىندى. بۇگىندە جەتى ادامدى جاڭا جۇمىس ورنىمەن قامتىپ وتىرعان كاسىپورىن توعىز ايدىڭ ىشىندە جەرگىلىكتى حالىقتان 240 توننا كولەمىندە ءسۇت قابىلداپ ۇلگەرگەن ەكەن. ءسۇتتىڭ ءليترىن جازدىگۇنى 65 تەڭگەدەن قابىلداسا, كۇزدە 85 تەڭگەدەن, قىس كەزىندە ءسۇتتىڭ مايلىلىعى كوبەيگەندىكتەن 120 تەڭگەدەن قابىلداۋدا. زاۋىت اكىمشىلىگى ءسۇت وتكىزۋشىلەردەن ۆەتەرينارلىق انىقتامانى تالاپ ەتەدى. سونداي-اق, تسەح زەرتحاناسىندا ءسۇت قۇرامى مۇقيات تەكسەرىلەدى. ودان وزگە تاعى ەكى زەرتحانامەن كەلىسىمشارت جاسالعان. بۇل – ساپالى ءونىم كەپىلى. اۋلاداعى ساۋىن سيىردىڭ ارتىلعان ءسۇتىن وتكىزۋگە حالىق تا داعدىلانىپ الدى.
ماسەلەن, اقجار اۋىلدىق وكرۋگىنىڭ اكىمى ءتاۋىرجان شومانوۆ اۋىل تۇرعىندارىنىڭ اتالعان تسەحقا بىلتىر وتكىزگەن ءسۇت كولەمى ورتا ەسەپپەن 8 ملن. تەڭگەنى قۇراعانىن ايتتى. زاۋىتتا تاۋلىگىنە 1 توننا ءسۇت وڭدەلەدى. قازىرگى كەزدە شاعىن كاسىپورىن تازا سۇتتەن 14 ءتۇرلى ءسۇت ءونىمىن شىعارۋدا. ونىڭ ىشىندە مايلىلىعى ءتۇرلى دەڭگەيدەگى ءسۇتتىڭ 5 ءتۇرى, سارى ماي, كىلەگەي, سۇزبە, قۇرت, ىرىمشىك جانە ايران سىندى ونىمدەر بار.
سۇرانىس تا از ەمەس. بالاباقشالار, ەمحانالار, بالالار ءۇيى سىندى مەكەمەلەرمەن كەلىسىمشارت جاسالعاندىقتان, كاسىپورىن اۋدانداعى مەكەمەلەردى ساپالى ءسۇت ءونىمدەرىمەن تولىق ءارى ارزان باعامەن قامتاماسىز ەتە باستادى. ءونىمدى وزدەرى جەتكىزىپ بەرەدى. بۇل – جەرگىلىكتى بيۋدجەتكە دە ۇنەم. ءماسەلەن, ءسۇتتىڭ ءليترى ناۋالى اۋىلىنداعى بالالار ءۇيىنە 150 تەڭگەدەن, مەكتەپتەرگە 173 تەڭگەدەن ساتىلادى. ياعني, بازار نارقىنان ارزان. سونداي-اق, كاسىپورىننىڭ «اق قاينار» اتتى ءوز ءدۇكەنىنەن الۋشىلار دا از ەمەس.
– جازدا اۋدانىمىزداعى الاكول جاعالاۋىنا, «بارلىق-اراسان» شيپاجايىنا كەلگەن دەمالۋشىلار دا ءبىزدىڭ ونىمدەرىمىزدى تۇتىنادى. ءىرى قالالاردان الىس ورنالاسقاندىقتان ءونىمنىڭ ساپاسى مەن تابيعي قۇنارى ەرەكشە. كەلەشەكتە ءوندىرىس كولەمىن ارتتىرىپ, باسقا قالالارعا, اۋداندارعا دا شىعارۋدى كوزدەپ وتىرمىز, – دەيدى زاۋىت ديرەكتورى تالعات مولداش ۇلى.
جاڭا وندىرىسكە جۇمىسپەن قامتۋ ورتالىعىنان جاس ماماندار جىبەرىلگەن ەكەن. شاكارىم اتىنداعى سەمەي مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىن تامامداعان ەكى جاس مامان زاماناۋي قوندىرعىلارمەن جۇمىس ىستەۋدى جاقسى مەڭگەرگەن. ايتالىق, تالشىن جاقسارات ەسىمدى زەرتحاناشى قىز قابىلدانعان ءسۇتتىڭ مايلىلىعىن, اقۋىزىن, تىعىزدىعىن تەكسەرىپ, پاستەرلەنگەن ءونىمدى سارالاۋ جۇمىستارىن ءجۇرگىزەدى. «بيوتەحنولوگ ماماندىعىن العاننان كەيىن «جۇمىسپەن قامتۋدىڭ جول كارتاسى-2020» باعدارلاماسىنىڭ جاستاردى ءوندىرىستىك تاجىريبەدەن وتكىزۋ تارماعى بويىنشا وسىندا كەلىپ, ەڭبەك ەتۋدەمىن. جۇمىسىم وزىمە ۇنايدى», – دەدى تالشىن. تسەح تەحنولوگى سەرگەي چۋپرينين دە جاس مامان. ول ءسۇت ءوندىرىسىنىڭ وتە نازىك سالا ەكەندىگىن, وعان ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىكپەن قاراۋ قاجەتتىگىن ايتادى. سوندىقتان, ءوندىرىس ۇدەرىسىندە ەڭ الدىمەن ەسكەرىلەتىنى – تازالىق. وسى تالاپتاردى قاتاڭ ساقتايتىن جاس تەحنولوگ «قازاقستاندا جاسالعان» اكتسياسى اياسىندا وتاندىق ءونىمدى قولداۋدىڭ ماڭىزى زور ەكەنىن ايتتى. ال گ ۇلىمحان باقتياروۆا 1986-1998 جىلدار ارالىعىندا ءۇرجاردىڭ ىرىمشىك زاۋىتىندا جۇمىس ىستەگەن ەكەن. ۇزاق جىلدار بويى جۇمىسسىز قالعان ول ماماندىعى بويىنشا جاڭا جۇمىس ورنى اشىلعانىنا قۋانىشتى ەكەنىن جەتكىزدى.
– ەندى ءدال وسى ىسپەتتى ءسۇت قابىلداۋ جانە وڭدەۋ ورنى ماقانشى اۋىلىندا اشىلماق. قايروللا نىعمەت ەسىمدى قىتايدان ورالعان قانداسىمىز 5 ملن. تەڭگە جەڭىلدەتىلگەن نەسيە قارجىسىن الدى. وعان ءوز قاراجاتىن قوستى. اقپان ايىنىڭ ىشىندە اشىلاتىن كاسىپورىن ونىمدەرى دە وڭىردەگى ءبىلىم بەرۋ, دەنساۋلىق ساقتاۋ ءجانە قورعانىس سالاسىنداعى مەكەمەلەردى ارزان ءارى ساپالى سۇتپەن قامتاماسىز ەتەتىن بولادى. سونداي-اق, ءۇرجار وڭىرىندە الداعى ۋاقىتتا بىرقاتار تاۋارلى ءسۇت فەرماسى اشىلماق. جوسپار بويىنشا, ماقانشى اۋىلىنداعى «ساعادي» شارۋا قوجالىعىندا 200 باس ساۋىن سيىرعا ەسەپتەلگەن فەرما قۇرىلىسى بيىل اياقتالادى. اتالعان جوباعا «قازاگروقارجى» اق-تان 176 ملن. تەڭگە نەسيە قاراجاتى ءبولىندى. رەسەيدەن 47 باس اسىل تۇقىمدى مال جەتكىزىلدى. سونىمەن بىرگە, وندا 150 باسقا ارنالعان بورداقىلاۋ الاڭى دا بولادى. «ءباتۋا» جشس 400 باسقا ارنالعان تاۋارلى ءسۇت فەرماسى مەن 5 مىڭ باسقا ارنالعان بورداقىلاۋ الاڭىن سالماق. ال «يۋبيلەينىي» شارۋا قوجالىعى 200 باسقا ارنالعان ءسۇت فەرماسىن سالۋدى كوزدەپ وتىر. قازىرگى كەزدە بۇل شارۋاشىلىققا رەسەيدەن «سيممەنتال» تۇقىمدى 115 باس سيىر ساتىپ الىندى. وسىنىڭ بارلىعى اۋداننىڭ ءسۇت ءوندىرۋ الەۋەتىن ارتتىرا تۇسەتىن بولادى, دەدى اۋدان اكىمىنىڭ ورىنباسارى جارقىنبەك بايسابىروۆ.
دۋمان اناش,
«ەگەمەن قازاقستان».
شىعىس قازاقستان وبلىسى,
ءۇرجار اۋدانى.