«اندي» جشس-ءنىڭ سۇتتىك باعىتتاعى گولشتين-فريز تۇقىمدى 474 قاشاردى الىستاعى امەريكانىڭ ايداحو شتاتىنان الىپ كەلگەنى كۇنى كەشە سياقتى ەدى. سول كەزدە مۇحيت اسىپ كەلگەن سيىرلاردى كورىپ, ىشتەي جەرسىنىپ كەتسە دۇرىس-اۋ دەگەن ويعا قالعانىمىز دا راس. جاقىندا وسى سەرىكتەستىكتە بولعانىمىزدا مۇحيت اسىپ كەلگەن قۇناجىن قاشارلاردىڭ ەكىنشى رەت بۇزاۋلاپ, ءسۇت بۇلاعىن اعىزىپ قانا قويماي, تابىندى تولىقتىرۋعا مۇمكىندىك بەرىپ جاتقانىن كورىپ سۇيسىندىك.
تەمىر-بەتون بۇيىمدارىن شىعاراتىن زاۋىتتىڭ بۇرىنعى قوسالقى شارۋاشىلىعىنىڭ ءىزىندە قۇرىلعان بۇل سەرىكتەستىك قالا ماڭىنداعى №39 تەمىرجول بەكەتى اۋماعىندا ورنالاسقان. سەرىكتەستىك باسشىسى ءمادي قاباقباەۆتىڭ اڭگىمەسىنە قاراعاندا, بۇل سەرىكتەستىك 1998 جىلدان بەرى مال شارۋاشىلىعىمەن اينالىسىپ كەلەدى. بۇعان دەيىن زاۋىتتىڭ قوسالقى شارۋاشىلىعىندا ءبىراز مال ءوسىرىلىپ, ونىمدەرى قالا حالقىنا ۇسىنىلعان. الايدا, ولاردىڭ ءبارى دە ونىمدىلىگى تومەن جەرگىلىكتى مالدىڭ تۇقىمى بولاتىن. بۇلاي نارىقتىق قاتىناس جاعدايىندا باسەكەلەستىككە توتەپ بەرمەك تۇگىلى, تابىس تابۋدىڭ ءوزى مۇمكىن ەمەستىگىن بايقاعان شارۋاشىلىق قۇرىلتايشىلارى مەن باسشىلارى مال تۇقىمىن جاقسارتۋعا باعىت ۇستادى, ەلباسىنىڭ اۋىل شارۋاشىلىعى كەشەندەرىن دامىتۋ تۋرالى باعدارلامالارى اياسىندا جاڭا جوبانى جۇزەگە اسىرۋعا قادام جاسادى. ءسويتىپ, 2011 جىلى سەرىكتەستىك قولعا العان بۇل جوبا ەلىمىزدىڭ ۇدەمەلى يننوۆاتسيالىق-يندۋستريالىق دامۋ باعدارلاماسىنا ەندى. «قازاگروقارجى» اق-تىڭ قارجىلاندىرۋى ارقىلى شەتەلدەن جەتكىزىلەتىن سيىرلار ءۇشىن جوبالىق قۋاتتىلىعى 500 ءىرى قارا تۇراتىن تاۋارلى-ءسۇت فەرماسىن سالدى. قازىرگى زامانعى تالاپقا ساي جابدىقتار ورناتىپ, ىسكە قوستى. وسى شارۋالار اياقتالعان سوڭ, اسىل تۇقىمدى ساۋىن سيىرلار الۋدىڭ قامىنا كىرىستى. امەريكانىڭ ايداحو شتاتىنان اسىل تۇقىمدى گولشتين-فريز ءسۇتتى سيىرىن ساتىپ الۋعا نەسيە ءبولدى. جوبانىڭ قۇنى 1079,4 مىڭ تەڭگە تۇرادى. سونىڭ 916,5 ميلليون تەڭگەسىن «قازاگروقارجى» اق نەسيەلەپ وتىر. قالعان قارجىنى قۇرىلتايشىنىڭ ءوزى سالدى.
– مۇنداي مالدى العانداعى ماقساتىمىزدىڭ ءوزى ءسۇت وندىرۋدە الەمدىك باسەكەلەستىككە دايىن بولۋ عوي. بۇل اتالعان مال تۇقىمىنىڭ دۇنيەجۇزىندە ءسۇت ءوندىرۋ جونىندە گەنەتيكالىق قۋاتى وتە جوعارى. ءبىر سيىر جىلىنا 7 مىڭ ليترگە دەيىن ءسۇت بەرەدى, – دەيدى سەرىكتەستىك ديرەكتورى ءمادي قاباقباەۆ.
تاۋارلى-ءسۇت فەرماسىندا مالدى جايلاۋ, ساۋ اۆتوماتتى تۇردە اتقارىلادى. مۇندا 40-قا جۋىق ادام جۇمىس ىستەيدى. ءبىر مەزەتتە 28 سيىر اۆتوماتپەن ساۋىلاتىن ورىندا اۋىسىمىنا ەكى ساۋىنشى جۇمىس ىستەيدى.
قازىر سەرىكتەستىكتەگى ءىرى قارا 700-گە جەتكەن. سونىڭ 600-ءى ساۋىن سيىر. ازىرگە مۇندا 310 سيىر ساۋىلادى. ءار سيىردان كۇنىنە 17 ليتر ءسۇت ساۋىلادى. كۇن سايىن 5,2-5,3 توننا ءسۇت وندىرىلەدى. سيىرلار قولدان ۇرىقتاندىرىلادى. سوندىقتان دا سيىرلاردىڭ قاشان بۇزاۋلايتىنى الدىن الا بەلگىلى بولادى. ايىنا كەمىندە 25 سيىر بۇزاۋلايدى. بۇزاۋلار تۋعان بويدا ەنەسىنەن ايىرىلىپ, بولەك كۇتىمگە الىنادى. بىلتىر 100 سيىردان 80 بۇزاۋ الىنىپتى. جالپى, مۇندا ساۋىن سيىرلار سانىن 1000-عا جەتكىزۋ كوزدەلۋدە. سوندا كۇنىنە 10-15 تونناعا دەيىن ءسۇت ءوندىرۋگە مۇمكىندىك تۋادى.
– شەتەلدىك مال ءبىزدىڭ وڭىرگە جاقسى ۇيرەنىپ, بەيىمدەلىپ جاتىر. سەبەبى, بۇل مالدار باعىلعان جەردىڭ اۋا رايىمەن ءبىزدىڭ ءوڭىردىڭ اۋا رايى, كليمات جاعدايى ۇيلەسەدى. شەتەلدىك مالدى ازىقتاندىرۋ ماسەلەسى دە بارىنشا دۇرىس شەشىلۋدە. شارۋاشىلىقتىڭ كۇشىمەن جۇگەرى, سۋدان ءشوبى بەرىلەدى. قۇنارلى جەممەن ازىقتاندىرىلادى, – دەيدى مالشى اقجول مولباەۆ.
سەرىكتەستىك باسشىسىنىڭ ءمالىمدەۋىنشە, بۇعان دەيىن مۇندا وندىرىلگەن ءسۇت قالاداعى وڭدەۋ كاسىپورنىنا تاپسىرىلىپ كەلگەن ەكەن. جاقىندا سەرىكتەستىكتە ءسۇت ونىمدەرىن وڭدەيتىن تسەحتىڭ ءبىرىنشى كەزەگى پايدالانۋعا بەرىلدى. قۇرىلىس-مونتاج جۇمىستارىن قوسقاندا جوباعا 800 ميلليون تەڭگە ينۆەستيتسيا سالىنعان. ازىرگە وسىندا ورناتىلعان رەسەيدىڭ قوندىرعىسىن ىسكە-قوسۋ رەتتەۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلۋدە. تسەحتىڭ ءبىرىنشى كەزەگى تولىق قۋاتىندا جۇمىس ىستەگەندە مۇندا اۋىسىمىنا 6 ءتۇرلى 3 توننا ءسۇت ونىمدەرى شىعارىلادى. ولار قايماق, ايران, سۇزبە جانە باسقالار. قازىر 8 ادام جۇمىس ىستەيدى. كەيىن تسەحتىڭ ەكىنشى كەزەگى ىسكە قوسىلعاندا 14 ءتۇرلى 8 تونناعا دەيىن ءسۇت ونىمدەرىن شىعارۋعا قول جەتكىزىلەدى دەپ كۇتىلۋدە. وعان يزرايل قوندىرعىسى ورناتىلادى. تسەح تولىق قۋاتىندا جۇمىس ىستەگەندە 20 ادام ەڭبەك ەتەتىن بولادى.
ساۋىن سيىرلاردى 1000-عا دەيىن كوبەيتۋگە باعىت ۇستاپ وتىرعان سەرىكتەستىكتە مال ازىعىن دايىنداۋ ماسەلەسى كولدەنەڭدەيدى. تاۋارلى-ءسۇت فەرماسىنىڭ ماڭىنداعى جەردىڭ بارلىعى شارۋا قوجالىقتارىنىڭ ۇلەسىنە بەرىلگەن. سوندىقتان سەرىكتەستىك سۋارمالى جەردى يگەرۋدى قولعا الماقشى. الايدا, شارۋاشىلىققا بولىنگەن جەردى يگەرۋدە قولبايلاۋ بولاتىن جايتتار دا بار. سەرىكتەستىك باسشىلارى وزدەرىنە بولىنگەن شابىندىق القاپقا باراتىن جولداعى كوپىردى كوكتەمدە «اقبۇلاق» اق-تىڭ شايىندى سۋ توعاندارىنان جىبەرىلەتىن سۋدىڭ جىرىپ كەتىپ, ءارى قاراي وتۋگە قيىندىق كەلتىرەتىنىن ايتادى. قالا اكىمى ەربول ساعىن بۇل ماسەلەنى شەشۋگە ۋادە بەرىپتى. قازىر مۇندا مال ازىعىندىق داقىلداردى سۋارمالى القاپتا ءوسىرۋ جولعا قويىلۋدا. بولاشاقتا ونىڭ كولەمىن كەڭەيتە ءتۇسۋ كوزدەلۋدە.
«اندي» جشس تاۋارلى-ءسۇت فەرماسىنداعى اسىل تۇقىمدى سيىرلاردان الىنعان بۇزاۋلارمەن باستاپقىدا ءوز تابىندارىن تولىقتىرۋ كوزدەلۋدە. سودان كەيىن اسىل تۇقىمدى ءىرى قارانى باسقا شارۋاشىلىقتارعا وتكىزۋ جوسپارلانۋدا. سەرىكتەستىكتە اتقارىلىپ جاتقان زووتەحنيكالىق-مالدارىگەرلىك جۇمىستاردىڭ اۋقىمى, ەڭبەك ۇدەرىسىن ۇيىمداستىرۋداعى ىجداعاتتىلىق بۇل ويدىڭ جۇزەگە اساتىنىنا كامىل سەندىرەدى.
ساتىبالدى ءساۋىرباي,
«ەگەمەن قازاقستان».
اقتوبە وبلىسى.