اتىس قارۋى

قازىرگى قازاقستاننىڭ اۋماعىندا التىن وردا داۋىرىندە پايدا بولعان اتىس قارۋى قازىرگى قازاقستاننىڭ اۋماعىندا التىن وردا داۋىرىندە پايدا بولعان. بۇل تۋرالى قازاقستان رەسپۋبليكاسى قارۋلى كۇشتەرى ۇلتتىق اسكەري-پاتريوتتىق ورتالىعىندا «التىن وردا: تا­ريح جانە مادەني مۇرا» عىلىمي ماتەريالدار جي­ناعىنىڭ تۇساۋكەسەرىندە ايتىلدى. «التىن وردا داۋىرىندە قازاقستاننىڭ اۋماعىندا اتىس قارۋى پايدا بولعانىن ءبىرى بىلسە, ءبىرى بىلمەس. ءبىز ونى كەيىنىرەك پايدا بولدى دەپ ويلادىق, ال نەگىزىندە اسكەري-تاريحي مۇراجايداعى جادىگەرلەر سول ۋاقىتتىڭ قازىنالى اسكەري-ماتەريالدىق مادەنيەتى تۋرالى سىر شەرتەدى», – دەدى جيناقتىڭ جاۋاپتى رەداكتورى, تاريح عىلىمدارىنىڭ دوكتورى ايبولات كۇشكىمباەۆ. جيناقتا جالپى تاريح بويىنشا جۇمىستاردان باسقا اسكەري تاريح تا ۇسىنىلعان. كىتاپتا ءحىىى عاسىردان باستاپ حV عاسىر ارالىعىنداعى التىن وردانىڭ اسكەري تاريحى بويىنشا ماتەريالدار, زەرتتەۋلەر بار. التىن وردا داۋىرىندەگى قارۋ-جاراق ماسەلەلەرى, تاكتيكا, ستراتەگيا, ءداۋىردىڭ كەيبىر اسكەري-ساياسي وقيعالارى قارالادى. «موڭعول يمپەرياسىنىڭ قويناۋىندا 15-ءشى ءجۇز جىلدىققا دەيىنگى بولاشاق التىن وردا قالىپتاسادى. بۇل جاۋلاپ الۋ قارۋدىڭ كۇشىنىڭ ارقاسىندا بولدى. جاۋلاپ الۋدىڭ فەنومەنى اسكەري ىستە بولعان رەۆوليۋتسيامەن بايلانىستى. ءبىز ءۇشىن التىن وردا داۋىرىندە اسكەري ءىستىڭ دامۋى اسا قىزىعۋشىلىق تۋعىزۋدا. ول شىڭعىس حان داۋىرىندەگى اسكەري ءىستىڭ جالعاستىرۋشىسى جانە وسى ۇلكەن اۋماقتا ءومىر سۇرگەن بارلىق كوشپەلى حالىقتىڭ اسكەري ءىسىنىڭ دامۋىنىڭ جوعارى كەزەڭى بولىپ تابىلادى. XIII-XV عاسىرلار ارالىعى ءبىز ءۇشىن تەپەرىشتى, شەشۋشى بولدى. جانە دە اسكەري ونەردى زەردەلەۋ, اسكەري ءىستى, قارۋ-جاراقتى دامىتۋ جاعىنان قىزىعۋشىلىق تۋعىزادى», – دەپ اتاپ ءوتتى ايبولات كۇشكىمباەۆ. التىنوردالىق اسكەري-ساياسي كۇش ەلەۋلى گەوساياسي فاكتور بولعانىن جانە حالىقارالىق ومىردە باستى ءرول اتقارعانىن ايتا كەتكەن ءجون. «ەگەمەن-اقپارات».