قازاقستاننىڭ ماسكەۋ قالاسىندا ورنالاسقان رەسەيدەگى ەلشىلىگىندە «تاماشا ادامدار ءومىرى. ءومىربايان جالعاسۋدا» سەرياسى بويىنشا «نۇرسۇلتان نازارباەۆ» دەپ اتالاتىن كىتاپتىڭ تۇساۋكەسەرى بولىپ ءوتتى. كىتاپ «مولودايا گۆارديا» باسپاسىنان باسىلىپ شىقتى.
كىتاپتىڭ اۆتورلارى – ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق كوميسسيانىڭ ەنەرگەتيكا جانە ينفراقۇرىلىمدار القاسىنىڭ مۇشەسى (مينيستر), ساياسي عىلىمدار دوكتورى تايىر مانسۇروۆ پەن قازاقستان جازۋشىلار وداعى باسقارماسىنىڭ حاتشىسى, قازاقستاندىق «پروستور» ادەبي جۋرنالىنىڭ باس رەداكتورى ۆالەري ميحايلوۆ.
باسىلىم, شىن مانىندە, جاڭا, تاۋەلسىز قازاقستاندى قۇرۋشى دەپ ءادىل سانالاتىن ادامعا ارنالعان. كىتاپتاعى نەگىزگى لەيتموتيۆ ونىڭ ءومىر جولى تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ قالىپتاسۋ كەزەڭدەرىمەن قاتار ءجۇردى دەگەن ۇستانىمعا سايادى. ناعىز ستراتەگيالىق تالانتى مەن سالماقتى ساياسي تاجىريبەسى, ءبۇكىل دۇنيەجۇزىنە بەلگىلى باستامالارى, ادامدى وزىنە تارتىپ, باۋراپ الاتىن اشىق-جارقىن مىنەزى نۇرسۇلتان نازارباەۆتى قازىرگى زاماننىڭ اسا كورنەكتى ساياساتكەرلەرى مەن مەملەكەت قايراتكەرلەرىنىڭ ءبىرى رەتىندە جوعارى مارتەبەمەن قامتاماسىز ەتتى.
قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ پورترەتىنە ءاربىر جاڭا شتريحتار باستى ماسەلە – تالماي ەڭبەكتەنىپ, الدىنا قويعان ماقساتتارىنا قول جەتكىزگەن جانە الەمدىك اۋقىمداعى قايراتكەرگە اينالعان ادامدى كورسەتۋدى كوزدەيدى. كىتاپ قازاقستاننىڭ جاڭا تاريحىنىڭ نەگىزگى ساتتەرىن كورسەتەتىن باي ماتەريالدار مەن سۋرەتتەردەن تۇرادى. باسىلىم نۇرسۇلتان نازارباەۆتى تەك قالىپتاسقان ساياساتكەر رەتىندە عانا سۋرەتتەپ قويماي, سونداي-اق, ونىڭ وتباسى تۋرالى ايتا كەلىپ, مەكتەپتە وقىعان كەزى, جاستىق شاعى تۋرالى بايان ەتەدى.
تۇساۋكەسەردى اشا كەلىپ, قازاقستاننىڭ رەسەيدەگى توتەنشە جانە وكىلەتتى ەلشىسى مارات ءتاجين اتالعان كىتاپتىڭ نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ الەمدىك ساياساتكەر, كورەگەن ستراتەگ, تەرەڭ ويشىل رەتىندەگى تۇلعالىق ءومىربايانىن جان-جاقتى اشىپ كورسەتەتىنىن اتاپ ءوتتى. كىتاپتىڭ قازاقستاننىڭ ەل پرەزيدەنتى جۇيەلى تۇردە ايقىنداپ بەرگەن جاڭعىرتۋدىڭ جاڭا كەزەڭىنە اياق باسقان ساتىندە شىعۋىنىڭ نىشاندىق ءمانى جوعارى.
2016 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنان مەملەكەتتى, ەكونوميكا مەن قوعامدى دامىتۋ ءۇشىن قاعيداتتى تۇرعىدان جاڭا ينستيتۋتتىق جانە قۇقىقتىق ورتا قالىپتاستىراتىن «100 ناقتى قادام» ۇلت جوسپارىن پراكتيكالىق جۇزەگە اسىرۋ ۇدەرىستەرى باستالدى. ۇلت جوسپارى – وزىنە قازىرگى زاماننىڭ, جاھاندىق تۇرعىدان العاندا, ەكونوميكالىق, تەحنولوگيالىق جانە ساياسي ترەندتەرىن سىيعىزعان باعدارلاما. مەملەكەت باسشىسى ۇسىنعان جاڭعىرتۋلار اۋقىمى تۇبەگەيلى ءتۇسىنۋدى تالاپ ەتەدى.
– مەنىڭ پىكىرىمشە, باستالعان جاڭعىرتۋلار ءوزىنىڭ اۋقىمى جونىنەن 1990 جىلدارداعى, ياعني قازاقستاننىڭ العاشقى جاڭعىرتۋلارى كەزىندەگى رەفورمالارعا بارا-بار, – دەدى م.ءتاجين. – سول كەزەڭدەگى تار جول, تايعاق كەشۋلەر اتالعان كىتاپتا ەگجەي-تەگجەيلى جانە قىزىقتى باياندالعان.
م.ءتاجين اۆتورلار مەن كىتاپ باسپاگەرلەرىنە ريزاشىلىعىن بىلدىرە كەلىپ, ونىڭ تەك تاريحشىلارعا, ارحيۆشىلەرگە, ساراپشىلارعا عانا ەمەس, سونداي-اق, وقىرمانداردىڭ كەڭ كولەمىنە ارنالعانىن ايتىپ ءوتتى.
«مولودايا گۆارديا» ااق-تىڭ باس ديرەكتورى ۆالەنتين يۋركين بۇل كىتاپتىڭ شىعۋى ونىڭ باسپاگەرلەرى ءۇشىن ۇلكەن قۇرمەت ەكەنىن اتاپ كورسەتتى. «قازىرگى ءومىرباياندا تاماشا ءبىر تاريحالدى ماسەلە بار, – دەپ ەسكە سالدى ول. –1991 جىلى ءبىزدىڭ باسپامىزدان نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ «ادىلەتتىڭ اق جولى» دەپ اتالاتىن العاشقى كىتابى جارىق كوردى. سوندا پرەزيدەنت ەلدىڭ قيىن دا كۇردەلى جاعدايلاردا ىدىراعانىن سوقىرعا تاياق ۇستاتقانداي ەتىپ, شىنايىلىقپەن نەگىزدەپ بەردى». ۆ.يۋركيننىڭ سوزىنە قاراعاندا, جاڭا كىتاپ قازاقستان كوشباسشىسىنىڭ ءوز رەسپۋبليكاسىن تۇبەگەيلى جاڭعىرتۋ جونىندەگى بىرەگەي ءومىر جولى مەن كەڭ اۋقىمدى مەملەكەتتىك قىزمەتىن كورسەتەدى.
ت.مانسۇروۆ پرەزيدەنت ن.نازارباەۆ تۋرالى كوپتەگەن كىتاپ شىققاندىقتان, اۆتورلاردىڭ الدىن كۇردەلى مىندەتتەر كەس-كەستەگەنىن اتاپ ءوتتى. ونىڭ ايتۋىنشا, شىققان ومىرباياندىق كىتاپتا بۇرىن كوپشىلىككە بەيمالىم كوپتەگەن قىزىقتى فاكتىلەر كەلتىرىلەدى.
– بۇل ءبىزدىڭ ۇلكەن ساياساتكەر مەن تۇلعانى تۇسىنۋگە دەگەن ۇمتىلىسىمىزدىڭ جەمىسى, – دەدى ءوز كەزەگىندە ۆ.ميحايلوۆ. – جازىلعان كىتاپتا ماعان قازاقستاندا تۋعانىم, نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى ەڭبەك جولىن باستاعان تەمىرتاۋدا ءجيى بولعانىم كومەكتەستى. «كازاحستانسكايا پراۆدانىڭ» باس رەداكتورى بولىپ تۇرعان كەزىمدە ماعان پرەزيدەنتپەن بىرگە وسىنداي كەڭ اۋقىمدى تۇلعانى سەزىنۋگە ءمۇمكىندىك بەرگەن كوپتەگەن ساپارلاردا بىرگە بولۋدىڭ ءساتى ءتۇستى.
ۆ.ميحايلوۆتىڭ پىكىرىنشە, بۇل كىتاپتىڭ قۇندىلىعى ونى قازاقستاندىقتاردىڭ جازعانىندا بولىپ تابىلادى. «پرەزيدەنت تۋرالى كىتاپتار كوپ جازىلعانىمەن, مەنىڭ پايىمداۋىمشا, شەتەلدىك اۆتورلاردان ايىرماشىلىعىمىز, ءبىز, قازاقستاندىقتار, پرەزيدەنتتىڭ تۇلعالىعىن, سوڭعى كەزدەرى ءبىزدىڭ رەسپۋبليكامىز باسىنان وتكەرگەن وقيعالاردى الدەقايدا جاقسىراق تۇسىنەمىز», – دەدى ول.
رەسەي تاۋار وندىرۋشىلەر وداعىنىڭ پرەزيدەنتى ولەگ سوسكوۆەتستىڭ پىكىرىنشە, تۇساۋكەسەرى وتكىزىلىپ وتىرعان كىتاپتىڭ باسقا كوپتەگەن باسىلىمداردان ايىرماشىلىعى پرەزيدەنتتىڭ ءومىر جولىنىڭ ناقتىلىعىندا بولىپ تابىلادى. ويتكەنى, اۆتورلار فاكتىلەر مەن وقيعالاردى مەملەكەت باسشىسىمەن جەكە بايلانىستارى بارىسىندا ءوز كوزدەرىمەن كورگەن. «اۆتورلار وقيعالارعا قاتىسۋشىلار عانا ەمەس, سونداي-اق, ءوز جازبالارىنىڭ كەيىپكەرلەرىمەن جەكە قارىم-قاتىناس جاساعاندىقتان, ولارعا قالامدارىنان تۋعان دۇنيەلەرى ءۇشىن ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىك جۇكتەلەدى», – دەپ اتاپ كورسەتتى و.سوسكوۆەتس.
كورنەكتى رەسەي ديپلوماتى جانە مەملەكەت قايراتكەرى بوريس پاستۋحوۆ تۇساۋكەسەر كەزىندە ءسويلەگەن سوزىندە اۆتورلاردىڭ قازىرگى زاماننىڭ ۇلى قايراتكەرىنىڭ بەينەسىن سومداعانىن, وسى ارقىلى قازاقستان حالقىنىڭ دا ۇلىلىعىن كورسەتكەنىن اتاپ ءوتتى. «قازاقستاننىڭ جاڭا تاريحىن زەرتتەۋشى كەز كەلگەن ادام كوپتەگەن قۇجاتتار ارقىلى ناقتى جازىلعان وسى كىتاپقا جۇگىنەتىنى ءسوزسىز, – دەپ مالىمدەدى ب.پاستۋحوۆ. – كىتاپتى وقىپ شىققاننان كەيىن مەن ءوزىمنىڭ قازاقستان تۋرالى از بىلەتىنىمدى ءتۇسىندىم».
ونىڭ سوزىنە قاراعاندا, كىتاپتا قازاقستان-رەسەي قارىم-قاتىناسىنىڭ قالىپتاسۋى, ونىڭ بولاشاعى تۋرالى ەگجەي-تەگجەيلى باياندالادى. «كىتاپتا قازاقستاننىڭ بۇگىنگى قول جەتكىزگەن تابىستارى نۇرسۇلتان نازارباەۆ
فەنومەنىمەن بايلانىستىرىلادى», – دەپ قورىتتى ءسوزىن ب.پاستۋحوۆ.
تۇساۋكەسەرگە قاتىسۋشىلار كىتاپتىڭ ءوز وقىرماندارىن تاباتىنىنا سەنىم ءبىلدىردى. باسپاگەرلەردىڭ ايتۋىنشا, كىتاپ قازىردىڭ وزىندە رەسەيدىڭ جەتەكشى كىتاپحانالارىنا, سونداي-اق, ۇلىبريتانيانىڭ, گەرمانيانىڭ, يتاليانىڭ, يسپانيانىڭ, اقش-تىڭ جانە تمد ەلدەرىنىڭ بەلگىلى كىتاپحانالارىنا جىبەرىپ ۇلگەرىلگەن.
ساۋلەبەك ءبىرجان.