بۇل تۇسىنىسپەۋشىلىك جاڭا جىلدىڭ الدىندا باستالعان. پارلامەنت بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى تۋرالى زاڭعا وزگەرىس ەنگىزدى. ول بويىنشا پولشا قوعامدىق تەلەۆيزياسى مەن راديوسىنىڭ جۇمىسى ۇكىمەت تاراپىنان قاداعالانباق.
قاداعالانعاندا, بۇل اقپارات قۇرالدارىنىڭ باسشىلارىن ۇكىمەتتىك ورىندار, سەبەبىن ايتپاي-اق, جۇمىستان شىعارا الادى, سونداي-اق, سول مەكەمەلەر باسشىلىعىنىڭ مۇشەلەرى مەن باقىلاۋشى كەڭەس مۇشەلەرىن ىرىكتەگەندە, بايقاۋ, باسەكەلىك وتكىزۋ جويىلىپ, ولاردى ەلدىڭ قازىنا ءمينيسترى تاعايىنداماق. ال بۇل ەۋروپالىق تالاپقا مۇلدە قايشى. سودان دا ەۋروپالىق ۇيىمدار شۋ ەتە قالعان.
ونى دا تۇسىنۋگە بولار ەدى. زاڭعا تۇزەتۋلەردى پارلامەنت قابىلداعانمەن, ونى پرەزيدەنت بەكىتۋگە ءتيىس. ەۋروپالىق كوميسسيا, ەۋروپارلامەنت باسشىلىعى وزدەرى قارسى بولسا, ول پولشا پرەزيدەنتى اندجەي دۋداعا اسەر ەتەدى دەپ تە ويلاعان شىعار, سول زاڭعا تۇزەتۋلەردى ايىپتاعان شۇعىل ناۋقان باستالىپ كەتكەن. ەۋروپالىق كەڭەستىڭ تسيفرلىق ەكونوميكا جانە قوعام جونىندەگى كوميسسارى گيۋنتەر ەتتينگەر سول جاڭا زاڭى ءۇشىن پولشانى باقىلاۋعا قويۋ جونىندە ۇسىنىس تا جاسادى. ارينە, بۇل ەۋروپالىق ۇيىمداردىڭ باسشىلىعىنىڭ كەلىسىمىمەن جاسالعانى دا انىق ەدى.
بۇعان پولشا تاراپى قۇلاق اسىپ, ورتاق ۇيلەرىنىڭ تارتىبىنە يكەمدەلمەك تۇگىلى, وزدەرىنىڭ تاڭداعان جولىنىڭ دۇرىستىعىن ايتىپ ايقاي سالدى. بۇل رەتتە پولشا ادىلەت ءمينيسترى زبيگنەۆ زەبرونىڭ گيۋنتەر ەتتينگەرگە جولداعان حاتى تالايدىڭ قۇيقاسىن شىمىرلاتقان شىعار. ونىڭ وزدەرىنىڭ باق تۋرالى جاڭا زاڭدارى دەموكراتياعا قايشى ەمەستىگىن, كەرىسىنشە, «پولشالىق باق-قا شىنايىلىق پەن تاۋەلسىزدىكتى قايتارىپ بەرەدى» دەگەنىمەن پىكىر تالاستىرۋعا دا بولاتىن شىعار, ال ەۋروكوميسسيانىڭ پولشاعا باقىلاۋ جاساۋ تالابىن ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىس كەزىندەگى «نەمىستىك باقىلاۋمەن» تەڭەستىرگەنى تىم ارتىقتاۋ ەدى. ونىمەن دە قويماي, زەبرو قىزا-قىزا كەلە ەتتينگەردىڭ نەمىس ەكەنىن دە ەسكە سالدى.
ەۋروپالىقتار ەسكەرتپەسىنەن قورىتىندى شىعارىپ, جاعدايدى تۇزەتەر, پارلامەنت قابىلداعان زاڭدى بەكىتپەس دەگەن پولشا پرەزيدەنتى, كەرىسىنشە, وعان قول قويۋعا اسىقتى. بۇدان ەۋروپانىڭ ايتقانى بىزگە زاڭ ەمەس دەگەن پەيىل اڭعارىلادى. بۇرىن داۋ مينيسترلەر دەڭگەيىندە بولسا, ەندى وعان پولشا جاعىنان پرەزيدەنت قوسىلعان سوڭ, ەۋروپا جاعى دا دەڭگەيلەسكەندى ءجون كوردى-اۋ شاماسى, ەۋروپارلامەنت سپيكەرى مارتين شۋلتس تىم قاتتى كەتتى. نەمىس باسىلىمىنا بەرگەن سۇحباتىندا ول پولشا باسشىلىعىن قاتتى سىنادى.
اتاپ ايتاتىن ءبىر جاي, پولشانىڭ قازىرگى بيلىگى استە دە ماسكەۋدىڭ ىقپالىندا ەمەس, قايتا, كەرىسىنشە, وندا رەسەيگە قارسى ساياسات ءورشىپ تۇر. تەك ەۋروپا باسشىلىعى ۆارشاۆاعا قاتتىراق ءتيىسۋ ءۇشىن ونى ماسكەۋگە ىلىكتىرىپ وتىر. ءسويتىپ, ەكى قوياندى ءبىر وقپەن اتىپ الماق ويدا. جالپى, پولشادا قازىر قىزىق جاعداي قالىپتاسقان: ولار ەۋروپامەن دە, ماسكەۋمەن دە ءدۇرداراز.
ىشكى جاعداي دا وڭىپ تۇرعان جوق. ءبىر جاعى سىرتتىڭ دا اسەرى شىعار, ەلدە قارسىلىق ارەكەتتەرى ەتەك العان. دەموكراتيا قاعيداتتارى ساقتالسىن دەيدى ولار. الەمدىك داعدارىس وكپەدەن قىسىپ تۇرعاندا, وعان ىشكى ساياسي داعدارىس قوسىلار بولسا, شىن قينالىس سوندا بولار.
گرۋزيادا جۇمباق نارسە كوپ
الدىمەن ويلاماعان جەردەن ەل ۇكىمەتىنىڭ باسشىسى يراكلي گاريباشۆيلي وتستاۆكاعا كەتتى. سەبەبى بەلگىسىز. سونان سوڭ گەورگي كۆيريكاشۆيلي پرەمەر-مينيستر بولىپ تاعايىندالدى. ول دا ساياساتتا بۇرىن بەلگىسىز ادام.
اڭگىمە بۇل ەلدە ۇكىمەت باسشىسى ەڭ جوعارعى قىزمەت ەكەندىگىندە بولىپ وتىر. ساياساتتى وسى قىزمەتتەگى ادام جاساۋعا ءتيىس. راس, ەلدىڭ قازىرگى پرەزيدەنتى گەورگي مارگۆەلاشۆيلي وتكەن جىلى بەدەلگە تالاسقانى بار. سويتسە دە, كونستيتۋتسيا بويىنشا قازىر نەگىزگى بيلىك پرەمەردىڭ قولىندا. سوندا سول بيلىك تىزگىنىن ۇستايتىن تۇلعالاردىڭ كەلىپ-كەتكەنى نەگە ەلەۋسىز بولادى؟ اشىپ ايتىلماعان سوڭ, ءارتۇرلى الىپقاشپا ءسوز دە كوپ.
ءسىرا, ماسەلەنىڭ بايىبىنا بارۋ ءۇشىن شامالى كەيىن شەگىنىپ, 2012 جىلعى پارلامەنت سايلاۋىنا توقتالۋ كەرەك-اۋ. سوندا ميللياردەر بيدزينا يۆانيشۆيلي باسقارعان «گرۋزيا ارمانى» كواليتسياسى جەڭىسكە جەتىپ, بيلىك تىزگىنىن ءوز قولدارىنا العان. ءيۆانيشۆيليدىڭ ءوزى پرەمەر-مينيستر بولۋمەن قاتار, بيلىك نىسانىن وزگەرتىپ, پرەزيدەنتتىكتەن پارلامەنتتىككە ويىسىپ, ميحايل سااكاشۆيليدىڭ وزىنە دە, ونىڭ بىرەگەي دەموكراتيالىق قوزعالىس پارتياسىنا دا ويسىراتا سوققى بەرگەن. ونىڭ سالدارى دا بەلگىلى – سااكاشۆيلي سىرتقا قاشىپ كەتتى, ەل ازاماتتىعىنان دا ايىرىلدى, ال بدق پارتياسى وپپوزيتسيالىق دەڭگەيگە ءتۇستى. ەلدەگى جاعداي وزگەردى.
بيزنەسمەن ءيۆانيشۆيليدىڭ دەگەنى بولدى. اشىق ايتقانى دا, ەمەۋرىنى دە جۇزەگە اسىپ جاتتى. پرەزيدەنتتىككە دە ءوز ادامى – مارگۆەلاشۆيليدى سايلادى. ارادا ءبىر جىل وتكەن سوڭ, ءوزى اشىق بيلىكتەن كەتىپ, جابىق بيلىككە كوشكەن. ولاي دەگەندە, بيلىككە ءوز ادامدارىن قويىپ, بيلىگىن سولار ارقىلى جۇرگىزگەن. جاپ-جاس يراكلي گاريباشۆيلي بيلىككە سولاي كەلگەن. ەندى مىنە, ەكى جىلدان سوڭ ول قىزمەتتەن كەتىپ وتىر. ءوزى كەتتى مە, كەتىردى مە, دەيدى جۇرت.
سوندا يۆانيشۆيليگە بۇل جاقپادى ما, جوق ءوزى ونىڭ ايتقانىنا كونگىسى كەلمەدى مە؟ جۇمباق. بىلتىر ءيۆانيشۆيليدىڭ «قويعان ادامى» مارگۆەلاشۆيلي دە بۇلاردىڭ ايتقانىنا كونبەي, ءبىراز «ب ۇلىك» شىعارعان. الىگە دەيىن سول قالپىندا. سوعان قاراعاندا, كواليتسيادا الاۋىزدىق بار سىڭايلى. ساراپشىلار سونداي پىكىر ايتادى. ال «گرۋزيا ارمانى» كواليتسياسىنىڭ بەدەلى ايتارلىقتاي تومەندەگەنى داۋسىز. ول ساۋالداما جۇرگىزگەندە ايقىن اڭعارىلدى. ەدق پارتياسى, كەرىسىنشە, ءوز رەيتينگىن ءبىرشاما كوتەرگەن كورىنەدى. وتكەن سايلاۋدان بەرگى ۋاقىتتا بيلىكتەگى كواليتسيا ءوز ۋادەلەرىن تولىق ورىنداي قويماعان سوڭ, وعان حالىقتىڭ ىقىلاسى دا تومەندەگەن. الدا – پارلامەنتتىك سايلاۋ. سوعان دەيىن بەدەلدى ءبىرشاما كوتەرمەسە بولمايدى.
سوندا بەدەل كوتەرەتىن ادام گەورگي كۆيريكاشۆيلي بولعانى ما؟ ول كىم؟ تەحنوكرات كورىنەدى. ۋادەسى: باتىسپەن بايلانىسىن كۇشەيتپەك, رەسەيمەن قارىم-قاتىناستى جاقسارتۋعا كۇش سالماق. ەكەۋىن ۇيلەستىرۋ قيىن-اۋ. باتىس گرۋزيانى ناتو-عا كىرۋگە كەزەككە قويىپ وتىر. رەسەي نە بەرەدى؟ «گرۋزيا ارمانى» كواليتسياسى جۇرتقا قالاي جاعارىن ويلايدى.
بۇل الداعى سايلاۋ ءۇشىن كەرەك. ول دا الىس ەمەس. ۋادەسىن ورىنداماعاندار, ويدان شىقپاعاندار كەتۋگە ءتيىس. گاريباشۆيلي سياقتى. كىنا سولارعا ارتىلادى. جاڭا كەلگەندەرگە كىنا قويا المايسىڭ. بۇل دا ساياساتتىڭ ءبىر قۋلىعى. كەيدە حالىقتىڭ سونداي قۋلىققا الداناتىنى دا بار. قارسى جاق, وپپوزيتسيا دا قامسىز جاتقان جوق. ساراپشىلار پىكىرىنشە, بيىل گرۋزيادا ساياسي كۇرەس ادەتتەگىدەن كۇشتىرەك بولاتىن سىڭايلى.
ماماديار جاقىپ, جۋرناليست.