زاڭ عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, اكادەميك سۇلتان سارتاەۆپەن اڭگىمە
– سۇلتان اعا, قازاقتىڭ ەڭ جوعارى زاڭ شىعارۋشى ورگاننىڭ ابىرويلى اقساقال ارداگەرى رەتىندە ايتىڭىزشى: ءماجىلىس دەپۋتاتتارىنىڭ وزدەرىنىڭ وكىلەتتىگىن مەرزىمىنەن بۇرىن توقتاتۋ تۋرالى ۇسىنىسى ناقتى قانداي سەبەپتەردەن تۋىپ وتىر؟
– بىردەن كەسىپ ايتايىن, بۇل ارادا ەشقانداي دا ماجبۇرلىك جوق! مەن قازىر پارلامەنت پەن ۇكىمەتتىڭ جۇمىسىنا ءتىكەلەي ارالاسىپ وتىرعان ادام ەمەسپىن. كوبىندە سىرتتان عانا باقىلايمىن. جاقسىسىنا قۋانامىن, جامانىنا مۇڭايامىن. ساياساتكەرلەردىڭ ىشىندەگى جاس جاعىنان ەڭ ۇلكەنى دە مەنمىن. جاسىم 90-عا كەلىپ قالدى. ال ەندى پارلامەنتتىڭ ۇسىنىسى تۋرالى كانىگى پارلامەنتشى-زاڭگەر رەتىندە ايتارىم: بۇل زاماندا وزگەرمەيتىن ەشتەڭە جوق. توڭىرەكتەگى دۇنيەنىڭ ءبارى-ءبارى ءومىردىڭ تالابىنا ساي بولۋ قاعيداتتارىنا سايكەس قۇرىلعان. پارلامەنتتىڭ ءوزى ۇسىنىس جاساپ وتىرسا, ونى مەن ماقۇلدايمىن. مۇنى ەلىمىزدەگى ەڭ جوعارى زاڭ شىعارۋشى ورگاننىڭ بولاشاق ورىستەۋدى كوزدەگەنى دەپ قابىلدايمىن. زاڭ بويىنشا دەپۋتاتتار وزدەرىنىڭ وكىلەتتى مەرزىمى ىشىندە مىندەتتەرىن اتقارا الماسا, ول دا ولارعا ۇلكەن سىن.
– ءسىز دەپۋتاتتارىمىزدىڭ وتكەن قىزمەت مەرزىمى ىشىندە 80-نەن استام زاڭ جوبالارىن جاساپ شىعارعانىنان حاباردارسىز دەپ ويلايمىن؟
– ارينە, ارينە... حاباردارمىن. بۇل پارلامەنت ءوز ميسسياسىن ويداعىداي ورىنداپ شىقتى. وعان داۋىم جوق. ايتپاعىم, قازاق پارلامەنتى ماعان قاي كەزدەن دە ىستىق. مۇمكىن بولسا, ولاردىڭ اتقارىپ جاتقان ءىس-ارەكەتتەرىنەن حاباردار بولىپ وتىرعاندى جانىم جاقسى كورەدى. جاسىراتىن نەسى بار, كەيدە ولاردىڭ جۇمىسىنا قارنىم اشىپ قالاتىن كەزدەردىڭ وتكەنىن دە ەسكە سالۋعا ءتيىسپىن. اسىرەسە, مەن بەلسەندىلىك تانىتپاي, دەپۋتاتتىڭ اتىن جامىلعان حالىق قالاۋلىلارىن سونداي مارتەبەلى عيماراتتان ورىن الۋى دۇرىس دەپ سانامايمىن. ونداي دەپۋتاتتاردىڭ ەلگە اكەلەتىن پايداسى, ءورىستى جولى جوق. دەپۋتات – ويلى, كورەگەن, كوپشىل, بىلگىر, تەز شەشىم قابىلدايتىن العىر ازاماتتار بولسىن.
– سوڭعى ەكى-ءۇش كۇننىڭ ىشىندەگى باق كولەمىندە جاريالاعان ۇسىنىستى قولداۋلار باسىم داۋىسقا يە بولىپ وتىر...
– ويتكەنى, ءبىزدىڭ حالىق ءوزىنىڭ بولاشاعىنا سەلقوس قاراي المايدى. حالىق ءۇشىن ەلدىڭ, جەردىڭ قامىن ويلاۋ ءۇردىسى ەشۋاقىتتا ۇزىلمەك ەمەس. كوپ جاعدايدا ءبىزدىڭ تاعدىرىمىزدى شەشەتىن سول پارلامەنت. ەلباسىنىڭ جىل باسىندا جاريالاعان قازاقستاندىق ارمانعا باستايتىن ۇلت جوسپارىن مەن دە تياناقتاپ وقىپ شىقتىم. قازىر بىزگە بۇل باعىتتا تىندىرىمدى قىزمەت ىستەيتىن قاعىلەز, جىلدام, جاڭاشىل دەپۋتاتتار اۋاداي قاجەت.
ادام اعزاسىندا قان اۋىستىرعان سەكىلدى دەپۋتاتتار قاتارىن جاڭا زامان لەبىنە ۇندەسەتىن, ۇلەس قوساتىن ازاماتتارىمىزبەن تولىقتىرساق نەسى ايىپ؟! ولاردىڭ قاتارىندا«پرەزيدەنتتىك جاڭا جوبالار اياسىندا ءبىز ەلىمىزدى قالاي ەتكەندە كوركەيتەمىز؟» دەيتىن حالىق قالاۋلىلارى ءجۇرسىن.
– الەۋمەتتىك جەلىلەردە كەيبىر ساراپشىلار داعدارىس كەزىندەگى سايلاۋ ەلگە سالماق سالادى دەگەن پىكىرلەرىن دە ءبىلدىرىپ قويۋدا, بۇعان نە دەيسىز؟
– مەن بۇرىن دا تالاي ايتقانمىن, قازىر دە قايتالايمىن. ءبىزدىڭ ەلىمىزدىڭ بايلىعى قاجەت دەسە 1 ميلليارد حالىقتى اسىراۋعا جەتەدى. ول ەلدەگى ازاماتتارىمىزدىڭ رۋحاني بايلىعىمەن ۇيلەسكەندە, ەلباسىمىز نۇرەكەڭ ايتقانداي, ءبىز ەشتەڭەدەن دە تارشىلىق كورمەيمىز. ەندەشە, ەلدىڭ مۇقتاجىن قازىرگى زامانعى ەڭ جوعارى تەحنولوگيالار نەگىزىنە بەيىمدەپ, پايدالانا بىلەيىك. ءبىزدىڭ اتا-بابالارىمىز سوناۋ ۇلى دالا دەموكراتياسىنىڭ دۇرىلدەپ تۇرعان كەزىنىڭ وزىندە حالىقتىڭ بولاشاعىن ويلاعان جوق دەپ ايتا الاسىزدار ما؟ ويلاعاندا قانداي! سەبەبى, ونىڭ جارقىن جەمىسىن, وڭ ناتيجەسىن بۇگىنگى تاڭدا وزدەرىڭىز دە كورىپ وتىرسىزدار. قازاقستاننىڭ بۇگىنگى العا قاراي جەدەلدەگەن ۇمتىلىسى سونىڭ ايعاعى ەمەس پە؟ قازاقتىڭ ماڭدايىنا 100 جىلدا ءبىر بىتكەن تۇلعاسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ اللا جار بولىپ, جاس مەملەكەتىمىزدى وسىناۋ ءورىستى جولمەن, حالىقتىڭ ۇيىسقان كەلىسىمىمەن العا باستاپ جۇرە بەرسىن دەپ تىلەيمىن. بۇل كىسى بۇگىنگى كۇننىڭ پاتريارحى دەسەك, ارتىق ايتقانىم ەمەس.
– قوعامدىق ۇيىمدار مەن بارشا كوپشىلىك جاپپاي تالقىلاپ, پارلامەنت ءماجىلىسى دەپۋتاتتارىنىڭ اتالعان ۇسىنىسىن قىزۋ قولداۋدا. پرەزيدەنتىمىز قانداي شەشىم قابىلدار ەكەن, تاجىريبەلى زاڭگەر رەتىندە ءوز ويىڭىزبەن ءبولىسىڭىزشى.
– نۇرەكەڭ بۇل پارلامەنتتىڭ ۇسىنىسىن قولداۋى كەرەك قوي دەپ ويلايمىن. بۇل سايلاۋدىڭ سالماعى ءوزىن ءوزى اقتايتىن سايلاۋ بولعالى تۇر. ويتكەنى, دەپۋتاتتار باستاماسى پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ جانە بارلىق دەڭگەيدەگى ءماسليحاتتاردىڭ سايلاۋلارىن وتكىزۋ نەگىزىنە قۇرىلعان. ول ەڭ الدىمەن, بۇگىنگى زاماننىڭ سۇرانىسىنا جاۋاپ بەرەدى. ەلباسىنىڭ ەلىمىزدىڭ الدىنا قويعان اۋقىمدى مىندەتتەرىنىڭ ءوزى دە وسىناۋ جاڭاشىلدىقتى تالاپ ەتىپ وتىر. ونىڭ ۇستىنە, سايلاۋ قاي كەزدە دە حالىقتىڭ بىرلىگىن بۇرىنعىدان دا نىعايتادى, داعدارىسقا قارسى باعىتتىڭ قۋاتىن بۇرىنعىدان دا كۇشەيتەدى, ءسىز بىلەسىز بە؟!
– سۇلتان اعا, ماڭىزدى اڭگىمەڭىز ءۇشىن ۇلكەن راحمەت.
اڭگىمەلەسكەن
تالعات ءسۇيىنباي,
«ەگەمەن قازاقستان».
الماتى.