دامۋدىڭ وزىق ۇلگىسى

ۇلت جوسپارى – ۇلى ارماننىڭ اسقارى

وتانداستارىمىز ەلباسى ن.نازارباەۆتىڭ «ۇلت جوسپارى – قازاقستاندىق ارمانعا باستايتىن جول» اتتى جاڭا ەڭبەگىن قىزۋ قولداۋدا

كەشە پرەزيدەنت جانىنداعى ورتالىق كوممۋنيكاتسيالار قىزمەتىندە ەلباسىنىڭ «ۇلت جوسپارى – قازاقستاندىق ارمانعا باستايتىن جول» اتتى ەڭبەگىن تالقىلاۋعا ارنالعان بريفينگ ءوتتى. وعان «قازاقستان ازاماتتىق اليانسى» زاڭدى تۇلعالار بىرلەستىگىنىڭ پرەزيدەنتى نۇرلان ەرىمبەتوۆ جانە قازاقستان ستراتەگيالىق زەرتتەۋلەر ينستيتۋتى الەۋمەتتىك-ساياسي زەرتتەۋلەر ءبولىمىنىڭ مەڭگەرۋشىسى الۋا جولدىبالينا قاتىستى. نۇرلان ەرىمبەتوۆ ەلباسىنىڭ اتالعان ماقالاسى وزىنە ەرەكشە اسەر ەتكەنىن باياندادى. «بۇل ماقالا مەنى قاتتى ويعا قالدىردى. مەن ماقالانى وقىپ وتىرىپ, نە تۋرالى ويلاۋىمىز قاجەتتىگىن ءتۇسىندىم. سونداي-اق, ەلباسى ماقالاسى ءاربىر ادامدى ءوز تاعدىرىنا جاۋاپكەرشىلىكپەن قاراۋ كەرەكتىگىنە ۇندەيدى», – دەدى ن.ەرىمبەتوۆ. سونىمەن قاتار, سپيكەر ما­قالادا كورسەتىلگەن باعىتتاردىڭ وزەكتىلىگىنە توقتالا كەلىپ, ەلبا­سىنىڭ مەملەكەتىمىزدىڭ تۇتاستىعى مەن ورنىقتى دامۋىنا قاتىستى ويلارىنا ەكپىن بەردى. «ماعان پرەزيدەنتتىڭ ەل ءبىر­لىگىنە قاتىستى ايتقان تۇشىمدى ويلارى, ۇسىنىستارى ۇنادى. ەلباسىنىڭ, اسىرەسە, قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ قوعا­مىمىزداعى رولىنە قاتىستى ايتقاندارىنىڭ ءجونى بولەك. ءوز­دەرىڭىز بىلەسىزدەر, ەتنوسارالىق قارىم-قاتىناس سالاسى وتە ماڭىز­دى ماسەلە. قازىرگى تاڭدا كوپتەگەن ەلدەر ەتنوسارالىق جانجالداردان زارداپ شەگۋدە. ال بىزدە بۇل ماسەلە ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ساياساتىنىڭ ارقاسىندا وڭتايلى شەشىمىن تاۋىپ, ناتيجەسىندە ىنتىماعى جاراسقان ەل بولىپ وتىرمىز», – دەدى. الۋا جولدى­بالينا الەم قاۋىم­داستىعى پرە­زيدەنتتىڭ «100 ناقتى قادام» ­ۇلت جوسپارىنىڭ ماڭىزدى­لىعىنا باسا نازار اۋداردى. «جالپى, «100 ناقتى قادام» ۇلت جوسپارى – بۇل ناتيجەسى جاعىنان ەلىمىزدە ۇزاق مەرزىمدى, كەشەندى, جۇيەلى, كەڭ كولەمدە ىقپال ەتەتىن ستراتەگيالىق قۇجات, سونداي-اق, تۇبەگەيلى قۇرىلىمدىق, ينستي­تۋتتىق, جۇيەلىك وزگەرىستەرگە اكە­لەتىن رەفورمالار كەشەنى, جاڭ­عىر­تۋ جوباسى. تاريحتان بىلە­تى­نىمىزدەي, وتكەن عاسىردىڭ بەلگى­لى كوشباسشىلارى ءوز ۇلتى مەن­ ەلى ءۇشىن بەلگىلى ءبىر سترا­تەگيا­لىق مىندەتتەردى شەشۋگە ۇمتىل­دى. ولاردىڭ بار­لىعى ءوز ەل­دەرى­نىڭ قيىن دا كۇردەلى كەزە­ڭىن­دە حالقىنىڭ مۇددەسى ءۇشىن مەم­لە­كەتىنىڭ ستراتەگيالىق دامۋىنىڭ نەگىزى بولعان بەس ينستيتۋتتىق رەفورما ءتارىزدى جاڭعىرتۋ جوباسىن دايىنداعان-دى. ايتالىق, سۋن ياتسەننىڭ 3 قاعيداتى: ازاماتتىق ۇلتشىلدىق, حالىق بيلىگى, حالىقتىڭ ءال-اۋقاتى مەن دەن ءسياوپيننىڭ «دامۋدىڭ 3 قادامدىق ستراتەگياسى», مۇستافا كەمال اتاتۇرىكتىڭ «6 جەبەسى»: رەسپۋبليكانيزم, ۇلتشىلدىق, حالىقتىق, سەكۋلياريزم, ەتاتيزم, رەفورميزمى, لي كۋان ءيۋدىڭ 7 قاعيداتى: ادال جانە ءتيىمدى ۇكىمەت, زاڭ ۇستەمدىگى, بيزنەستىڭ دامۋىنا جاعداي, ماكروەكونوميكالىق سايا­سات, تاۋەلسىز بىلىكتى سوت, تومەن دەڭگەيدەگى سىبايلاس-جەمقورلىق, مەملەكەتتىك ينستيتۋتتار مەن جەرگىلىكتى بيلىك رەفورماسى. مىنە, وسىنداي جوبالاردىڭ بارلىعى دا بۇل ەلدەردىڭ دامۋدىڭ داڭعىل جولىنا تۇسۋىنە سەپ بولدى», – دەدى ا.جولدىبالينا. سونداي-اق, ۇلت جوسپارىنا قاتىستى شەتەلدىك باق-تاردا جا­ريالانعان ساراپتامالىق ماقا­لالارعا توقتالدى. ساراپ­شىنىڭ سوزىنە قاراعاندا, «100 ناقتى قا­دام» ۇلت جوسپارىنا الەمدىك قاۋىمداستىق زور قىزى­عۋشىلىق تانىتا وتىرىپ, وعان وزدەرىنىڭ اشىق پىكىرلەرىن ءبىل­دىرگەن. «شەتەلدىك بۇقارالىق اق­پارات قۇرالدارى بۇل ستراتەگيالىق قۇ­جاتقا وتە ۇلكەن قىزىعۋشى­لىق ءبىلدىردى. ماسەلەن, رەسەيلىك ءباسپاسوز بەتتەرىندەگى ماقالالاردا «100 ناقتى قادام» ۇلت جوسپارىنا قاتىستى «ەكونوميكالىق عا­جايىپ­­قا اكەلەتىن 100 قادام», «ساتتىلىككە اكەلەتىن 100 قادام», «ەۋرازيانى وزگەرتەتىن 100 قادام», «جاڭارتۋدىڭ 100 قادامى», «جاڭارتۋدىڭ كەڭ كولەمدى جوباسى» دەگەن اتاۋلار باسىم بولدى», – دەدى ول. سپيكەر اتاپ وتكەندەي, ءبىر­قاتار رەسەيلىك ساراپشىلاردىڭ پىكىرىنشە, قازاقستان ءوزىنىڭ ۇلت جوسپارى ارقىلى كوپتەگەن سالالار بويىنشا الدىڭعى قاتارعا شىعۋعا مۇمكىندىك الىپ وتىر. «رەسەيدىڭ ستراتەگيالىق زەرتتەۋلەر ينستيتۋتىنىڭ ورتالىق ازيا بويىنشا جەتەكشىسى دميتري الەكساندروۆتىڭ ايتۋىنشا, «100 ناقتى قادام» باعدارلاماسى قازاقستاندى گۇلدەنگەن مەملەكەتتەر قاتارىنا قوسۋعا باعىتتالعان, ەرتەرەكتە قابىلدانعان ءارى ءجۇ­زەگە اسىپ جاتقان قۇجاتتاردىڭ ۇيلەسىمدى جالعاسى. ال ورتالىق ازيا جونىندەگى نەمىس ساراپشىسى بەاتە ەشمەنت قۇجاتتا كورسەتىلگەن ترانسپورتتىق جوبا­لارعا جوعارى باعا بەرۋدە, ونىڭ پىكىرىنشە, ۇزاق مەرزىمدى كەزەڭدە قازاقستان ءۇشىن بۇل وتە ماڭىزدى قادام. بۇلاردان بولەك, كوپتەگەن ەۋروپا مەملەكەتتەرى دە «100 ناقتى قادام» ۇلت جوسپارىنا قاتىستى پىكىر ءبىلدىردى. ايتالىق, اۆستريانىڭ ۇلتتىق كەڭەسىنىڭ ەكىنشى پرەزيدەنتى ك.كوپفتىڭ ايتۋىنشا, ۇلت جوسپارى ءساتتى ءارى جوعارى ستراتەگيالىق باع­دارلاما جانە دە قازاقستان ونى تولىقتاي جۇزەگە اسىرا الادى. سينگاپۋر ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ بۇقارالىق ساياسات مەكتەبىنىڭ دەكانى كيشورا ماحبۋباني: «قازاقستان وسى باعدارلامانى جۇزەگە اسىرۋ ارقىلى ورتالىق ازياداعى جاڭا لوگيستيكالىق حابقا اينالادى, بۇل ەلدەگى ساياسي تۇراقتىلىق – مەملەكەتتىڭ ەڭ ۇلكەن ارتىقشىلىعى», – دەپ باعا بەردى. اقش-تا دا بۇل قۇجات تالقىلاندى. ءبىر عانا مىسال كەلتىرسەم, ۇلتتىق كەڭەستىڭ سىرتقى ساياسات جونىندەگى ساراپتامالىق ورتالىعىندا 16 ماۋ­سىمدا زاڭنىڭ ۇستەمدىگىنە بايلانىستى ەكىنشى رەفورما بويىنشا ۇلكەن پىكىرتالاس ءوتتى. ولار ءاربىر 19 قادامنىڭ بارلىعىن قاراستىردى», – دەدى ا.جولدىبالينا. سونداي-اق, ساراپشى ەۋرو­پانىڭ politico.eu مەديا-پورتالىندا «100 ناقتى قادام» باتىستىق تا, پوستكەڭەستىك تە جوسپار ەمەس, بۇل ساياسي, ەكونوميكالىق, مادە­ني سەرپىلىسكە اكەلەتىن دامۋدىڭ ازيالىق ۇلگىسى دەپ اتاپ كورسەتىلگەنىن جەتكىزە كەلىپ, جاھاندىق قاۋىپسىزدىكتى تالداۋ ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى اريەل كوحەننىڭ, ءيزرايلدىڭ شىعىس ەۋروپا جانە تمد ەلدەرى ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى الەكساندر تسينكەردىڭ پىكىرلەرىنە ءمان بەردى. ناقتىلاي ايتقاندا, اريەل كوحەن: «قازاقستان بۇل باعدارلامانى جۇزەگە اسىرۋدا تەز دامۋشى ەۋرازيالىق بارىس بولا وتىرىپ, شەتەلدىك ينۆەستيتسيا ءۇشىن ەڭ تارتىمدى مەملەكەتتەردىڭ ءبىرى بولادى», – دەپ ەسەپتەيتىنىن ءمالىم ەتكەن. ال الەكساندر تسين­كەر: «قۇجاتتىڭ ەڭ ماڭىزدى ءارى نەگىزگى ءبولىمى – «بىرتەكتىلىك پەن بىرلىك». وسى بولىمدە كور­سەتىلگەن قادامداردى جۇزەگە اسىرۋ ارقىلى قالعان 4 رەفورماعا ارنالعان قادامداردىڭ تالاپتارىن ورىنداۋعا بولادى, سول سەبەپتى, بۇل ەڭ ماڭىزدىسى. بۇل باعدارلاما ەلگە جاڭا سەرپىن بەرىپ, دامىعان مەم­لەكەتتەردىڭ قاتارىنا ەنۋگە مۇمكىنشىلىك اشادى», – دەپ اتاپ كورسەتكەن. جولدىباي بازار, «ەگەمەن قازاقستان».