كونتادور كەلەدى, ال سارسەكباەۆ ماڭگىلىك

ماسەلەنىڭ ءمانىسى

قازىر عالامتورداعى باقىت سارسەكباەۆتىڭ بەيجىڭ وليمپياداسىنان كەيىن الماتى قالاسى اكىمدىگى سىيعا تارتقان پاتەرىنىڭ داۋى جايلى جازعان وتىنىشىنە بايلانىستى پىكىر ايتۋشىلار كوبەيىپ كەتتى. بىرەۋ دوس پيعىلمەن تىلەكتەستىك بىلدىرەدى. باياعىدا ءبىر بايعۇستىڭ ءۇيى ورتەنىپ, ءوزى الاۋ-دالاۋ بولىپ جۇرسە, كورشىسى سول وتقا سويىلعان مالىنىڭ باسىن ءۇيىتىپ ءجۇر دەيدى. سول سياقتى ۇكىمەتكە, جالپى قازاقستان بيلىگىنە ىشتەي قىجىلى بارلار ورايى كەلىپ تۇرعاندا ۇپايلارىن باقىتتىڭ ارىزىنان تۇگەندەپ الەك. كەسىپ ايتايىق, ازيا ويىندارى مەن وليمپيا ويىندارىندا قازاقستاننىڭ مەرەيىن ۇستەم ەتىپ, قورجىنىمىزعا سىڭعىرلاتىپ التىن مەدالدار سالعان باقىت سارسەكباەۆ بەس ميلليون دوللاردى قالتاسىنا باسىپ, جەل ايداعان ەبەلەكتەي قاي جەردە پايدا كوبىرەك, سوعان جۇرە بەرەتىن ۆەلوشاباندوز البەرتو كونتادور ەمەس. يسپاننىڭ بالاسىنىڭ ۇستىنەن سارى التىن ەرىتىندىسىن قۇيسا دا قازاق ءۇشىن باقىت سارسەكباەۆتىڭ ورنىن باسا المايدى. ال, باقىتقا التىننان ساراي سالىپ بەرسە دە ەش ارتىق بولمايدى. بىراق, ءبىز نەگە باقىتقا جانىمىز اشى­عانسىپ, نەگە ونى وسىنشالىقتى ءمۇساپىر ەتىپ ءجى­بەر­دىك. سىرت كوز وسى داۋلى پاتەر بولماسا, باقىت ءسار­سەك­باەۆ دالادا قالعانداي كورەدى. راسىندا, سولاي ما؟ مىنا كۋبا دەگەن ەلدىڭ بوكسشىلارىن الەم مويىندايدى. سول ەلدىڭ باسشىسى فيدەل كاسترو قارا قابىلاندارى التىنداردى ساۋدىراتىپ الىپ كەلگەندە مەملەكەت تاراپىنان بەس-التى مىڭ دوللار شاماسىندا كومەك بەرگىزەدى ەكەن. “كەيبىر مەملەكەتتەر وليمپيادا چەمپيوندارىنا ءجۇز مىڭنان دوللار بەرەدى. ال, ودان كۋبانىڭ باتىرى دەگەن اتاق ارداقتى عوي”, دەپ كوسىلەدى ەكەن ول. سوڭعى جىلدارى كۋبانىڭ قابىلاندارى كۋبانىڭ باتىرى اتاعىنان گورى كوك قاعازدى كوبىرەك جاقسى كورە باستاعانعا ۇقسايدى. رەتى كەلسە, مۇحيتتى قايىقپەن جالداپ امەريكاعا قاشىپ كەتۋگە قۇمبىل. سپورتشىلارىنىڭ قادىرىن بىلەتىن مەملەكەتتەردىڭ بىرەگەيى – قازاقستان. وليمپيا ويىندارىنىڭ جەڭىم­پازى 250 مىڭ اقش دوللارىن الادى. ءبىزدىڭ تىرناقشا ىشىندەگى دوستارىمىز وسىنشالىقتى سۇمىرەيتىپ جىبەرگەن باقىت ءىنىمىز دە وسى سىياقىنى الدى. اتا-باباسىنىڭ ءوسىپ-ونگەن جەرى ماقتاارالعا جولى ءتۇس­كەندە ەلىنىڭ, ەرىنىڭ ساداعاسى بولعان ءبىر ازامات بۇگىن­گى زامانداعى ەڭ مىقتى اۆتوكولىكتەردىڭ ءبىرى – دجيپ – “لاند كرۋيزەردىڭ” كىلتىن ۇسىندى. باسقا­لارىن ءسوز ەتپەي-اق قويالىق. مەملەكەت باعالادى, ەل توبەسىنە كوتەردى دەگەن وسى. سارسەكباەۆقا الماتى قالاسى سىيعا تارتقان پاتەر ماسەلەسى دە شەشىلەر, ءارى-بەرى تارتىپ, باتىرىمىزدىڭ باعاسىن تومەندەتپەي-اق قويايىقشى. وسى ەدى ايتقىمىز كەلگەنى. ءبىز باقىت سارسەكباەۆتىڭ باعاسىن بىلدىك پە؟ بۇگىندە ايقايعا اتتان قوسىپ جاتقاندار باقىت اۋىر تاڭداۋدا قالعاندا قايدا بولدى؟ پاتريوت بولۋ اسىرە قىزىلدىق ەمەس قوي. وسى ساۋالدارعا جاۋاپ ىزدەپ كورەيىكشى. ەڭ الدىمەن باقىتتىڭ تۋعان جەرىنە كەلسەك, كىندىك قانى قازاق جەرىندە تامدى. ونىڭ بالالىق شاعى وتكەن قازاقتان شىققان تۇڭعىش وليمپيا ويىن­دارىنىڭ جەڭىمپازى ءالجان جارمۇحامەدوۆتى بەرگەن توپىراق – تاباقساي اۋىلى, بۇرىنعى بوستاندىق اۋىلى, شەرحان مۇرتازانىڭ كوزىنەن بىرت-بىرت جاس شىعارعان جەر ءجانناتى شىمعان-زامانانىڭ وپاي-توپاي جەلىنەن كورشى مەملەكەتكە وتكەن قازاق جەرى. قازاق سارسەكباەۆ وزبەكستاندا ءجۇرىپ ازيا چەمپيوناتىنىڭ باس بايگەسىن جەڭىپ الدى. الايدا, افينا وليمپياداسىنا بارۋ مۇمكىندىگى بولىپ تۇرىپ, بارا المادى. وزبەك اعايىندار ءبىزدىڭ ءوز پايداسىنا كەلگەندە اسىرە ۇلتشىل بولىپ قالاتىن كەيبىر ازاماتتارىمىزداي ەمەس, ۇلتجاندى. وليمپياداعا بارۋ ءۇشىن قازاق باقىت سارسەكباەۆ وزبەك باقىت سارسەك­باەۆقا اينالۋ كەرەك ەدى. ەمەننىڭ ءيىر بۇتاعىنداي ءبىزدىڭ جىگىت “جانىم – ارىمنىڭ ساداعاسى” دەيتىن باباسىنىڭ ءسوزىن دالەلدەپ, ۇلتىن وزگەرتۋدەن باس تارتتى. وليم­پياداعا سارسەكباەۆتىڭ كولەڭكەسىندە جۇرگەن ديلشود سۋلتانوۆ بارىپ, جۇلدەگەر اتانىپ قايتتى. اتاق-داڭقىنان ۇلتىن جوعارى قويۋ – سارسەك­باەۆتىڭ ۇلى ەرلىگى ەدى. باقىت قازاقستانعا كەلدى. شاكىرتى ءۇشىن وتقا تۇسۋگە دايار باپكەرى كارىم ماحۇدوۆ ءبىر توپ كوگەنكوزدەرىن ەرتىپ ول دا قازاقستانعا ءوتتى. باقىتقا داڭعىل جول اشىلدى-اۋ دەرسىز, جوق. اتىراۋدا ۆلاديمير ۋليانوۆ دەگەن جاقسى بوكسشى بار ەدى. قازاقشاعا سۋداي. ءبىر كۇنى ءبىر جارىستا ەلباسىنىڭ الدىنان “اسسالاۋماعالەيكۇم” دەپ شىعا كەلمەي مە. ارينە, ىستىق ىقىلاسقا ەلباسى دا لايىقتى جاۋاپ قايتارادى. بىزدەگى كوزىنىڭ استىنان ارعىنى كورە المايتىن, بيلىك ەمەۋرىن بىلدىرسە باسىن اتشا شۇلعيتىن مىسكىندەر ەلباسىنىڭ وسى ىقىلاسىن باسقاشا ءتۇسىنىپ, ۋليانوۆتى كوتەرىپ باقتى. تالاي جارىستاردا سارسەكباەۆ ارباعا بايلاپ قويىپ سابامادى دەمەسەڭىز, مەستەي ەتىپ ۇرسا دا شىمىركەنبەستەن ۋليانوۆتىڭ قولىن كوتەرەتىن. قانشاما رەت دابىل قاقتىق. باقىت كورەتىن قۇقاي بۇل عانا ەمەس ەكەن. افينا وليمپياداسىنىڭ قاھارمانى باقتيار ارتاەۆتىڭ سىنعا تۇسەتىن سالماعى 69 كيلو ەدى. سارسەكباەۆ تا وسى سالماقتا. “مەن ءۇشىن وليمپيا ويىندارىنىڭ چەم­پيونى بوگەت ەمەس. شارشى الاڭدا قاي جەڭگەنىمىز قالامىز”, دەدى. تاپ وسىلاي دەدى. باقىتتىڭ باقىتىنا وراي, باقتيار ءسال اۋىرلاپ, كەلەسى سالماققا ءوتتى.  تۋريزم جانە سپورت مينيسترلىگىنە, ماعان سەنىم ءبىلدىر­گەن “ەگەمەن قازاقستان” باسشىلىعىنا, ۇجىمىنا مىڭ قايتارا راحمەت, مەن باقىت سارسەكباەۆتىڭ ازيا ويىن­دارى مەن وليمپيا ويىندارىنداعى التىننان ولجا سالعان جۇلدىزدى ساتتەرىنە كۋا بولدىم. سول سارايدا جەڭىمپاز جۇتقان اۋانى جۇتىپ تۇرىپ. ءار سوققىسىن ءسات سايىن قاعازعا ءتۇسىرىپ تۇرىپ. سوندىقتان باقىت جاي­لى اقتارىلا اڭگىمە ايتۋعا حاقىم بار عوي دەپ ويلايمىن. ازيانىڭ ماڭدايالدى 45 مەملەكەتى قاتىسقان ازيا ويىندارى قيسىنىنا جۇگىنسەڭ, ازيا حالىقتارىنىڭ وليمپياداسى دەپ اتالادى. كاتاردا قازاقستانعا جالعىز التىندى باقىت سارسەكباەۆ اپەردى. قارسىلاستارىنىڭ قابىرعاسىن بىرتىندەپ سوگىپ. سول جارىستا قىتايداعى ەتنوستىق قازاق قانات يسلامدى جارتىلاي فينالدا جەڭدى. ماراپاتتاۋ كەزىندە قوس قازاق قاسىنداعىلاردى ىسىرىپ تاستاپ, بيىك مىنبەدە قازاق بايراعىن جامىلىپ بىرگە تۇردى. كۇندەي جايناپ.ەركەكتەر جىلامايدى دەيدى عوي. مىنا ءساتتى كورىپ تۇرىپ قۋانىشتان ەگىلمەۋ مۇمكىن ەمەس ەدى. بۇل سپورتشى عانا ەمەس, ەلى ءۇشىن دە زور باقىت ەدى. بەيجىڭ وليمپياداسىنىڭ قارساڭىندا قاراعاندىدا قازاقستان چەمپيوناتى ءوتتى. باقىتقا دەمالىس بەرىلگەندىكتەن, قاتىسقان جوق. 69 كيلو سالماقتا قانات وراقباەۆ چەمپيون اتاندى. تاعى شۋ شىقتى. وليمپيادا الدىندا بوكسشىلار شىم­كەنتتەگى “بايشەشەك” سپورت- ساۋىقتىرۋ كە­شەنىندە وقۋ-جاتتىعۋ جيىنىن وتكىزدى. وسى ءساتتى پاي­دالانىپ باس باپكەر دامير بۋدانبەكوۆپەن پايدالى كەز­دەسۋلەر ءوتتى. وڭاشالاۋ ءبىر ساتتە وقو بوكس فە­دەرا­تسياسىنىڭ پرەزيدەنتى بەيجىڭگە سارسەكباەۆ ەمەس, قازاقستان چەمپيونى قانات وراقباەۆتىڭ بارۋى كەرەك­تىگىن ايتتى. قيسىنعا سالساڭ سولاي. ءبىز تورتەۋ ەدىك. وبلىس سپورتىنىڭ دامۋىنا زور ۇلەس قوسىپ جۇرگەن باۋىرىم دا فەدەراتسيا پرەزيدەنتىنىڭ ءسوزىن قوستادى. دامير وتە ىڭعايسىز جاعدايدا قالدى. ماعان ۇندەمەي قالۋعا بولمايتىن ەدى. ءبارىن ايتتىم. وزبەك­ستاننان ەلىم دەپ كەلگەندە ماڭدايىنان سيپاۋ ورنىنا قالاي قاقپايلاعانىمىزدى ايتتىم. ءدال وسى سالماقتا ءسار­سەك­باەۆتان مىقتى ەشكىم جوق, وبال جاساماڭدار دەدىم. دوسىمنىڭ تالاعى تارس ايىرىلدى. –باقتيار, سەن شىمكەنتتىڭ جىگىتى ەمەس ەكەنىڭدى كورسەتىپ قويدىڭ. جەزقازعاننىڭ بوكسشىسى بولسا بۇلاي سويلەمەس ەدىڭ. وبلىستىڭ پاتريوتى ەمەس ەكەنسىڭ,–دەدى. وتانعا پاتريوتتى وبلىسپەن ولشەيتىن بولساق جەتىسكەن ەكەنبىز. سول جولى بارار جەرىمىزگە بىرگە بارماي بولەك كەتتىك. وبلىستىڭ سپورتىنا زور ۇلەس قوسقان دوسىمدى تۇسىنەم. وبلىستىڭ اتى شىقسا دەگەن نيەت قوي. ءسوز جوق, قانات وراقباەۆ ءبىرتۋار بوكسشى. تالاي تالانتتىڭ كوزىن اشقان نۇرعالي سافيۋللين “كورەرسىز, قانات ءسوزسىز وليمپيادا ويىندارىنىڭ جەڭىمپازى بولادى. ءدال قازىر قازاقستاندا مۇنداي تالانتتى بوكسشى جوق”, دەگەن. بىراق, قاناتتىڭ جولىن بوكستاعى باتىراش-قوتىراشتار وڭدىرماستاي كەستى. 57 جانە 60 كيلودا قانات ەكى وليمپياداعا بارا المادى. 64 كيلودا سەرىك ساپيەۆتەي ساڭلاق تۇرعان­دىقتان, سالماعى جەتپەسە دە 69 كيلوعا ءوتتى. قازاق سپورتىندا قاتتى قيانات كورگەن وسى بوكسشىنى كەرە­مەت جاقسى كورگەنىمىزبەن, سول مەزەتتەردە ول سارسەك­باەۆتان مىقتى ەمەس ەدى. ءارى قاراي بەلگىلى عوي. بەيجىڭ. وليمپ بيىگى. تاعى دا قوس قازاق قازاق بايراعىن جامىلىپ كۇندەي جاينايدى. باقىت پەن قانات. مۇنىڭ ءبارىن نەگە ايتتىق. نايەتى ءبىر پاتەرگە بولا, ەرتەڭ شەشىلەتىن ماسەلەگە بولا باقىتتى اياعانسىپ, تومەن تۇسىرمەيىكشى. الاسارتپايىقشى. باقىت سارسەكباەۆ – قازاق سپورتىنىڭ ءبىر شىڭى. ورمەلەپ جىلان شىعاتىن ەمەس, قىراننىڭ قاناتى تالىپ ازەر جەتەتىن شىڭى. ەت قىزۋىمەن ەلپىلدەپ پاتەر كىلتىن ۇسىنعان اكىمدەر دە قاتەسىن تۇزەر. سىيلىق ايتىلعان سوڭ, بەرىلۋى كەرەك. بىراق, باتىرىمىزدىڭ باعاسىن جەڭىلدەتپەيىكشى... باقتيار تايجان. وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى.