شارا جاڭا كونستيتۋتسيا جوباسىن تۇسىندىرۋگە ارنالعان اقپاراتتىق الاڭ رەتىندە ۇيىمداستىرىلعان. التى ساعاتقا جوسپارلانعان مارافون بارىسىندا جاڭا كونستيتۋتسيانىڭ نەگىزگى باعىتتارى جان-جاقتى تالقىلاندى, دەپ حابارلايدى Egemen.kz.
تالقىلاۋ الاڭىندا 100-گە جۋىق سپيكەر «جاڭا كونستيتۋتسيا: وزگەرىستەردىڭ ءمانى», «جاڭا كونستيتۋتسيانىڭ پرەامبۋلاسى», «ەگەمەندىك پەن تاۋەلسىزدىك - بارىنەن قىمبات», «چەلوۆەك ۆ تسەنترە گوسۋدارستۆەننوي پوليتيكي», «زاڭ جانە ءتارتىپتىڭ ۇستەمدىگى مەملەكەت قىزمەتىنىڭ نەگىزگى قاعيداتى», «تاريحي-مادەني مۇرانى ساقتاۋ, ءتول مادەنيەتتى قولداۋ», «سەميا ي براك», «قۇرىلتاي ىقپالى: قۇزىرەتى مەن مىندەتى», «قازاقستان حالىق كەڭەسى», «ۇلتتىق زاڭناما مەن حالىقارالىق شارتتاردىڭ اراقاتىناسى», «ۆولونتەرسكايا دەياتەلنوست», «ەكولوگيالىق مادەنيەت پەن جاۋاپكەرشىلىك»تاقىرىپتارى بويىنشا پىكىر الماسىپ, كونستيتۋتسيالىق وزگەرىستەردىڭ ءار ازاماتتىڭ ومىرىنە اسەرى تۋرالى پىكىرلەر ورتاعا سالىندى.
ونلاين مارافون بارىسىندا پارلامەنت سەناتىنىڭ دەپۋتاتى التىنبەك نۋح ۇلى, پارلامەنت ءمəجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى اسحات ايماعامبەتوۆ جانە مəدەنيەتتانۋشى, قولدانبالى ەتنوساياسي زەرتتەۋلەر ينستيتۋتى, ەتنومەدياتسيا ورتالىعىنىڭ باسشىسى فاريدا مۇساتاەۆا داجاڭا اتا زاڭ جوباسىنا قاتىستى وي ءبىلدىردى. ولار تاريحي-مəدەني مۇرانى ساقتاۋ, ءتول مəدەنيەتتى قولداۋ تاقىرىبىندا ءسوز قوزعادى.
رەفەرەندۋم–2026. ونلاين-مارافون
ءوز كەزەگىندە ءمəجىلىس دەپۋتاتى اسحات ايماعامبەتوۆ پرەامبۋلادا العاش رەت ءبىلىم مەن عىلىم, يننوۆاتسيا تۋرالى جازىلعانىن اتاپ ءوتتى.
«مەملەكەتتىڭ باستى قاعيدالارىنىڭ ىشىندە دە ءبىلىم مەن عىلىم, يننوۆاتسيا كورسەتىلگەن. جاڭا اتا زاڭدا ونى تارقاتىپ تۇسىنىدىرەتىن ءتيىستى نورمالار دا بار. بۇل مەملەكەتتىڭ ءبىلىم مەن عىلىم نەگىزىندە داميتىنىنىڭ ايعاعى», دەدى اسحات ايماعامبەتوۆ.
ال سەنات دەپۋتاتى التىنبەك نۇح ۇلى ەل دامۋى باعىتىندا دامىعان ەلدەردىڭ تاجىريبەسىن قولدانۋدىڭ ماڭىزىن اتاپ ءوتتى.
«كوپ مەملەكەتتىڭ كونستيتۋتسياسىندا وزدەرىنىڭ ءتول مادەنيەتى, تاريحى كورسەتىلگەن. مىسالى, فينليانديا, جاپونيا, گەرمانيانىڭ كونستيتۋتسيالارى وسىعان دالەل. دامىعان ەلدەردىڭ تاجىريبەسىن وزىمىزدە دە ىسكە اسىرا بىلسەك, ەلىمىزدىڭ دامۋى جوعارى دەڭگەيدە بولارىنا سەنەمىن», دەدى دەپۋتات.
ال ءماجىلىس دەپۋتاتى سنەجاننا يماشەۆا «ميراندا» قاعيداسىنىڭ اتا زاڭعا نورما رەتىندە ەنگىزىلۋ سەبەبىن ءتۇسىندىردى.
«بوستاندىق – ادام قۇقىقتارىنىڭ ءبىرى. سوندىقتان ءار مينۋت ماڭىزدى. «ميراندا» قاعيداسى ادام قۇقىقتارىن قورعاۋعا باعىتتالعان جانە بوستاندىقتى شەكتەۋگە جول بەرمەيتىن ماڭىزدى نورما», دەدى دەپۋتات.
ونلاين مارافون بارىسىندا سپيكەرلەر قازاقستاننىڭ حالىقارالىق قاتىناستارداعى رولىنە دە توقتالدى. زاڭ عىلىمدارىنىڭ دوكتورى جامالادەن يبراگيموۆ ەلىمىزدىڭ الەمدىك كەڭىستىكتە ورتا دەرجاۆا رەتىندە ورىن العانىن ايتتى.
«جاڭا كونستيتۋتسيا قابىلدانسا ءبىزدىڭ مەملەكەت بەيبىتشىلىكتى ناسيحاتتاۋشى ەل رەتىندە الەم حالقى اراسىنداعى ءرولىن نىعايتا تۇسەدى», دەدى جامالادەن يبراگيموۆ .
«قازاق گازەتتەرى» جشس باس ديرەكتورى, كونستيتۋتسيالىق كوميسسيا مۇشەسىديحان قامزابەك ۇلى اتا زاڭدا العاش رەت جازىلعان «قوعامدىق ديالوگ» ۇعىمىنا قاتىستى پىكىر ءبىلدىردى.
«جاڭا كونستيتۋتسيانىڭ 3-بابىندا قوعامدىق ديالوگ قازاقستاننىڭ نەگىزگى قۇندىلىقتارى قاتارىندا كورسەتىلدى. ونىڭ باستى باعدارى - قوعام مەنبيلىك اراسىندا التىن كوپىر بولۋ», دەدى ديحان قامزابەك ۇلى.
ءماجىلىس دەپۋتاتى جاناربەك ءاشىمجان جاڭا كونستيتۋتسيانىڭ قابىلدانۋى جاڭا تاريحي كەزەڭنىڭ باستالۋى ەكەنىن ايتتى.
«جاڭا كونستيتۋتسيا جوباسى تاۋەلسىزدىكتى قورعاۋعا باعىتتالعان. ادەبي, مادەني عىلىمي تۇرعىدان باستاپ, ەكونوميكالىق, ساياسي, ىشكى جانە سىرتقى تاۋەلسىزدىك, ادامداردىڭ ار-ۇجدان بوستاندىعى, جالپى شەكارالىق تاۋەلسىزدىك بارلىعى وسى ماقساتتقا ارنالدى. مەنىڭشە, بۇل جاڭا تاريحي كەزەڭنىڭ باستالۋى دەپ ويلايمىن», دەدى جاناربەك ءاشىمجان.
سپيكەرلەر قاتارىندا پارلامەنت ءماجىلىسى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى دانيا ەسپاەۆا, پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتتارى ايدوس سارىم, جاناربەك ءƏشىمجان, ازات پەرۋاشەۆ, نۇرسۇلتان بايتىلەسوۆ, قاراقات Əبدەن, جارقىنبەك امانتاي, پارلامەنت سەناتىنىڭ دەپۋتاتتارى Əلىشەر ساتۆالديەۆ, Əسەم راحمەتوۆا, التىنبەك نۋح ۇلى, ساياساتتانۋشىلار Əيگەرىم سەرىكجانوۆا, Əيگەرىم ءƏبدىراشيتوۆا, زاڭ عىلىمدارىنىڭ دوكتورى جامالادەن يبراگيموۆ جانە وزگە دە قوعام وكىلدەرى بار.
«رەفەرەندۋم–2026» ونلاين-مارافونى بارىسىندا 24 وزەكتى تاقىرىپ قامتىلدى. ولاردىڭ قاتارىندا ەگەمەندىك, زاڭ مەن ءتارتىپ, ادام قۇقىقتارى, نەكە جانە وتباسى ينستيتۋتى, ەكولوگيا جانە قۇرىلتايدىڭ ءرولى سىندى ماڭىزدى باعىتتار بار.