كەشە مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ “سامۇرىق-قازىنا” جىلجىمايتىن م ۇلىك قورى” اق-قا تيەسىلى “سەۆەرنوە سيانيە” جانە “يزۋمرۋدنىي كۆارتال” تۇرعىن ءۇي-اكىمشىلىك كەشەنىن ارالاپ كوردى. ەكەۋى دە استاناداعى قۇرىلىس نىساندارىن اياقتاۋدىڭ داعدارىسقا قارسى مەملەكەتتىك باعدارلاماسى شەڭبەرىندە قارجىلاندىرىلعان.
مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ استانانىڭ وركەندەپ, گۇلدەنۋىن ەرەكشە ءوز باقىلاۋىندا ۇستاپ كەلەدى. كوپتەگەن نىسانداردىڭ پايدالانۋعا بەرىلۋىنە وراي ارنايى بارىپ جاقىن تانىسۋى دا سوندىقتان. ەسىلدىڭ سول جاعالاۋىنان ورىن تەپكەن وزىندىك ساۋلەت ۇلگىسى بار “سولتۇستىك شۇعىلاسى” تۇرعىن ءۇي كەشەنىمەن تانىسىپ شىققان ەلباسى ونىڭ قۇرىلىسىنا وڭ باعا بەردى. قۇرىلىستى جۇرگىزگەن ەلىمىزگە بەلگىلى “بازيس-ا” كومپانياسى.
ءبىز ءسال ەرتەرەك كەلىپ, ەلباسىنىڭ كەلۋىن تولقي ءارى تاعاتسىزدانا كۇتىپ تۇرعان “بازيس-ا” كومپانياسىنىڭ باسشىسى الەكساندر بەلوۆيچتى سوزگە تارتقان ەدىك. ول ءوز كومپانياسىنىڭ استانا مەن الماتى قالالارى جانە وڭتۇستىك قازاقستان مەن ماڭعىستاۋ وبلىستارىندا قۇرىلىس جۇرگىزىپ كەلە جاتقاندىعىن تىلگە تيەك ەتە كەلىپ, داعدارىس باستالعالى بەرى 2 جىل بويى جاڭا نىساندار قۇرىلىسىن باستاماعاندىقتارىمەن ءبولىستى. تەك بيىل عانا, ياعني جاعدايدىڭ تۇراقتانۋىنا وراي جاڭا قۇرىلىستار قولعا الىنادى, دەيدى كومپانيا باسشىسى. ونىڭ ايتۋىنشا, رىنوكتا جوعارى سىنىپتى پاتەرلەرگە دەگەن سۇرانىس جوعارى, سوندىقتان دا قۇرىلىس جۇمىستارى جالعاسىن تاباتىن بولادى.
تۇرعىن ءۇي كەشەنىنىڭ اياقتالۋىن قارجىلاندىرۋ تۋرالى كەلىسىم وسىدان ەكى جىل بۇرىن جىلجىمايتىن م ۇلىك قورىمەن جاسالعان-دى. سونىڭ نەگىزىندە “سولتۇستىك شۇعىلاسى” تۇرعىن ءۇي كەشەنىندەگى قۇرىلىستى اياقتاۋ ءۇشىن 2 ميلليارد تەڭگەدەن استام قارجى جۇمسالعانى بەلگىلى بولىپ وتىر. بيلەپ تۇرعان تۇرعىن ۇيلەر كەيپىندە سالىنعان كەشەن ءۇش نەگىزگى عيماراتتان جانە استىڭعى قوسارلانعان ورتاق عيماراتتان تۇرادى. مۇندا نەگىزىنەن نەگىزگى ينفراقۇرىلىم شوعىرلانعان. ياعني, تۇرعاندار دالاعا شىقپاي-اق ءسان سالونىنا, سپورتزالعا, باسسەينگە بارا الادى. سونداي-اق بالالاردى قاراۋعا قالدىراتىن ورىن دا بار. ەرەكشە ۇلگىدەگى ء“بيشى” عيماراتتاردان تۇراتىن كەشەننىڭ جوباسىن وتاندىق ءساۋلەتشى ياكوۆ ۆەنيامينوۆيچ ەزاۋ باستاعان جوبالاۋ فيرماسى ازىرلەپتى.
قازىرگى تاڭدا كەشەندەگى ءۇش نىساننىڭ سوڭعىسى – “بيزنەس” سىنىپتى تۇرعىن ءۇي پايدالانۋعا بەرىلسە, سونىڭ 30 پاتەرى ۇلەسكەرلەرگە تيەسىلى ەكەن. ال قالعان 135 پاتەر قوردىڭ يەلىگىندە. اتالعان پاتەرلەر ارتىنان ساتىپ الىناتىنداي ەتىپ جالعا بەرىلەدى. “سامۇرىق-قازىنا” جىلجىمايتىن م ۇلىك قورى” اق باسقارما توراعاسىنىڭ ورىنباسارى نۇرلان نۇرعاليەۆتىڭ ايتۋىنشا, نىسان قۇرىلىسى 2009 جىلدىڭ ساۋىرىنەن باستالعان. ال قورعا تيەسىلى 135 پاتەر جالعا بەرۋ باعدارلاماسى بويىنشا رىنوكقا شىعارىلادى. بۇل جەردە ءبىر شارشى مەترگە جال باعاسى 1300 تەڭگەنى قۇرايتىندىعىن ايتا كەتۋ كەرەك.
جىلجىمايتىن م ۇلىك قورىنىڭ قاراماعىندا 27 تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسى بولسا, سونىڭ 26-سى استانا قالاسىندا شوعىرلانعان. ۇستىمىزدەگى جىلى وسى نىسانداردىڭ 11-ءى پايدالانۋعا بەرىلەدى دەپ كۇتىلۋدە. قازىرگى كەزدە “اقجايىق” جانە “ال اركا” تۇرعىن ءۇي كەشەندەرى پايدالانۋعا بەرىلگەن. سونداي-اق مومىش ۇلى مەن ميرزويان كوشەلەرىنىڭ قيىلىسىندا ورىن تەپكەن “ماريا” تۇرعىن ءۇيى سالىنىپ بىتسە, وندا 88 پاتەر بار ەكەن. ونىڭ 49-ى قورعا تيەسىلى, ال قالعاندارى ۇلەسكەرلەردىڭ ۇلەسىندەگى پاتەرلەر. نۇرلان امانجول ۇلى پاتەرلەردى بىردەن ساتۋعا شىعارماۋدىڭ ارتىندا ولاردىڭ الىپ-ساتارلاردىڭ قولىنا ءوتىپ كەتپەۋى قارەكەتى تۇرعاندىعىمەن ءتۇسىندىردى. ساتىپ الۋعا نيەت بىلدىرگەن ادام الدىمەن سول پاتەردە بەس جىل بويى تۇرۋى ءتيىس.
مۇنان كەيىن ەلباسى ن.ءا.نازارباەۆ “يزۋمرۋدنىي كۆارتال” اكىمشىلىك كەشەنىنە ات باسىن تىرەدى.
– استانامىزدىڭ ىشىندە جاڭا تاماشا عيماراتتار ىسكە قوسىلىپ جاتىر. مىنا “بيلەپ” تۇرعان ءۇش ءۇيدى كورىپ تۇرسىزدار, ەلىمىزدەگى ەڭ تاماشا پاتەرلەر وسىنىڭ ءىشىندە بولايىن دەپ تۇر. ونىڭ ىشىندە مىڭنان اسا پاتەر بولسا, سونىمەن بىرگە, استىندا اۆتوكولىك قوياتىن جەرى مەن دۇكەندەرى سالىنۋدا. ال مىنا بۋلۆاردىڭ بەرگى جاعىندا استاناداعى ەڭ بيىك 47 قاباتتى ءۇي سالىنىپ, كەلەر جىلى بىتەتىن بولادى. سونىمەن, ورتالىقتاعى ەڭ ۇلكەن عيماراتتار مەن تۇرعىن ۇيلەر, وفيستەر ءبىتىپ, ارى قاراي ەلوردامىز ءوز باعىتىمەن وركەندەپ وسە بەرەدى, – دەگەن ەلباسى استاناداعى ۇلەسكەرلەر ماسەلەسىنىڭ دە ءوز شەشىمىن تاۋىپ, سالىنىپ جاتقان تۇرعىن ءۇي كەشەندەرى جالعا بەرىلەتىندىگىن جانە ولاردىڭ جالعا تولەگەن اقشالارى كەيىن سول ءۇيدى ساتىپ الۋ قارجىسىنا قوسىلاتىنىن جەتكىزدى. سونداي-اق پرەزيدەنت مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەرگە ارنالعان مەملەكەتتىك ۇيلەر بولاتىندىعىن دا ايتتى.
– تاۋەلسىزدىك سارايىنىڭ وڭ جاعىنان ۇلكەن تاريحي مۋزەي سالىنسا, جاڭادان كورەرمەندەر كوزايىمىنا اينالاتىن وپەرا جانە بالەت تەاترى ورىن تەبەتىن بولادى, – دەگەن مەملەكەت باسشىسى وسىمەن قالانىڭ ىشىندەگى تۇرعىن ءۇي, سپورت, دەنساۋلىق ساقتاۋ, الەۋمەتتىك-مادەني نىساندار قۇرىلىستارىنىڭ بارلىعى بۇيىرتسا, كەلەر جىلى تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ جيىرما جىلدىق مەرەكەسىنە وراي اياقتالاتىنىن مالىمدەدى. وسى رەتتە نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى استانانىڭ اكىمشىلىك ورتالىعىندا تەلەارنالار ورنالاساتىن مەديا-كەشەن سالىنىپ جاتقانىن دا نازاردان تىس قالدىرمادى. – “بۇل جەردە “حابار” جانە “قازاقستان” تەلەارنالارىمەن قاتار, وزگە دە تەلەارنالار ورنالاساتىن بولادى”, – دەدى پرەزيدەنت.
“يزۋمۋرۋدنىي كۆارتال” اكىمشىلىك كەشەنى ەلوردانىڭ ەسىل وزەنىنىڭ سول جاعالاۋىندا سۋلى-جەلەكتى بۋلۆاردا ورنالاسقان. بۇل نىسان كەلەر جىلى قاراشادا جالپى قولدانىسقا بەرىلۋى ءتيىس. جوبانى جۇزەگە اسىرۋ ناتيجەسىندە ەكونوميكالىق اينالىمعا 112 مىڭ شارشى مەتر كوممەرتسيالىق عيمارات, قارجىلاندىرۋ قۇنى 25 ميلليارد تەڭگەدەن اساتىن 750 پاركينگ اينالىمعا ەنگىزىلمەك.
بيىلعى جىلدىڭ 1 تامىزىنا قاراعاندا جىلجىمايتىن م ۇلىك قورى جالپى سوماسى 90,7 ميلليارد تەڭگەگە 27 قۇرىلىسى بىتپەگەن نىساندى قارجىلاندىرۋ جونىندەگى كەلىسىم جاسالعان. ونىڭ 24 نىسانى (69,67 ميلليارد تەڭگە) استانا قالاسىندا, 2 نىسانى الماتى قالاسىندا (4,75 ميلليارد تەڭگە), 1 نىسانى الماتى وبلىسىندا (16,05 ميلليارد تەڭگە) شوعىرلانعان. جىل باسىندا 2 قۇرىلىس نىسانى (“ال-اركا”– 153 پاتەر جانە “اقجايىق” – 96 پاتەر) پايدالانۋعا بەرىلدى. ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ اياعىنا دەيىن 8 نىسان جانە كەزەگىمەن 4 نىسان پايدالانۋعا بەرىلىپ, وسىلايشا 1502 ۇلەسكەردىڭ پروبلەماسىن شەشۋ كوزدەلگەن. تاعى دا جالپى قۇنى 44 ميلليارد تەڭگە بولاتىن 8 نىساندى قارجىلاندىرۋ جايى ءتۇرلى دەڭگەيدە قاراستىرىلۋدا. ءسويتىپ, نىسانداردى قارجىلاندىرۋ شەڭبەرىندە 3304 ۇلەسكەردىڭ پروبلەماسىن شەشۋ جوسپارلانعان.
اسقار تۇراپباي ۇلى, ءابدىراحمان قىدىربەك, سۋرەتتى تۇسىرگەندەر س.بوندارەنكو, ب.وتارباەۆ.