قازاقستاننىڭ ەكونوميكالىق الەۋەتىنىڭ ارتۋىنا, ەلىمىزدىڭ مۇناي-گاز سالاسىنىڭ قارقىندى دامۋىنا “قاراشىعاناق پەتروليۋم وپەرەيتينگ ب.ۆ” (قپو) كومپانياسىنىڭ قوسقان ۇلەسى كەشەندى دە قوماقتى.
قپو ەنەرگەتيكالىق قۋات كوزدەرى بويىنشا ەلىمىزدىڭ ەكسپورتتىق الەۋەتىن ارتتىرۋ, ەل ەكونوميكاسىن يننوۆاتسيالىق ءارتاراپتاندىرۋ ءۇردىسىن جەتىلدىرۋمەن قاتار ءوڭىردىڭ الەۋمەتتىك ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋعا دا بارىنشا جاعداي جاساپ كەلەدى. الەمدىك مۇناي-گاز سالاسىندا اتاعى شىققان بۇل بەدەلدى قۇرىلىمنىڭ جەرگىلىكتى جەردەگى تۇرعىنداردىڭ تۇرمىس احۋالىن جاقسارتۋ ماقساتىندا اتقارىپ جاتقان يگى شارالارى دا جەتەرلىك.
بيىلعى جاڭا وقۋ جىلى قارساڭىندا قپو اقساي قالاسىندا 900 وقۋشىعا ارنالعان جاڭا مەكتەپ عيماراتىن سالىپ پايدالانۋعا بەردى. اقساي قالاسىنىڭ 10-شى شاعىن اۋدانىندا بوي كوتەرگەن بۇل №6 ورتا مەكتەپ عيماراتىنىڭ قۇرىلىسى قپو-نىڭ قارجىلاندىرۋىمەن ەكى جىل مەرزىمدە تولىق جۇزەگە استى. بۇل الەۋمەتتىك نىسانعا 8 ميلليون اقش دوللارىنان استام قارجى بولىنگەن. نىساننىڭ قۇرىلىسىن باس مەردىگەر رەتىندە “جايىقسەلستروي” اتتى ورالدىق قۇرىلىس كومپانياسى جۇزەگە اسىردى.
جاڭا مەكتەپ عيماراتىندا وسكەلەڭ تالاپتارعا ساي وقۋ كورپۋسىمەن قاتار 2 سپورت زالى, حورەوگرافيالىق جانە كومپيۋتەرلىك ورتالىقتارى بار. 560 ورىندىق اكتى زالى دا ەرەكشە كوز تارتادى. مەكتەپ جانىندا ۇلكەن ستاديون جانە سپورت الاڭدارى, باستاپقى اسكەري دايىندىق الاڭدارى جابدىقتالعان. سول سياقتى سىنىپتان تىس ساباقتار وتكىزۋگە ارنالعان ورىندار دا بار.
قپو كومپانياسى جاڭا مەكتەپ عيماراتىن قاجەتتى جابدىقتارمەن, جيھازدارمەن, كومپيۋتەرلىك تەحنيكا جانە مەتوديكالىق كورنەكى قۇرالدارمەن تولىق قامتاماسىز ەتتى. سونىمەن بىرگە مەكتەپ جانىندا جول ءجۇرۋ ەرەجەلەرىن ۇيرەنەتىن ارنايى الاڭ جابدىقتالعان. مەكتەپ عيماراتىنىڭ اينالاسى كوگالداندىرىلىپ, جوعارى تالعام تالابىنا ساي اباتتاندىرىلعان.
اقساي قالاسىنداعى جاڭا مەكتەپ عيماراتىنىڭ اشىلۋ سالتاناتىنا باتىس قازاقستان وبلىسىنىڭ, ءبورىلى اۋدانىنىڭ باسشىلارى, قپو كومپانياسىنىڭ جەتەكشىلەرى, مەردىگەرلىك ۇيىمنىڭ باسشىلارى, ارداگەرلەر جانە ءوڭىردىڭ قوعامدىق ۇيىمدارىنىڭ وكىلدەرى قاتىستى. سالتاناتتا ءسوز العان ارداگەرلەر مەن اتا-انالار وسىنداي زاماناۋي مەكتەپ عيماراتىن پايدالانۋعا بەرگەن دەمەۋشىلەرگە شىنايى العىستارىن ءبىلدىردى.
– ەلىمىزدىڭ ايتۋلى مەرەكەسى بولىپ تابىلاتىن كونستيتۋتسيا كۇنى جانە جاڭا وقۋ جىلى قارساڭىندا وسىنداي ءىرى دە ىرگەلى وقۋ ورنىنىڭ بوي كوتەرۋى اقسايلىقتار ءۇشىن ۇلكەن قۋانىش ءارى زور مەرەكە. بۇل يگى جەتىستىككە باتىس قازاقستان وبلىسىنىڭ, ءبورىلى اۋدانىنىڭ اكىمدىكتەرى مەن قپو كومپانياسىنىڭ اراسىنداعى تىعىز ارىپتەستىك بايلانىستىڭ ارقاسىندا قول جەتكىزدىك. الداعى ۋاقىتتا دا بۇل ءوزارا تىعىز بايلانىسىمىز بەن جەمىستى ءارىپتەستىگىمىز جالعاسا بەرمەك, – دەدى سالتاناتتا سويلەگەن سوزىندە قپو كومپانياسىنىڭ ۇكىمەتپەن جانە سىرتقى بايلانىستار جونىندەگى ديرەكتورى نۇرجان كامالوۆ.
باتىس قازاقستان وبلىسى اكىمىنىڭ ورىنباسارى نۇرلان نوعاەۆ قازاقستان رەسپۋبليكاسى كونستيتۋتسياسىنىڭ 15 جىلدىعى مەرەكەسى قۇرمەتىنە اشىلىپ وتىرعان جاڭا مەكتەپتىڭ ارتىقشىلىقتارىنا جان-جاقتى توقتالا كەلىپ, وسى يگى ماقساتتى ءجۇزەگە اسىرعان قپو كومپانياسى مەن مەردىگەرلىك ۇيىمدار تاراپىنا ۇلكەن العىس ايتتى.
قپو كومپانياسىنىڭ جاڭا وقۋ جىلى قارساڭىنداعى الەۋمەتتىك دەمەۋشىلىك قادامدارى وسى ءبىر جاڭا مەكتەپپەن شەكتەلگەن جوق. كومپانيا كونستيتۋتسيا كۇنى مەرەكەسىنە وراي ءبورىلى اۋدانىنىڭ مەكتەپ-ينتەرناتىنا جانە بەرەزوۆسكي, ۋسپەنسكي, قاراسۋ, پريۋراليا, قىزىلتال سەلولىق مەكتەپتەرىنە ءبىر-ءبىر جاڭا اۆتوبۋس سىيلادى. قپو-نىڭ الەۋمەتتىك سالاعا باعىتتالعان جوبالارى شەڭبەرىندە قارشىعاناق كەنتىندەگى باستاۋىش مەكتەپكە كۇردەلى جوندەۋ جۇمىستارى جاسالىپ, از قامتاماسىز ەتىلگەن وتباسىلارىنان شىققان 135 بالاعا تولىقتاي مەكتەپ جابدىقتارى ساتىپ الىندى.
قپو كومپانياسى ونىمدەردى ءبولۋ تۋرالى قورىتىندى كەلىسىم شەڭبەرىندە وزدەرى قابىلداعان مىندەتتەمەگە سايكەس باتىس قازاقستان وبلىسىنىڭ الەۋمەتتىك ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋ جونىندەگى جوبالارعا جىل سايىن 10 ميلليون اقش دوللارى مولشەرىندە قارجى ءبولىپ كەلدى. ال 2009 جىلى قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇكىمەتىنىڭ جانە قاراشىعاناق جوباسىن باسقارۋدىڭ بىرلەسكەن كوميتەتىنىڭ شەشىمىمەن ءوڭىردىڭ الەۋمەتتىك ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋ جوبالارىنا بولىنەتىن جىل سايىنعى قارجى مولشەرىن 20 ميلليون اقش دوللارىنا جەتكىزىلدى.
وڭىردە جەمىستى جۇمىسىن جالعاستىرىپ كەلە جاتقان قپو كومپانياسىنىڭ الەۋمەتتىك ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋعا بولگەن قارجىسىنىڭ ناتيجەسىندە باتىس قازاقستان وبلىسىندا بىرقاتار مەكتەپ, اۋرۋحانا, سپورت, الەۋمەتتىك جانە مادەني ورتالىقتار بوي كوتەردى. جاڭا جولدار سالىنىپ, وبلىستىڭ بىرقاتار ەلدى مەكەندەرىنە گاز جانە سۋ قۇبىرلارى تارتىلدى. قپو كومپانياسى ءونىم جونىندەگى اقىرعى كەلىسىم مەرزىمىنىڭ ىشىندە ءوڭىردىڭ الەۋمەتتىك ينفراقۇرىلىمىنا جارتى ميلليارد اقش دوللارىنان استام ينۆەستيتسيا سالماق. بۇل ەلىمىزدىڭ الەۋمەتتىك الەۋەتىن ارتتىرۋ اياسىندا ءوڭىردىڭ ودان ءارى قارقىندى دامۋىنا يگى ىقپال ەتەتىندىگى ءسوزسىز.
الداعى ۋاقىتتا ءىس جۇزىنە اسىرىلاتىن ءبىرىنشى كەزەكتەگى الەۋمەتتىك جوبالاردى باتىس قازاقستان وبلىسىنىڭ اكىمدىگى ۇسىنادى. “قازمۇنايگاز”, قپو كومپانيالارى جانە اكىمدىك وكىلدەرى بەكىتكەننەن كەيىن بۇل جوبالاردى ءىس جۇزىنە اسىراتىن مەردىگەرلەرگە تەندەر جاريالانادى. بۇگىنگى كۇنگە دەيىن وسىنداي جوبامەن جۇزەگە اسىرىلاتىن نىسانداردى سالۋعا جەرگىلىكتى قۇرىلىس ۇيىمدارى تارتىلىپ كەلەدى. بۇل ءوز كەزەگىندە باتىسقازاقستاندىقتار ءۇشىن جاڭا جۇمىس ورىندارىن اشۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. قۇرىلىس جۇمىستارىنىڭ ساپالى ءارى ۋاقىتىندا ءجۇرگىزىلۋىنە قپو-نىڭ الەۋمەتتىك جوبالار جونىندەگى ءبولىمى باقىلاۋ جاسايدى. سونىمەن بىرگە بۇل ءبولىم ەڭبەكتى قورعاۋ, تەحنيكالىق قاۋىپسىزدىكتى ساقتاۋ جانە قورشاعان ورتانى قورعاۋ ماسەلەلەرىنە ايرىقشا ماڭىز بەرەدى.
“قاراشىعاناق پەتروليۋم وپەرەيتينگ ب.ۆ” كومپانياسى بىرنەشە كومپانيالاردان قۇرالعان بىرىككەن كاسىپورىن بولىپ تابىلادى. بۇل رەتتە ونىڭ قۇرامىندا “بي دجي گرۋپپ” كومپانياسىنىڭ 32,5 پايىز, “ەني” – 32,5, “شەۆرون” 20 جانە “لۋكويل” كومپانياسىنىڭ 15 پايىز ۇلەسى بار. قپو الەمدەگى مۇناي-گاز كوندەنساتىنىڭ ەڭ ءىرى كەنىشى بولىپ تابىلاتىن قاراشىعاناق كەن ورنىندا ءوندىرۋ جانە دامىتۋ جۇمىسىمەن اينالىسادى.
قپو كومپانياسىنىڭ وبلىستاعى ءجانە رەسپۋبليكامىزداعى الەۋمەتتىك ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋعا قوسقان ۇلەسى ۇنەمى جوعارى باعا الىپ كەلەدى. 2006 جىلى قپو كومپانياسى “زولوتوي پرومەتەي” سىيلىعىمەن ماراپاتتالسا, 2008 جىلى الەۋمەتتىك جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋداعى زور جەتىستىكتەرى ءۇشىن “پارىز” سىيلىعىمەن ماراپاتتالدى. كومپانيا الداعى ۋاقىتتا دا وسى ىزگى ماقسات جولىنداعى تۋرا جولىنان تايماق ەمەس.
جىلقىباي جاعىپار ۇلى.