جۋىقتا وبلىستاعى جەلەزين دەپ اتالاتىن اۋدان قۇرىلعانىمىزعا 75 جىل تولىپتى دەپ توي جاساپ, بايگە وتكىزىپ, رەسەيدەن دە قوناقتار شاقىرۋدى ۇمىتپاي, ءبىر جاساپ قالدى. قۇتتى بولسىن... دەگەنمەن, شەجىرەسى سان قىرلى حالىقتىڭ ۇل-قىزى بولعان بىزدەر بۇل تاريحتى ارىدەن قاراپ, سىر قوزعايمىز عوي. جەلەزينكا دەپ اتالعانىنا 75 جىل بولعانىمەن, بۇل جەردىڭ بايىرعى اتاۋى – ءۇرلىتۇپ.
بۇل ماڭدا بۇرىندارى اتاقتى ءۇرلىتۇپ, ۇرىق, ۇيالى بولىستىقتارى بيلىك قۇرعان. وسى جەردەگى شەكارادا ورنالاسقان كەدەن بەكەتى وتكەننىڭ اتىن جاڭعىرتىپ, وسىلاي دەپ اتالىپ تا تۇر. ال, ءبىز بولساق, ءالى “ينكالاپ” ءجۇرمىز. تويدىڭ اتى – توي. بىراق, ويدىڭ دا, ويلانۋدىڭ دا ۋاقىتى كەلگەنى انىق. اۋىل شارۋاشىلىعى جاقسى وركەندەگەن استىقتى اۋدان ءۇشىن ەلۋ جىلدا ءبىر كەلەتىن قۋانىشتى تۋعان كۇننەن ەشكىم ايانىپ قالماعانداي. چەشەن, ينگۋش, گرەك, ۋكراين, نەمىس, تاتار, ورىس – ءبارى-ءبارى وسى ءۇرلىتۇپتىڭ جەرىندە باس قوسىپ, تاتۋ-ءتاتتى تىرلىك كەشىپ جاتقاندارىن بىلۋلەرى كەرەك-اق. وتكەننىڭ جولىن وزگەلەرگە ۇقتىرىپ, ويلانتۋعا ورەمىز جەتپەي تۇرعانداي.
سوڭعى جىلدارى ەلىنە كەتكەن وزگە ۇلت وكىلدەرىنىڭ ورنىنا قازاقتىڭ قاراسىن كوبەيتىپ, وزبەكستاننىڭ ۇشقۇدىق جاعىنان ورالماندار كەلىپ ورنىقتى. وسى تويدا “جەلەزين ولكەسى” –“جەلەزينسكي كراي” دەگەن كىتاپ شىعارىلىپ, سىيعا تارتىلدى. ءتىپتى, وسى جەردەگى قازاق مەكتەبىنىڭ ءوزى دە ءالى كۇنگە دەيىن جەلەزين جالپى ءبىلىم بەرەتىن ورتا مەكتەبى دەپ اتالادى. ءۇشقۇدىقتان كەلگەن مۇعالىمدەر مەكتەپكە ماعجان جۇماباەۆتىڭ ەسىمىن بەرۋدى سۇراعالى قاشان. باياعىدا بىرەۋ قارنىمنىڭ اشقانىنا ەمەس, قادىرىمنىڭ قاشقانىنا جىلايمىن دەپتى عوي. مۇنداعى جاعداي قۇددى سول بەيباقتىڭ كەيپىن كوز الدىڭا ەلەستەتەدى. ءوزىڭدى ءوزىڭ جاتتاي سىيلا, جات جانىنان ءتۇڭىلسىن دەگەن قازاق. اۋدان اكىمدىگى, اۋداندىق ىشكى ساياسات باسقارماسى ءۇرلىتۇپتىڭ ءوتكەنىنە ءبىر ءۇڭىلىپ, جەرىمىزدىڭ اتاۋىنا قيانات جاساتپاۋى ءتيىس ەدى دەپ بىلەمىز. ەلىمىز تاۋەلسىزدىگىن العانىنا 20 جىلعا تاياپ قالدى. ءۇرلىتۇپ اتاۋىن قايتا جاڭعىرتاتىن ۋاقىتتىڭ كەلگەنى دە كۇمانسىز.
فاريدا بىقاي, پاۆلودار وبلىسى.