وتكەن جارتىجىلدىق FTSE 100 تىزىمىنە جانە KASE-ءنىڭ بەدەلدى تىزىمىنە ەنەتىن ENRC ءۇشىن تەك جاڭا ءوندىرىس قۋاتتارىنىڭ اشىلۋى مەن تارتىمدى ساتىپ الۋلارمەن تانىمال بولعان جوق. كورپوراتسيانىڭ ەسەبى ENRC كاسىپورىندارىنىڭ تولىق وندىرىستىك قۋات كۇشىندە جۇمىس ىستەيتىندىگىن جانە بارلىق بولىمشەلەر بويىنشا ءوندىرىس كورسەتكىشتەرىنىڭ وسكەندىگىن كورسەتتى.
سونىمەن, فەرروقورىتپالار ءوندىرىسى 56 پايىزعا, ال فەرروحروم 47 پايىزعا ۇلعايدى. ماۋسىم ايىنىڭ سوڭىندا وتكىزىلگەن مەتاللۋرگيا جانە مينەرالدى رەسۋرستاردىڭ حالىقارالىق كونگرەسىندە كومپانيانىڭ باس اتقارۋشى ديرەكتورى فەليكس ۆۋليس ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆقا اقتوبە فەرروقورىتپالار زاۋىتىندا قۋاتى جىلىنا 440 مىڭ توننا بولاتىن ءتورتىنشى بالقىتۋ پەشىنىڭ قۇرىلىسى جايىندا اڭگىمەلەپ بەردى. بۇعان قوسا, كومپانيا اقسۋ فەرروقورىتپالار زاۋىتىندا قۋاتى جىلىنا 350 مىڭ تونناعا جەتەتىن اگلومەراتسيالىق تسەحتىڭ ءبىرىنشى كەزەگى قۇرىلىسىنىڭ بىتكەندىگى تۋرالى حابارلادى. اتالعان تسەح اگلومەرات, حروم جانە مارگانەتس رۋدالارىن وندىرەتىن بولادى.
بۇگىنگى تاڭدا فەرروحروم شىعارۋ بويىنشا الەمدەگى ءىرى وندىرۋشىلەردىڭ ءبىرى بولىپ تابىلاتىن ENRC ءوز ءوندىرىسىن تولىق قۋات كۇشىندە جۇرگىزۋدى جوسپارلاپ وتىر. اعىمداعى جىلدىڭ ەكىنشى تامىزداعى ءCredىt ءSuىsse بولجامى بويىنشا فەرروحروم ءوندىرىسىنىڭ كولەمى وسى جىلى تاعى بەس پايىزعا ارتپاق.
توپتىڭ تەمىر رۋداسىن ءوندىرۋ كولەمى 46 پايىزعا ۇلعايعان. باستاپقى تەمىر رۋداسى جانە تەمىر تۇيىرشىكتەرى ءوندىرىسى سايكەسىنشە 41 پايىزعا جانە 107 پايىزعا ارتتى. ماۋسىم ايىنىڭ سوڭىندا “سوكولوۆ-سارىباي” كەن بايىتۋ وندىرىستىك بىرلەستىگىندە جىلىنا 75 مىڭ توننا مەتالل پروكاتىن شىعاراتىن زاۋىت ىسكە قوسىلدى. كومپانيانىڭ ءباسپاسوز حابارلاماسىندا بىلاي دەلىنگەن: “جاڭا ءوندىرىس مەتاللپروكاتى سالاسىنداعى سەرپىندى جوبا بولىپ تابىلادى. مەتاللپروكاتى زاۋىتى ىسكە قوسىلعان سوڭ, سسكوب تاۋ-كەن ءوندىرۋشى كاسىپورىندار قاتارىنان مەتاللۋرگيالىق كاسىپورىندار ءتىزىمىنە ەنىپ, جاڭا ساتىعا كوتەرىلدى”. قازىرگى تاڭدا تەمىر رۋداسىن ءوندىرۋ بويىنشا بىرقاتار جوبالار قاراستىرىلۋ ۇستىندە. سولاردىڭ ءبىرى – قۇنى 440 ميلليون اقش دوللارى جانە قۋاتى جەتى ميلليون توننا بولاتىن بايىتۋ زاۋىتى.
كلاستەرلىك سيپاتتاعى دامۋ كومپانيانىڭ گلينوزەم جانە اليۋميني سەكتورىندا دا كورىنىس تاپقان: اليۋميني ءوندىرۋدى قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا قازاقستان ەلەكتروليز زاۋىتىنىڭ نەگىزىندە جىلىنا 150 ميلليون كۇيدىرىلگەن انود شىعاراتىن تسەح قۇرىلىسى ءجۇرگىزىلۋدە. قازىر تاڭدا انودتار قىتايدان يمپورتتالۋدا. كومپانيا اعىمداعى جارتىجىلدىقتا 103 مىڭ توننا اليۋميني ءوندىردى. بۇل كورسەتكىش وتكەن جىلعىمەن سالىستىرعاندا 69 پايىزعا جوعارى. بوكسيت پەن گلينوزەم ءوندىرىسى ءسايكەسىنشە جەتى پايىزعا جانە ءۇش پايىزعا وسكەن. سونىمەن قاتار, كومپانيا گلينوزەم ءوندىرۋدى 1,7 ميلليون تونناعا ارتتىرۋ جۇمىستارى تۋرالى دا حابارلادى. بۇل جوباعا 305 ميلليون دوللار ينۆەستيتسيا تارتىلعان. جوبا 2011 جىلعا قاراي تولىق جۇزەگە اسىرىلادى. 2010 جىلى مامىر ايىندا قازاقستان ەلەكتروليز زاۋىتىنىڭ ەكىنشى كەزەگى قۇرىلىسىنىڭ اياقتالۋى اليۋميني ءوندىرۋ كولەمىن ءبىرشاما ۇلعايتتى. ءناتيجەسىندە, 2010 جىلدىڭ مامىر ايىندا كاسىپورىننىڭ وندىرىستىك قۋاتى جىلىنا 250 مىڭ توننا باستاپقى اليۋميني شىعارۋعا جەتەدى. سالتاناتتى اشىلۋ راسىمىندە ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ زاۋىتتى سەرپىندى جوبا دەپ اتاپ, ول “قازاقستاننىڭ “قاناتتى مەتالل” ءوندىرۋشى مەملەكەتتەر قاتارىنا قوسىلۋىنا جول اشادى” دەدى. زاۋىت قۇرىلىسىنا شامامەن 900 ميلليون دوللار قاراجات جۇمسالعان.
ەنەرگەتيكا بولىمشەلەرى فەرروقورىتپا, اليۋميني جانە تەمىر رۋدالى كاسىپورىندار ءوندىرىس قۋاتتارىنىڭ وسۋىنە سايكەس ءوز ءوندىرىستەرىن دە ۇلعايتتى. كاسىپورىنداردىڭ ەلەكتر ەنەرگياسىنا دەگەن ۇدەمەلى قاجەتتىلىكتەرىن قاناعاتتاندىرۋ ماقساتىندا قۋاتى 325 مۆت بولاتىن ەكى ەنەرگوبلوكتى جوندەۋ ءۇشىن كومپانيا شامامەن 460 ميلليون دوللار قاراجات جۇمساماق.
ونىمدەر پورتفەلىن ىلگەرى ءارتاراپتاندىرۋ جانە گەوگرافيالىق قاتىناسۋ ماقساتىندا توپ ءبىرىنشى جارتىجىلدىقتا M&A بويىنشا ءبىرنەشە كەلىسىمدەرگە قول جەتكىزدى. زامبياداعى مىس پەن كوبالت ءوندىرۋشى ءChambىshى كاسىپورنىنىڭ اكتيۆتەرى, وڭتۇستىك افريكاداعى كوشباسشى پلاتينا ءوندىرۋشى كاسىپورىن Northam ءPlatىnum اكتسياسىنىڭ 12,2 پايىزى ساتىپ الىندى. ءبىرىنشى جارتىجىلدىقتا مىس پەن كوبالت رۋداسى ءوندىرىسى سايكەسىنشە 729 جانە 479 مىڭ توننانى قۇرادى.
بريتاندىقتاردى FTSE 100 يندەكسىنە ەنەتىن كومپانيالاردىڭ وپەراتسيوندىق قىزمەتى الاڭداتسا, قازاقستاندىقتاردى كومپانيانىڭ وتاندىق يندۋستريا مەن الەۋمەتتىك سالاعا كورسەتەتىن كومەگى قىزىقتىرادى. توپتىڭ بارلىق كاسىپورىندارى ايماقتارداعى ءىرى ءارى قالا قۇرۋشى كاسىپورىندار بولىپ تابىلادى. فەليكس ءۆۋليستىڭ ايتۋىنشا, الداعى جىلدارى 5,9 ميلليارد دوللار كولەمىندە كۇردەلى شىعىندار جوسپارلانعان. ونىڭ 5,3 ميللياردى قازاقستانعا ينۆەستيتسيالانادى. جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن كۇردەلى شىعىندار شامامەن جارتى ميلليارد دوللاردى قۇرايتىن بولادى.
جىل باسىندا تاراتىلعان ENRC-ءدىڭ ءباسپاسوز حابارلامالارىندا كومپانيا پاۆلودار, اقتوبە, قاراعاندى جانە قوستاناي وبلىستارىنىڭ اكىمدىكتەرىمەن جيىنتىعى 4,8 ميلليارد تەڭگە بولاتىن قارىم-قاتىناس تۋرالى مەموراندۋمعا قول قويدى. مەموراندۋمدا تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسى, مەديتسينالىق جانە ءبىلىم بەرۋ مەكەمەلەرىن سالۋ, ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋ, مادەنيەت پەن سپورتتى قولداۋ قاراستىرىلعان.
سونىمەن قاتار, اعىمداعى جىلدىڭ ەكىنشى توقسانى مەن تامىز ايىنىڭ باسىندا جاريالانعان جارتىجىلدىق ناتيجەلەرى بويىنشا بريتاندىق, قازاقستاندىق جانە رەسەيلىك تالداماشىلاردىڭ كومپانيا اكتسيالارىنىڭ تارتىمدىلىعى تۋرالى پىكىرلەرى ءدال كەلەدى. رەسەيلىك يۋنيكرەديت سەكيۋريتيز بەسىنشى تامىزدا بىلاي دەپ جازادى: “ENRC 2010 جىلدىڭ 2-توقسانىندا جاقسى ناتيجەلەر كورسەتىپ, كاسىپورىنداردىڭ تولىق وندىرىستىك قۋاتتا جۇمىس جاسايتىندىعىن حابارلادى. سونداي-اق, كومپانيا ءوندىرىس كولەمىنىڭ ۇلعايۋىنا قول جەتكىزدى”. بەدەلدى Morgan Stanley 18 تامىزدا جاريالاعان شولۋىندا كومپانيا اكتسيالارىن ساتىپ الۋعا كەڭەس بەرە وتىرىپ, بىلاي دەپ جازادى: “ENRC تۇراقتى قارجىلىق بالانس كورسەتەدى. ءبىزدىڭ بولجامدارىمىز بويىنشا, كومپانيانىڭ ءوسۋى جالعاسىن تابۋى مۇمكىن”. سونىمەن قاتار, 18 تامىزدا ءCىtىgroup بىلاي دەپ جازادى: “ENRC – وزىندىك قۇنى ەڭ تومەن حروم جانە اليۋميني ءوندىرىسىنىڭ يەسى. وزىندىك ەلەكتر ەنەرگياسىنىڭ بولۋى باعا ءۇشىن ارتىقشىلىقتار بەرەدى. ءبىز ENRC كۇشتى بالانس پەن وپەرتسيالىق يكەمدىلىككە يە دەپ سانايمىز. بۇل نارىق وزگەرىستەرىنە تەز بەيىمدەلۋگە جول اشادى”.
شىنىندا دا, كومپانيا ءونىم قۇنىن ءارى قاراي تومەندەتۋ تۋرالى بىرنەشە رەت حابارلاعان. ايتالىق, اقتوبە فەرروقورىتپا زاۋىتىندا لوگيستيكا مەن جۇمىس ۇدەرىسىن وڭتايلاندىرۋ ارقاسىندا ەنەرگەتيكالىق شىعىنداردى التى پايىزعا قىسقارتىپ, ءوندىرىستى ءۇش پايىزعا ارتتىرۋعا قول جەتكىزدى. وسىنداي يگى باستامالاردى باسقا دا فەرروقورىتپا زاۋىتتارىندا جۇزەگە اسىرۋ جوسپارلانۋدا.
ءFAىRFAX ءتورتىنشى تامىزدا جارىق كورگەن ەسەبىندە بىلاي دەيدى: “ENRC بارلىق ءوندىرىس سالاسىندا ءساتتى جۇمىس جۇرگىزۋدە. فەرروقورىتپالار بولىمشەسىنىڭ ەلەۋلى ءتۇزەلۋى ساتىلىمعا جاعىمدى اسەر ەتۋى ءتيىس. جالپى, ENRC اتالعان نارىقتا ءوزىنىڭ ستراتەگيالىق ءتيىمدى پوزيتسياسىن پايدالانۋعا ەرەكشە ءمۇمكىندىككە يە”.
ءىلياس وراقباي.