تامدىداعى ەستەن كەتپەس جۇزدەسۋلەر

باۋىرجان مومىش ۇلى – 100

داڭقى تەك ءيىسى قازاققا عانا ەمەس, الەمدە كەزىپ كەتكەن باتىر باۋىر­جاندى كورۋگە قۇشتارلىق ءبىزدىڭ قانىمىزعا بالا كەزىمىزدەن سىڭگەن. باۋكەڭنىڭ ەرلىگى جايلى اڭگىمەلەردى ەستىگەندە, اۋىزىمىز اشىلىپ تىڭدايتىنبىز. ونىڭ اقيقاتى قايسى, اڭىزى قايسى اجىراتا الماي, دال بولاتىنبىز. ويتكەنى, بۇل اڭگىمەلەردىڭ اقيقاتى اڭىزعا بەرگىسىز بولسا, اڭىزىنىڭ ءوزى شىن اقيقاتتان اۋمايتىن ەدى. بۇعان قوسا ول جايلى جازىلعان جانە ءوزى جازعان كىتاپتار­دى دا قۇمارتا وقيتىنبىز. سودان بو­لار ەس بىلگەننەن-اق باتىر باۋىر­جان, جازۋشى باۋىرجاندى كورۋ ارمانعا اينالدى. وسىلاي ارمانداپ جۇرگەندە ونىڭ ءساتى دە ءتۇستى. سوناۋ جىلى الماتىدا قازاق مەم­لەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ جۋرنا­ليستيكا فاكۋلتەتىندە وقىپ جۇرگەن كەزىمىزدە باۋىرجان مومىش ۇلىنىڭ 60 جىلدىق مەرەيتويى وتەتىن بولدى. وسى سالتاناتتىڭ م.اۋەزوۆ اتىن­داعى دراما تەاترىندا وتكەرىلەتىنىن ەسىتكەنىمىزدە, ونى كورۋگە دەگەن قۇش­تارلىعىمىزدىڭ ارتا تۇسكەنى راس. سودان جازۋشىلار وداعىنداعى كوكە­لەرگە جالىنىپ ءجۇرىپ, بىرنەشە ستۋدەنت قولىمىزعا شاقىرۋ بيلەتىن تۇسىردىك. ءسويتىپ, ءبىز باۋىرجان مو­مىش ۇلىمەن كەزدەسۋگە باردىق. م.اۋەزوۆ اتىنداعى دراما تەاتر­دىڭ ءىشى لىق تولدى. ەلدىڭ ءبارى تۇگەل ءبىز سەكىلدى ەردى ەندى كورىپ جات­پاسا دا, وسى ءبىر مەرەيلى كۇنىندە با­تىر­مەن جۇزدەسۋدى باقىت ساناپ جەت­كەن­دەرىن اڭعارامىز. باتىر باۋىر­جان قاسىندا قاۋمالاعان قاۋىممەن ساحنانىڭ تورىنە شىققاندا بۇكىل ەل ورنىنان تۇرىپ, دۋ قول شاپالاقتاپ قارسى العان. ەل ەرەكشە قۇرمەتىن كورسەتكىسى كەلدى مە, وسى تىك تۇرىپ قول شاپالاقتاۋ كوپكە دەيىن سوزىل­دى. وزىنە دەگەن قوشەمەت ۇزاعىراق سوزىلىپ كەتكەسىن ساحنانىڭ تورىندە تۇرعان باتىر سۇيەنگەن تاياعىن ال­دىنا تىك كوتەردى دە, كەسە-كولدەنەڭ ءبىر-اق سەرمەدى. ديريجەردىڭ تاياقشا­سىن سەرمەگەنىنەن كىلت توقتاعان وركەستر سياقتى باتىردىڭ بۇل بەلگىسىنەن كەيىن قول شاپالاقتاۋ دا ساپ تىيىلدى. سوسىن بارىپ بارشا جۇرت ورنىنا جايعاستى. مۇنىڭ ءوزى ءبىر-اق كەسىپ-پىشەتىن باتىر مىنەزىنە بۇكىل قاۋىمنىڭ ءسوزسىز مويىنسۇ­ناتىنىن اڭعارتقان ەدى. وسى كەشتە قازاقتىڭ بار قاي­ما­عى, اسىلدارى باتىر اعاعا اق تىلەك­تە­رىن ءبىلدىردى. جىر دا وقىلدى, ءان دە شىرقالدى, سىيلىق تا تاپسى­رىل­دى, شاپان دا جابىلدى, ات تا ءمىن­گى­زىلدى. بىراق مۇنىڭ ءبىر دە بىرىنە اسىپ-تاسقان ول جوق. سول ءبىر ماڭعاز, ءور, سابىرلى قالپىندا قابىلدادى ءبارىن. بۇل كەزدەسۋ بىزگە اڭىزعا اينالعان باتىردىڭ اقيقاتىن تولىق اڭعارتپاعانىمەن, العان اسەردى ايتىپ جەتكىزۋ قيىن. ارادا بىرنەشە جىلدار ءوتتى. ال­ىس­­تاعى تامدىعا “باتىر باۋىرجان كەلەدى ەكەن” دەگەن حابار جەتتى. تام­دى – ول كەزدە شەتەل بولماعانىمەن, وزبەكستاننىڭ شالعاي جاتقان كىلەڭ قازاقتار تۇراتىن اۋدانى. قازاقى قالپى دا, سالتى دا ساقتالعان. ءتىلى دە, ءدىلى دە قازاقى, قايماعى بۇزىل­ماعان ەل. اۋدانداعى مەكتەپتىڭ ءبارى دە قازاق تىلىندە وقىتاتىن. مەكتەپتە ءدارىسى, مەكەمەدە جيىنى قازاقشا ءوتىپ, قۇجاتى قازاق تىلىندە تولتى­رىلادى. اڭعارعان ادامعا شەتتە جۇرگەن قازاقتىڭ ەلىم دەپ, ونداعى ەرلەرىم دەپ ەلەڭدەپ تۇراتىن ەرەكشە باۋىرمالدىق قاسيەتى بولادى. قازاق ءۇشىن قانى قىزىپ, ءتىپتى “قايرات” كومانداسى ءۇشىن جان كۇيدىرەتىن بۇل ەلدىڭ اڭىز ادام كەلە جاتىر دەگەندە ايرىقشا ەلەڭدەگەنى راس. ەڭ باس­تى­سى, باتىر بۇل ەلگە رەسمي ورىندار­دىڭ شاقىرۋىمەن ەمەس, جەكە ادام­نىڭ ءوتىنىشى بويىنشا قىدىرىپ كەلەتىن بولعان. بۇل دا حالىقتىڭ قۇلاعىنا ىلىنگەن ايتا جۇرەرلىك بولەكشە جاعداي ەدى. باتىردىڭ ەرلىگىن ەستىپ, اتىن ءبى­لەتىن بۇل قازاقتىڭ ىشىندە تۋعان بالاسىن باۋىرجان قويعاندار از ەمەس. ەردىڭ ەسىمىمەن اتالعان بالا­لار­دىڭ سانى ونداعان مىڭنان اسقا­نىن ءباسپاسوز بەتىنەن وقىدىق تا. سون­داي تۋعان ۇلىنىڭ اتىن باۋىر­جان قويعان كوپتىڭ ءبىرى تامدىلىق ەنگەلس احمەتوۆ دەگەن ازامات ەدى. ءوزى قاتارداعى قىزمەتكەر. بالاسى ورتا مەكتەپتى ءبىتىرىپ, وقۋ وقيمىن دەگەندە, الماتىعا بارىپ, ۋنيۆەرسي­تەتكە تۇسكەننەن كەيىن, اتتاس اتاسىنا سالەم بەرىپ, باتاسىن الامىن دەپ باتىردىڭ ۇيىنە بارادى. مىنەزى بولەك باۋكەڭنىڭ سالەم بەرە كەلگەن قوناقتى قابىلداعانىمەن, كولدەنەڭ كوك اتتىعا باتا بەرە سالۋى وڭاي شارۋا ەمەس. وسى جولى الگى ەنگەلس احمەتوۆ بالاسىنا باتا الىپ قانا قويماي, باتىردى ەلگە كەلەتىن ەتىپ كوندىرىپ تە قايتادى. – ولكەنى مەكەندەگەن, ءوزىڭىزدى كورۋدى ارمانداعان ءجۇز مىڭداعان قاراكوز قانداستارىڭىز بارمىز. ءوزىڭىزدى كورسە, كوڭىلدەرى كوزايىم تاۋىپ, ماقتانىپ, مارتەبەسى ءوسىپ قالار ەدى, – دەگەن تىلەگىنە قارسى ءۋاج ايتپاپتى. – بارامىن. باۋىرلاستارىمدى كورىپ, جاعدايىن ءبىلىپ قايتايىن, – دەپ ءبىر-اق كەسىپتى. رەسمي شاقىرۋعا دا بارا بەر­مەيتىن باۋىرجاننىڭ “مەن كەز-كەل­گەن كىسىنىڭ ايتقانىنا كەتە بەرەتىن كىم ەدىم” دەپ كەرگي سويلەمەي, كە­لىسىم بەرۋى باتىردىڭ بولەك مىنەزىن كوبىرەك تەرەتىن كەيبىرەۋلەردىڭ ءپى­كى­رىن كەرى ىسىرىپ, قازاعىم دەگەندەگى قاراپايىمدىعى مەن ازاماتتىعىن ايقىنداپ تۇرعانى اقيقات ەمەس پە؟ ونىڭ ۇستىنە سول كەزدەردىڭ سولاقاي ساياساتىنان دا جاسقانباي, قالىڭ قازاقتىڭ ورتاسىنا قويىپ كەتۋى باتىردىڭ تاعى ءبىر قىرى بولسا كەرەك. ەلدى ەڭ الدىمەن ەلەڭدەتكەن دە, سۇيسىندىرگەن دە وسى جاعى ەدى. ونى جەكە ادام شاقىرىپ كەل­گەنىمەن, قالىڭ ەل كۇتىپ الارى ءوز- وزىنەن بەلگىلى. بۇعان رەسمي ورىندار دا ارالاسپاي قالا المادى. سوندىق­تان جانىنا جازۋشى ساۋىربەك باقبەرگەنوۆتى ەرتىپ, اۋەجايدان كەلە جاتقاندا ونى اۋداندىق پارتيا كوميتەتىنىڭ, قالاداعى اتقارۋ كوميتە­تىنىڭ باسشىلارى دا, قاۋمالاي كەلىپ, قارسى الۋى زاڭدىلىق ەدى. وسى جەردە بىردەن-اق كوزگە شالىنعان ەرەكشە جايتتەر بولدى. جاعالاي كۇ­تىپ تۇرعان كوپتىڭ اراسىندا اۋداندىق ىشكى ىستەر ءبولىمىنىڭ باستىعى, پول­كوۆنيك وتەپ اياپوۆ دەگەن كىسى بو­لاتىن. سول كىسىگە باۋكەڭ: ءاي, پول­كوۆ­­­نيك! ساعان دا جوق گەنەرالدىق, ما­عان دا جوق, – دەپ قولىن الدى. بىردەن-اق ەلدىڭ اۋىزىنا ىلىككەن وسى ءبىر اۋىز ءسوزدى سول مارقۇم پولكوۆنيك كۇنى كەشەگە دەيىن, دۇنيەدەن وتكەنشە ەلجىرەي ەسكە الىپ, ك ۇلىپ ايتىپ وتىراتىن. سودان كەيىن كولىككە وتىراتىن كەز كەلگەندە قاتار تۇرعان حاتشىنىڭ اق “ۆولگاسىنا” دا, توراعانىڭ قارا “ۆولگاسىنا” دا وتىرماي, قوناققا شاقىرىپ كەلگەن جىگىتتىڭ “جيگۋ­ليى­نە” وتىرۋى ەلدى ءسۇيسىندىردى. بۇل جەردە باسشىلاردىڭ باسىن كەمىتۋ, مەنسىنبەي مەنمەنسۋدىڭ ۇشتىعى دا جوق بولاتىن. تەك باۋكەڭە ءتان حا­لىقشىلدىقتىڭ, قاراپايىمدىقتىڭ شىنايى كورىنىسى عانا كوزگە ءتۇسىپ ەدى. اۋىلدىق جەر بولعاندىقتان, باتىرعا سالەم بەرەيىك دەپ اعىلىپ كەلەتىندەر از ەمەس. شارشادىق, دەم الايىق, مىنالاردى توقتاتساڭشى دەپ, سولاردىڭ بىردە بىرەۋىنە قاباق شىتقانىن كورگەن ادام جوق. تەك كەلىپ سالەم بەرۋشىنى تانىستىرا باستاعاننان-اق مىناۋىڭ مىناداي جىگىت قوي دەپ سىناي باعا بەرەتىن. ونىڭ كوبى ءدال ەدى. قۇداي بەرگەن قاسيەت – سىنشىل, سىرشىل ادام ەكە­نىن ەل تاعى ءبىر مارتە مويىندا­عان. ءبىر عاجابى, مىنەزىنە سىرتتاي قانىق بولعاندىقتان اسىرا ايتقا­نىنا دا, باستىرمالاي ايتقا­نى­نا دا وكپەلەگەن ەشكىمدى كورگەن ەمەسپىز. اۋداندىق پارتيا كومي­تە­تىنىڭ ءۇشىن­­­شى حاتشىسى كەلىپ, تانىس­تىرا باس­تاعاندا, “توقتا, بۇل ايەل جىگىت بولدى عوي” دەدى. مۇنىڭ دا سەبەبى بەلگىلى, ول كەزدە يدەولوگيا حات­شىلىعىنا نەگىزىنەن ايەلدەر ساي­لاناتىن. ەك­ىن­شى ءبىر كىسىنى تانىس­تىرعاندا “سەن ارۋ كور­سەڭ ارتىنان ءبارىن تاستاپ جۇگى­رە­تىن ازاماتسىڭ-اۋ, شاشىڭ ساماي­ىڭنان اعارىپتى” دەدى. ءدال ايتىلعان ەدى. ەل كۇلەدى, ەشكىم وكپەلەمەيدى. بۇل دا باۋكەڭە ءتان مىنەز بەن ەرلىكتى ەلدىڭ موي­ىنداۋى ەدى. كەلەسى كۇنى مادەنيەت ۇيىندە حا­لىق­پەن كەزدەسۋ وتەتىن بولدى. جي­نال­عان حالىقتىڭ كوپتىگىنەن كلۋبتا ينە شانشارعا ورىن جوق. ىشكە سىي­ماعان كوبىسى سىرتتان ەسىك-تەرەزەدەن سىعالايدى. ءتىپتى, ەسىكتىڭ الدىندا بەينەسىن سىرتىنان كورگەنگە ءماز بو­لىپ جۇرگەندەر قانشاما. قايتسە دە حالىق باۋىرجاننىڭ تۇلعاسىن ءبىر كو­رىپ, جالعىز اۋىز ءسوزىن ەسىتىپ قال­­ساق دەگەن نيەتتە ەدى. باۋكەڭدى ەلگە تانىستىرىپ جاتۋدىڭ قاجەتى جوق. باتىردىڭ ءوزىنىڭ ءسوزى دە ۇزاپ كەتپەدى. سودان زالدان سۇراق جاۋسىن. ول جاۋ­اپ بەرەدى. جاۋابى قىسقا, ءارى نۇسقا. وسىدان ەكى نارسە ەلدىڭ ەسىندە اي­رىق­­شا قالعان. ءبىرىنشىسى “كوكى­رە­گى­ڭىزدە التىن جۇلدىز بولماسا دا حا­لىق ءۇشىن ەردىڭ ەرى, باتىردىڭ با­تى­رىسىز. قالاي باتىر بولعانىڭىز جاي­­لى ايتىڭىزشى؟” دەگەن سۇراق ەدى. – كەشەگى سوعىس حالىقتىڭ حا­لىق­تىعىن, ەردىڭ ەرلىگىن سىنعا سال­عان مايدان بولدى. مەن باتىر ەمەس­پىن, مەنى باتىر قىلعان حالقىم. ءوت­كەن سوعىستا مايدانعا بارعان قازاق­تىڭ ەر ەمەسى كەم دە كەم شىعار. سول سۇراپىلدا قازاق بالالارى اراسىندا مەنەن باتىر, اقىلدى, العىر وفي­تسەرلەر دە, قاتارداعى جاۋىنگەرلەر دە كوپ ەدى. تاعدىر مەنى تاڭدادى. سول باتىر جاۋىنگەرلەر مەنىڭ قول اس­تىمدا ەرلىكتىڭ ونەگەسىن تانىتتى. وق پەن وتتىڭ ىشىنەن امان ورالدىم. ال باتىرلاردىڭ كوبى ءبىر وقتىق بولىپ مايداندا قالدى. سودان سوڭ حالقىم قولدادى. سونىڭ ناتيجە­سىندە اقيقاتتان دا گورى اڭىزداعى باتىرعا اينالدىم. سوندىقتان مەن الدىمەن ۇلى حالقىما, سودان كەيىن ونىڭ باتىر ۇلدارىنا باس يەمىن, – دەدى. باسقا جەردە قالاي ايتاتىنىن قايدام, وسى ءسوزدىڭ اقيقاتتىعىن موي­ىنداعان كوپشىلىك دۋ قول شاپالاقتاپ جىبەرگەن. ەكىنشى ءبىر سۇراق – قازاقتىڭ ۇلى, وزبەكتىڭ ۇلتتىق باتىرىنا اينالعان سابىر راحيموۆ جونىندە بولعان. كەزىندە تاعدىردىڭ تاۋقى­مەتىمەن ناعاشىسىنىڭ قولىندا تاربيەلەنىپ, وزبەك بولىپ جازىلىپ كەتكەن كەڭەس وداعىنىڭ باتىرى, گەنەرال سابىر راحيموۆ جايلى قازاق ءباسپاسوزى كوبىرەك ماتەريالدار جاريالاپ, كوڭىلدى كەڭىرەك اۋدارىپ جۇرگەن كەزەڭ بولاتىن. سوندا نا­مىسشىل ەل سابىردىڭ باسقا ەلدىڭ ۇلتتىق باتىرى بولىپ كەتكەنىنە ىشتەي شامداناتىن. گەنەرال راحيموۆ جونىندە قازاقتىڭ كوبىرەك جازىپ, حالىقتىڭ ساناسىنا سىڭىرە بەرگەنىن قالايتىنى دا سوندىقتان. وسىعان وراي ء“وزىڭىز گەنەرال سابىر راحيموۆ تۋرالى كىتاپ جازاسىز با؟ بولماسا ول جايلى رومان جازۋدى ويلاپ جۇرگەن قازاق جازۋشىسى بار ما؟” – دەگەن سۇراق قويىلدى. بۇعان بەرىلگەن جاۋاپ ءتىپتى قىسقا بولدى. – “قازاق جامانى سارت بولار” دەگەن ماقال بار حالقىمىزدا. سابىر راحيموۆ سارت بولىپ كەتكەن قازاق. سارت جايىندا ءوزىم كىتاپ جازباي­­مىن. ول جونىندە كىتاپ جازامىن دەپ جۇرگەن قازاق جازۋشىسىن دا ءبىل­مەي­مىن, – دەپ شورت قايىردى. جاۋاپ تىم قاتقىلداۋ. باۋىرجان باتىر ءوزىنىڭ قان­دا­سىنىڭ وزبەك بولىپ جا­زىلعانىن كەش­پەگەن ءتارىزدى. وسى كەزدەسۋدە حالىق با­تىرىنا قويىلعان سۇراقتىڭ از بولماعانى بەلگىلى. ونىڭ بارلىعىنا باۋكەڭنىڭ ۇلى­لىعىن تانىتاتىن ۇلاعاتتى جاۋاپتار قايتارىلدى. بۇل جەردە باتىرمەن بىرگە كەلگەن ساۋىربەك باقبەرگەنوۆكە دە ەل اسا ىستىق پەيىل بىلدىرگەن ايتسە دە قازاقتىڭ بەلدى جازۋشىسى ساۋىربەك باق­بەر­گەنوۆتىڭ ادەبيەتتەگى دارا تۇلعا ەكەنىن مويىنداعانمەن, كەزدەسۋدەگى كورىنىس ونى باتىرعا دەگەن ىنتا-ىقىلاستىڭ كولەڭكەسىندە قالدىرىپ كەتكەندەي ەدى. ونى باۋ­كەڭمەن بىرگە كەلگەن سەرىگى, جازۋشى س.باقبەرگەنوۆ كوڭىلىنە ال­مادى. قايتا باتىر تۇل­عا­سى­نىڭ حا­لىق ىشىندە دارالىعىن, ءىرى­لىگىن كورىپ, ازاماتتىق ءسۇيسىنىسىن ءبىل­دىرگەن قولداۋ تانىتقان. مۇنى اڭ­عار­عان ەل دە, وسى ءبىر قالامگەرگە ەرەكشە ريزا بولىپ ەدى. 1 مامىر مەرەكەسىنىڭ قارساڭىندا كەلگەندىكتەن, ەڭبەكشىلەردىڭ ىنتى­ماقتاستىق كۇنىن الماتىدا وتكەر­مەسەم بولمايدى دەپ اسىعىس قايتىپ تا كەتكەن جوق. ەلدىڭ ىقىلاسىن كورگەن باۋكەڭنىڭ وسى ءبىر قىزىلقۇم توسىندە, شالعايدا جۇرگەن قازاقتار­مەن مامىر مەرەكەسىن بىرگە قارسى الۋ­عا قالىپ قويۋى دا ونىڭ قانداس­تارعا دەگەن كوڭىلىنىڭ تازالىعىن, ازا­ماتتىق تۇلعاسىنىڭ ىرىلىگىن كورسەتسە كەرەك. سول كەزدىڭ سالتىنا ساي باۋ­كەڭ ەلمەن بىرگە ساپقا تۇرىپ, شەرۋگە شىقتى. اۋدان باسشىلارى الدىنا كەلىپ, قانشا ءوتىنىش ەتكەنىمەن ءمىن­بەگە كوتەرىلۋدەن باس تارتتى. تەك باس تارتىپ قويعان جوق, شەرۋ مىنبەنىڭ تۇسىنا جاقىنداعاندا “قازاقتىڭ تۋ ۇستاپ, ەل باستار باتىرى مەن ەمەسپىن بە؟ تۋدى مۇندا اكەل. مەن كوتەرىپ, شەرۋدى باستايمىن” دەپ تۋ كوتەرىپ, ەلدى باستاپ وتكەنىن كورگەن كوپتىڭ ىشىندە سۇيسىنە قاراماعان جان بولماعان شىعار. وسى ءبىر وقيعا دا كۇنى بۇگىنگە دەيىن كوپتىڭ ەسىندە ساقتالىپ, ەرتەگىدەي اڭگىمە ەتىلەدى. سول مەرەكەلىك شەرۋدەن كەيىن اۋدان ورتالىعىنداعى مەيرامحانادا باتىر باۋكەڭنىڭ قۇرمەتىنە اۋدان باسشىلارى زياپات ۇيىمداستىردى. ايتىلعان اق تىلەكتە شەك جوق. ويتكەنى, حالىقتىڭ باتىر ۇلىنا دەگەن ءسۇيىنىشىنىڭ دە, تىلەر تىلەگىنىڭ دە شەگى جوق ەدى. وسىندا اۋداندىق پارتيا ۇيىمىنىڭ ءبىرىنشى حاتشىسى تىلەگىن ايتىپ, ۇستىنە كوستيۋم, باسىنا ەلتىرىدەن بورىك كيگىزدى. سوندا باۋكەڭ ونىڭ ۇستىندەگى كوستيۋمىن ۇستاپ كورىپ: – ءاي, حاتشى! سەنىڭ ۇستىڭدەگى كوستيۋم مەن مىنا بەرىپ جاتقان كوستيۋمىڭنىڭ ايىرماشىلىعى اسپان مەن جەردەي عوي. مۇنىڭ اسىلىن ءوزىڭ كيىپ, اۋىسقانىن باتىرعا تارتۋ ەتەسىڭ بە؟ – دەگەن. مىنانى ەسىتكەن ءبىرىنشى حاتشى شىنىمەن-اق ساسىپ, جان-جاعىنا جاۋتاڭداي قاراپ, مىڭگىرلەپ, نە ىستەرىن بىلمەي قالدى. بۇل قيىن­دىقتان قۇتقارعان دا تاعى باتىردىڭ ءوزى بولدى. – قالجىڭىم عوي. بەرگەنىڭ كيگەنىڭنەن كەم ەمەس. مەن كوستيۋمگە مۇقتاج ەمەسپىن. حالقىمنىڭ كوڭىلى ءۇشىن كەلدىم. پەيىلىنە بولا ءجۇردىم. ىقىلاسىنا تويدىم. ماعان سول جەتەدى, – دەپ ءبىر-اق ءتۇيدى. ءبىرىنشى حاتشى دا, جينالعان باسقا جۇرت تا وسىدان كەيىن ۋھ دەپ دەمىن ءبىر-اق العان. ەل ىشىندە باۋىرجان مومىش­ ۇلىنىڭ قالىپقا سىيمايتىن قازاق ەكەنى جايلى ايتىلىپ جۇرگەن اڭىزدىڭ ءبارى شىندىقتان شەت بولا قويماس. شالعايداعى باۋىرلاس­تا­رىنا بارعان بۇل ساپارىندا ەرەكشە مىنەز تانىتپاي, قالىپقا ءتۇسىپ كەلىپ, قايتتى دەپ ايتۋدىڭ ءجونى جوق. سول شەتتەگى قالىڭ قازاقتىڭ ورتاسىندا بولعاندا ايبارلانا ارتىق ايتسا دا, اساۋ ارەكەت جاساسا دا ەل ونىڭ بارلىعىن باۋكەڭنىڭ ەركەلىگى مەن باتىرلىعىنا سانادى. ايتقان اسىل سوزدەرىنىڭ ءبارىن اۋىزدان اۋىزعا كو­شىرىپ, اقىلدىلىعى مەن دانالى­عىنا, دارالىعىنا سايدى. سودان بو­لار, كوڭىلىنە ويماقتاي وكپە, كىش­كەن­تاي كىنارات العان كىسىنى ءوز باسىم كەز­دەستىرگەن ەمەسپىن. ارينە, بۇل كەز­دەسۋدەن الىستاعى اعايىننىڭ با­تىر باۋكەڭە دەگەن ساعىنىشى تولىق باسىلا قويماعانى ايقىن. تەك اڭساعان كوڭىلگە ازدى-كوپتى جۇبانىش اكەلگەن. ارادا تالاي جىلدار وتسە دە, ءوزى جوق بولعانمەن ءار ءسوزى مەن ەركە مىنەز-ارەكەتىن ەسكە الىپ, اڭىز­داي اڭگىمەلەپ وتىرۋ باتىرعا دەگەن ساعىنىشتىڭ ارتا تۇسۋىنەن بولار. وسىدان ون جىل بۇرىن, ياعني 2000 جىلى بۇكىل ەلىمىز باتىر باۋىر­جان­نىڭ 90 جىلدىعىن دۇرىلدەتىپ توي­لا­عاندا, جازبا اقىنداردىڭ رەسپۋبل­ي­كالىق ءمۇشايراسى ءوتىپ, وعان مەن دە قاتىستىم. حالىقتىڭ ناعىز قاھار­مان ۇلىنا دەگەن ساعىنىشىم مەن تولعانىسىمنان تۋعان بىرنەشە جىر­لارىمدى ۇسىنىپ, ءمۇشايرانىڭ ءجۇل­دەگەرى اتانعانىم بار. بۇل جىرلار شىن مانىندە قازاقتىڭ ءبىرتۋار باتىر ۇلىنا دەگەن مەنىڭ باس ءيۋىم ەدى. شىنىندا حالقىمىزدىڭ ءبىرتۋار اسىل ازاماتتارى كوپ بولعانىمەن, باۋ­كەڭ سياقتى باتىرلاردىڭ ومىرگە سيرەك كەلەتىنىن مويىنداماۋ مۇمكىن ەمەس. قايىپنازار شوتباسوۆ, قازاقستان جازۋشىلار وداعىنىڭ مۇشەسى, اقىن. جامبىل وبلىسى, بايزاق اۋدانى. سۋرەتتەردە: كەڭەس وداعىنىڭ با­تىرى ب.مومىش ۇلى تامدى اۋدا­­نىنىڭ باسشىلارىمەن بىرگە; باۋكەڭ ەل اراسىندا.