الماتىدا “الماتى وبلىسىندا اۋىل شارۋاشىلىعى جۇمىستارىنا تارتىلعان جۇمىسشىلاردىڭ ەڭبەك جاعدايلارى” اتتى دوڭگەلەك ۇستەل بولىپ ءوتتى. حالىقارالىق ەڭبەك ۇيىمدارىنىڭ (حەۇ), ىشكى ىستەر, ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىكتەرىنىڭ, قازاقستانداعى قىرعىز رەسپۋبليكاسى باس كونسۋلدىعى وكىلدەرىنىڭ قاتىسۋىمەن وتكىزىلگەن جيىندا بۇگىنگى تاڭداعى ەڭبەك كوشى-قونىنا قاتىستى بىرقاتار ماسەلەلەر كۇن تارتىبىنە قويىلدى. جيىندى كىرىسپە ءسوز سويلەپ اشقان قازاقستان تاۋار ءوندىرۋشىلەرى مەن ەكسپورتاۋشىلار وداعىنىڭ پرەزيدەنتى نيكولاي رادوستوۆەتس ەڭبەك رەسۋرستارىن باسقارۋ جانە ەڭبەك كوشى-قونىن باقىلاۋ سالاسىمەن قاتار, بالالار ەڭبەگىن پايدالانۋدى بولدىرماۋ باعىتىنداعى ءىس-شارالاردى ودان ءارى جەتىلدىرۋ ماسەلەلەرىنە توقتالدى. شىن ءمانىسىندە دە كۇن تارتىبىنە قويىلىپ, كوپشىلىك تالقىسىنا سالىنىپ وتىرعان بۇل جاعداي كۇردەلى ءارى اۋقىمدى ەكەندىگى جاسىرىن ەمەس. جيىندا ءسوز العان ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ مينيسترلىگىنىڭ الەۋمەتتىك قورعاۋ جانە باقىلاۋ ءجونىندەگى كوميتەتى توراعاسى سەرىكقالي بيساقاەۆ اۋىل شارۋاشىلىعىندا بالا ەڭبەگىن پايدالانۋعا جول بەرمەۋ قاجەتتىگىن اتاپ ايتتى.
– بالالىق شاق – ادام ءومىرىندەگى ەرەكشە كەزەڭى, ءسابيدىڭ تالاپ دەڭگەيىندە دامىپ, ءوسىپ-قالىپتاسۋىنىڭ ماڭىزى زور. وكىنىشكە وراي, بالا ەڭبەگىن پايدالانۋ تمد ەلدەرى ىشىندە قازاقستاندا دا كەزدەسۋدە. ءبىر قۇپتارلىعى, سوڭعى جىلداردا قازاقستاندا الەۋمەتتىك-تۇرمىستىق جاعدايدىڭ جاقسارۋىنا بايلانىستى بالالار ەڭبەگىن پايدالانۋ ايتارلىقتاي ءتومەندەدى, – دەيدى سەرىكقالي عۇمار ۇلى.
بۇگىندە قازاقستان ميگراتسيالىق باسقارۋ ۇردىستەرى ساياساتىن ەكونوميكالىق قاجەتتىلىكتەرگە, ىشكى رىنوكتىڭ مۇددەسىنە وراي جۇرگىزۋدە. ۇكىمەت كوشى-قون ماسەلەلەرىن ايتارلىقتاي دەڭگەيدە رەتتەۋگە ءمۇددەلىلىك تانىتۋدا. ماسەلەن, 2008 جىلى ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ مينيسترلىگى الماتى وبلىسى ءۇشىن شەتەلدىك جۇمىس كۇشىن تارتۋعا 10914 بىرلىك كۆوتا بەلگىلەگەن ەدى. بيىلعى 2010 جىلدىڭ 1 شىلدەسىندەگى دەرەك بويىنشا قازاقستان اۋماعىندا بارلىعى 29,2 مىڭ شەتەلدىك جۇمىسشىلار ەڭبەكپەن قامتىلعان. ولاردىڭ اراسىندا 437 ادام قىرعىزستان مەملەكەتىنىڭ ازاماتى.
رەسپۋبليكادا 2007 جىلدان باستاپ حالىقارالىق ەڭبەك وداعىمەن بىرلەسىپ بالالار ەڭبەگىن قورعاۋ جونىندە كەڭ كولەمدەگى اكتسيالار وتكىزۋ ءىس-شارالارىنىڭ جوسپارى بەكىتىلگەن بولاتىن. سوعان وراي, تاراز قالاسىندا قازاقستان, وزبەكستان جانە تاجىكستان مەملەكەتتەرىنىڭ الەۋمەتتىك ارىپتەستەرىنىڭ قاتىسۋىمەن بالالار قۇقىن قورعاۋ تاقىرىبىنا ارنالعان حالىقارالىق سەمينار ۇيىمداستىرىلدى. بالا ەڭبەگىن قورعاۋعا ارنالعان كەڭ كولەمدەگى اكتسيا اياسىندا رەسپۋبليكا ۇيىمدارىنداعى كەشەندى تەكسەرىستەر بىرقاتار ولقىلىقتاردى دا ايقىندادى.
ەلىمىزدە انا مەن بالا جاعدايىن جاقسارتۋ باعىتىندا اۋقىمدى ءىس-شارالار جۇزەگە اسىرىلۋدا, بۇل ورايدا قوعامدىق قورلاردىڭ دا ايتارلىقتاي ۇلەس قوسۋى كوپ نارسەدەن حابار بەرسە كەرەك. “الماتى وبلىسىنداعى “بوتا” قورى وتكەن جىلدان باستاپ بالالارعا ارنالعان الەۋمەتتىك ورتالىقتىڭ جۇمىسىن ودان ءارى جەتىلدىرۋ ءۇشىن 3 ميلليون تەڭگە قاراجات ءبولدى. كەلەشەكتە 15-18 جاس ارالىعىنداعى ءجاسوسپىرىمدەردى ارنايى كاسىپكە باعىتتاۋعا ارنالعان قىسقا مەرزىمدى تەگىن كۋرستار اشۋ جوسپارلانۋدا”, دەيدى الماتى وبلىسى بالالار قۇقىن قورعاۋ دەپارتامەنتىنىڭ ديرەكتورى گۇلنار ەرمەكباەۆا.
قورىتا ايتقاندا, بالالاردىڭ كەلەشەكتە قوعامنىڭ لايىقتى ازاماتى بولىپ ءوسۋى بۇگىننەن باستالاتىندىعى ەشقاشان ەستەن شىقپاۋى ءتيىس.
باقىت بالعارينا.
الماتى.