كۇردەلى جاعدايدىڭ دا ءوز كۇرمەۋى بار
قىزىلجار ءوڭىرىنىڭ ديقاندارى ماڭداي تەرمەن وسىرىلگەن استىقتى شاشپاي-توكپەي جيناپ الۋعا ۇيىمشىلدىقپەن جۇمىلعان
قىزىلجار اۋدانىنا قاراستى “ۆاگۋلينسكوە” جشس-ءنىڭ ەگىستىك القابىنا كەلگەنىمىزدە قاز-قاتار ءتىزىلگەن “قىر كەمەلەرى” سەگىز ءجۇز گەكتار القاپتىڭ استىعىن باستىرىپ ءۇلگىرىپتى. شارۋاشىلىقتىڭ ەگىن وراعىنا تاس-ءتۇيىن دايىندىقپەن كەلگەنىن باس اگرونوم نادەجدا كاراندەيكينادان بىلدىك. سەرىكتەستىككە جانە وعان قاراستى “رەدين” شارۋا قوجالىعىنا تيەسىلى 6 مىڭ گەكتارعا جۋىق القاپتىڭ ريزىعىن جيناۋعا 1 “دجون دير”, 4 “ۆەكتور”, وسىنشا “ەنيسەي” كومبايندارى جۇمىلدىرىلعان.
– وراق كۇردەلى جاعدايدا ءوتىپ جاتىر. بىلتىر وسى تاناپتاردىڭ تۇسىمدىلىگى 20 تسەنتنەردەن اينالعان ەدى. بيىل 10 تسەنتنەردەن اسپايتىن ءتۇرى بار. وعان قۋاڭشىلىق قاتتى اسەر ەتتى. سوعان قاراماستان ورتاشا كورسەتكىش 15 تسەنتنەردەن كەم بولمايدى. بەرەكەلى گەكتارلار ءالى الدا, – دەدى باس اگرونوم نادەجدا يلينيچنا سەنىمدى ۇنمەن.
قىزۋ قارقىن بارعان سايىن ۇدەپ بارا جاتقانىن بايقاپ تۇرمىز. مىنە, الەكساندر چەتۆەريكوۆ كومبايننان سەكىرىپ ءتۇسىپ, بەلگى بەرۋى مۇڭ ەكەن, ميحايل ەۆسەەۆ “كاماز” كولىگىمەن قۇيعىتىپ كەلدى. قوراپ قىزىل دانگە ءاپ-ساتتە تولىپ, ورنىنان ىڭىرانا قوزعالعان ماشينە قىرمانعا قاراي بەت الدى. يگور كوپەليۋك, الەكساندر بەلوۆ سەكىلدى كومباينشىلار وزدەرىنە جۇكتەلگەن مىندەتتەمەلەردى ەڭسەرىپ تاستاپتى. شارۋاشىلىقتا ناۋقاندىق جۇمىستاردىڭ ۇشتاستىرىلا اتقارىلىپ جاتقانىنا كوز جەتكىزدىك. ەكى تەحنيكا ارقايسىسى 2-3 تسەنتنەرلىك وراما سابانداردى شومەلەلەۋمەن اينالىسسا, شەتەلدىك “دجون-دير” كومباينىنىڭ ۇككىش تەتىكتەرى اجىراتىلىپ, ساباندى مايالاپ تاستاۋعا كەلتىرىلگەن. ءتورت ت ۇلىك وسىرۋمەن اينالىساتىن اگروقۇرىلىم ءبىر مىڭ توننا جەم-ءشوپتى قىستاقتارعا جەتكىزىپ العان. ءشوپتى جۇمىسشى-قىزمەتكەرلەرگە قولجەتىمدى باعاعا ۇسىنعان. سۇدىگەر جىرتۋ دا باستالىپ كەتكەن.
قىزىلجار – وبلىستاعى الدىڭعى قاتارلى اۋدانداردىڭ ءبىرى. ءوتكەن جىلى ورتاشا تۇسىمدىلىكتى 21 تسەنتنەردەن اسىرىپ, جارىس كوشىن باستاعان. بيىل دا ەلىمىزدى مول استىقپەن قۋانتۋعا بەيىل. اۋدان اكىمى قايرات پىشەنباەۆ 168,2 مىڭ گەكتار القاپتىڭ استىعىن ورۋعا 600-دەي كومبايننىڭ, 384 شالعىنىڭ, 480 جۇك ماشينەسىنىڭ, 1275 تراكتوردىڭ قاتىساتىنىن, نەگىزگى جۇمىستىڭ قىرماندارعا دا اۋىسقانىن تىلگە تيەك ەتتى. ديقاندار ۇكىمەتتىڭ قامقورلىعىن وتە-موتە سەزىنىپ وتىر. ەگىنشىلىك ءۇشىن 147,3 ميلليون تەڭگە دەمەۋقارجى بوساتىلعان. بارلىق القاپتىڭ 98 پايىزىنا اۋدانداستىرىلعان سورتتار مەن 1, 2 سۇرىپتى تۇقىمدار ورنالاستىرىلعان. قاجەتتى 3450 توننا ديزەل وتىنىنىڭ جارتىسىنا جۋىعى جەتكىزىلگەن.
وسى كەزدە تاناپ باسىنا سەرىكتەستىكتىڭ ديرەكتورى ۆيكتور رەدين كەلىپ جەتتى. وبلىس بويىنشا ەگىنگە ءبىرىنشى بولىپ شالعى تۇسىرگەن وعان باق وكىلدەرى ساۋالدارىن قويا باستادى.
– شىنىن ايتسام, مەملەكەت تاراپىنان سۋبسيديا بەرىلمەگەندە ءدال مول استىققا كەنەلمەس ەدىك. ۆيكتور گەورگيەۆيچ وسىلاي اعىنان جارىلادى. جۋرناليستەردىڭ قاۋمالاعانىنا ىڭعايسىزدانىپ, باسىن شايقاپ قويادى.
– كوردىڭىزدەر مە, ەگىن شىعىمى ارقيلى, الا-قۇلا. جازىق دالاعا قاراعاندا, ورمان-توعاي ماڭدارىندا بيداي جايقالا ءوسىپ, بەلۋاردان كەلەدى. نەگە؟ ويتكەنى, بۇل جەرگە پارلى القاپتار ورنالاستىرىلدى. ىلعال ساقتايتىن تەحنولوگيا قولدانىلدى. كەمى 25-30 تسەنتنەردەن اينالارىنا ءباس تىگە الامىن, – دەدى ول ءسوزىنىڭ اياعىن ازىلگە بۇرىپ.
اۋداننىڭ ەگىس القاپتارىن ارالاپ, وراق ناۋقانىمەن جان-جاقتى تانىسقان وبلىس اكىمى سەرىك ءبىلالوۆ جۋرناليستەرگە سۇحبات بەردى. قۇرعاقشىلىققا قاراماستان, سولتۇستىكقازاقستاندىق ديقاندار گەكتار باسى 10 تسەنتنەر ءونىم الۋعا بەل بۋىپ وتىرعاندارىن جەتكىزدى.
– ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ كوكەيكەستى ماسەلەلەرىنە ارنالعان جۋىرداعى كەڭەستە ەگىن وراعىن ۇتىمدى اتقارۋدىڭ جولدارىن اتاپ كورسەتتى. وبلىستىڭ اۋىلشارۋاشىلىق تاۋارلارىن وندىرۋشىلەرىنە قاجەت 72 مىڭ توننا جانار-جاعارمايدىڭ ءار ءليترىن 62 تەڭگەدەن بوساتۋ قاراستىرىلعان. ەگىن ورۋ ناۋقانىنا 10 مىڭعا جۋىق كومباين قاتىساتىن بولادى. ولاردىڭ جارتىسىنا جۋىعى كەڭ الىمدى جاتكالار, 2 مىڭدايى جاڭا تەحنيكالار. اۋا رايىنىڭ كۇردەلىلىگى ەسكەرىلىپ 3,9 ميلليون گەكتار ءداندى القاپتاردىڭ 30-40 پايىزى دەستەلەنەدى دە قالعانى تىكەلەي جينالادى. ويتكەنى, ەگىن جەدەل پىسكەندىكتەن, جاۋاپتى ناۋقان ەرتە باستالدى. جانە دە كۇزدىڭ جاۋىن-شاشىنىنا ۇرىندىرىپ الماۋىمىز كەرەك. پرەزيدەنتتىڭ نان مەن ۇننىڭ ىشكى باعالارىنىڭ تۇراقتىلىعىن ساقتاۋ, جەم-ءشوپ دايىنداۋدى تىڭعىلىقتى وتكىزۋ جونىندەگى تاپسىرمالارى ەرەكشە جاۋاپكەرشىلىككە مىندەتتەيدى, – دەي كەلىپ سەرىك سۇلتانعازى ۇلى استىق تاسۋ, ساقتاۋ ماسەلەلەرىنىڭ دە ىجداعاتتى ۇيىمداستىرىلعانىن اتاپ ءوتتى. جاڭا ەلەۆاتورلار سالىنۋ ەسەبىنەن استىق سىيىمدىلىعى 320 مىڭ تونناعا ۇلعايتىلدى. ەلىمىزدىڭ باتىس وڭىرلەرىنە 250 مىڭ توننا استىق جەتكىزۋ ماسەلەسى شەشىلۋدە.
ءبىز جولاي ميحايل حريستەۆيچ جەتەكشىلىك ەتەتىن “لەسنوي” سەرىكتەستىگىنىڭ تاناپتارىنا سوعىپ, ءداندى دەستەلەۋ, باستىرۋ جۇمىستارىنىڭ قىزۋ قارقىن العانىن كوردىك. “زەنچەنكو جانە ك”, “ابي-جەر” اگروقۇرىلىمدارى دا ەڭبەك قارقىنىن ەسەلەي تۇسكەن.
ءومىر ەسقالي.
سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى, قىزىلجار اۋدانى.