قابانباي باتىر داڭعىلى, 45-ءۇي
الداعى جىلى استانا مەن الماتى قالالارىن ءبىر اپتا بويى دۇبىرگە بولەيتىن ءVىى قىسقى ازيا ويىندارى وتەر كۇن دە جاقىنداپ كەلەدى. بۇگىنگى كۇندى ەسەپتەگەندە ەلىمىزدە تۇڭعىش رەت جالاۋى كوتەرىلەتىن وسى ويىنداردىڭ باستالۋىنا 169 تاۋلىك قالىپتى. ال ونىڭ اشىلۋ سالتاناتى استانا قالاسىنداعى قازىرگى كەزدە ەۋروپانىڭ 5 جوعارى دەڭگەيدەگى, بارلىق حالىقارالىق تالاپتارعا ساي كەلەتىن “استانا-ارەنا” ستاديونىندا وتەتىنى بەلگىلى. وسىعان وراي جاقىندا ءبىز اتالمىش الىپ كەشەننىڭ ديرەكتورى, ازيادانىڭ اشىلۋ سالتاناتىن وتكىزۋ جونىندەگى تەحنيكالىق ديرەكتور بولىپ تاعايىندالعان ۆلاديمير بوبروۆسكيمەن كەزدەسىپ, ودان ستاديوننىڭ ويىنداردىڭ اشىلۋ راسىمىنە قازىرگى دايىندىعى جونىندە اڭگىمەلەپ بەرۋىن وتىنگەن ەدىك.
– “استانا-ارەنا” ستاديونىنىڭ پايدالانۋعا بەرىلگەنىنە ءبىراز ۋاقىت ءوتتى عوي. وسى ۋاقىت ىشىندە مۇندا فۋتبولدان رەسپۋبليكاىشىلىك, حالىقارالىق ماتچتار وتكىزىلىپ كەلەدى. ال كەلەسى جىلى ستاديوندا وتەتىن قىسقى ازيا ويىندارىنىڭ اشىلۋ سالتاناتى وسى جارىستاردان ءمانى مەن ماڭىزى جاعىنان مۇلدەم بولەك وقيعا بولاتىنى ءسوزسىز. قازىر ستاديون ازيادانىڭ اشىلۋ سالتاناتىنا تولىق دايىن با؟ اڭگىمەنى وسىدان باستاساق.
– دايىن دەپ تولىق ايتا الامىن. وزدەرىڭىزگە بەلگىلى, وسى جەردە ازيادانىڭ اشىلۋ ءراسىمى وتەدى. بۇل ستاديون بەكەردەن تاڭدالىپ الىنعان جوق. ءبىزدىڭ ستاديون ەۋروپانىڭ ەڭ ادەمى دەگەن, بارلىق حالىقارالىق تالاپتارعا جاۋاپ بەرەتىن, تەحنيكانىڭ قاي جاعىنان الساڭىز دا تولىعىمەن جاراقتالعان 5 ستاديوننىڭ ءبىرى بولىپ تابىلادى. ستاديوننىڭ فۋتبول الاڭى يتاليالىق توسەگىشپەن توسەلگەن, ال ونىڭ ينفراقۇرىلىمى جاعىنان مۇندا كەرەكتى نارسەنىڭ ءبارى بار. ماسەلەن, ستاديوندا ساحنا قويىپ, كونتسەرت وتكىزۋگە بولادى. باسسەين, ەكى تابلو, تەلەديدار جانە راديو حابارلارىن تاراتۋ ءۇشىن قازىرگى زامان تالاپتارىنا جاۋاپ بەرەتىن جۇيەلەر, جارىق بەرەتىن سوڭعى ءۇلگىدەگى پروجەكتور, دەمالىس ورىندارى, بوكس رينگتەرى, فيتنەس كلۋب, كۇرەس زالى جانە باسقا دا قاجەتتى ورىندارمەن جابدىقتالعان. ال ستاديوننىڭ ەڭ باستى ەرەكشەلىگى – ونىڭ ۇستىنە 17-20 مينوت اشىپ-جابىلاتىن ارنايى قۇرىلعى ورناتىلعان. الەمدە مۇنداي قۇرىلعىلار ءبىزدىڭ ستاديونمەن قوسا ەسەپتەگەندە ساناۋلى ەلدەردە عانا بار.
– ويىنداردىڭ اشىلۋ سالتاناتى قالاي وتەدى؟
– ازيادانىڭ اشىلۋ سالتاناتىنا رەسەيلىك يگور كرۋتويدىڭ جەتەكشىلىگىندەگى حالىقارالىق رەجيسسەرلىك-قويىلىم توبى جاۋاپ بەرەتىن بولادى. ويتكەنى, ءبىزدىڭ ەلىمىزدە وسى كەزگە دەيىن ازيا ويىندارى سياقتى ءىرى حالىقارالىق جارىستار وتكەن ەمەس. 90-شى جىلدارى عانا الماتىدا ورتالىق ازيا ويىندارى وتكەن ەدى.
– ءيا, سول كەزدە وتكەن اتالمىش جارىستىڭ اشىلۋ سالتاناتىنا حوك پرەزيدەنتى حۋان انتونيو سامارانچ جوعارى باعا بەرگەن ەدى.
– ونىڭىز راس. ال مىنا ويىنداردىڭ اشىلۋ سالتاناتى ودان دا قىزىقتى جانە تارتىستى بولاتىنىنا تولىق سەنىمدىمىن. قازىر الەمدە وسىنداي ءىرى مادەني شارالاردى وتكىزۋ جونىندەگى حالىقارالىق رەجيسسەرلىك-قويىلىم توپتارى جەتكىلىكتى. ونىڭ ىشىندە رەسەيلىك, ۇلىبريتانيالىق, اۆستراليالىق توپتار بار. اشىلۋ سالتاناتىنىڭ ءوزى قازاقستان تاريحىمەن بايلانىستىرىلىپ, ۇلتتىق ناقىشقا كەلتىرىلىپ تەحنولوگيالىق شوۋ رەتىندە وتكىزىلەتىن بولادى. قازىر ستاديوندا وسىناۋ وقيعاعا دايىندىق جۇمىستارى قىزۋ جۇرگىزىلىپ جاتىر. جاقىندا ءبىر توپ ماسكەۋلىك ماماندار كەلىپ, اشىلۋ سالتاناتىنىڭ ۇيىمداستىرىلۋىمەن, ستاديوننىڭ دەكوراتسياسىمەن تانىسىپ قايتتى. ازيادا الاۋى ستاديونعا 30 قاڭتار كۇنى جەتەدى. الاۋ 11 قاڭتاردا ازيا وليمپيالىق كەڭەسىنىڭ شتاب-پاتەرى ورنالاسقان ءال-كۋۆەيت قالاسىنان باستاۋ الادى. ال كەلەسى كۇنى ول قازاقستانعا جەتكىزىلىپ, 20 كۇن بويى وبلىس ورتالىقتارىن ارالاپ, 30 قاڭتار كۇنى استاناعا كەلەدى.
– ستاديوننىڭ تەحنيكالىق قاۋىپسىزدىك جاعى قالاي؟
– ول جاعى جاقسى. ستاديونعا 30200 ادامنىڭ سىياتىنىن بىلەسىزدەر. ەگەر توسىن وقيعا بولا قالسا, حالىق 10-15 ءمينوتتىڭ ىشىندە ستاديوننان شىعا الادى. وسى كەزگە دەيىن ءبىز ستاديوندا بولۋى مۇمكىن ءورت جانە باسقا دا توسىن وقيعالاردىڭ الدىن الۋ ءۇشىن ءۇش رەت وقۋ-جاتتىعۋ وتكىزدىك. وعان اۋداندىق, قالالىق, رەسپۋبليكالىق ءورت سوندىرۋشىلەر قاتىستى.
– قىستىڭ كۇنى ستاديوننىڭ جىلىتىلۋى قالاي بولادى؟
– ءبىزدىڭ ستاديوندا اۆتونومدى جىلىتۋ جۇيەسى ورناتىلعان. ول بەلگىلى ءبىر تەمپەراتۋرانى ۇستاپ تۇرادى. ويىنداردىڭ اشىلۋ سالتاناتىندا ستاديوننىڭ تەمپەراتۋراسى 10-12 گرادۋس جىلىلىقتى كورسەتەتىن بولادى. سوندىقتان ەشتەڭەگە ۋايىمداماڭىزدار, ويىنداردىڭ اشىلۋى جوعارى دەڭگەيدە ءوتىپ, حالىق سۋىقتان توڭبايدى. قازىر ستاديون قورعانىس مينيسترلىگىنىڭ بالانسىندا.
– ستاديوننىڭ قۇرىلىسىنا قاتىستى ءوزىڭىز ءالى دە بولسا نە جەتپەيدى دەپ ويلايسىز؟
– ستاديوننىڭ جانىندا ۆەلوترەك پەن كونكي تەبۋ ستاديونىنىڭ قۇرىلىسى ءجۇرىپ جاتىر. وسى ءۇش نىسانعا ءبىر ورتاق قوناق ءۇي كەرەك سياقتى. ايتپەسە ءبىزدىڭ سپورتشىلار جاز شىعا سپورت الاڭدارىنىڭ جانىندا قوناق ۇيلەردىڭ بولماۋىنان تۇركيا مەن باسقا دا ەلدەردى جاعالاپ كەتەدى. وسىنداي تىلەگىم بار. ال ازيادانىڭ اشىلۋ سالتاناتى كەزىندە ستاديوننىڭ جانىنا مۇز ايدىنىنىڭ سالىناتىنىن اتاپ وتكىم كەلەدى.
اڭگىمەلەسكەن داستان كەنجالين.