اباي-165
ءتاڭىرىسى جاراتقان ۇلى تالانتتار تابيعاتپەن كادىمگىدەي كامىل ۇعىسىپ ۇندەسەتىن كەرەمەتىن قازاقتىڭ باس حاكىمى ءھام باس اقىنى ابايدىڭ الماتىداعى ەسكەرتكىشى جانىنداعى ءداستۇرلى ەسكە الۋ, رۋحىنا باس يۋ كۇنىندە جان جۇرەگىمىزبەن تاعى ءبىر سەزىنگەندەيمىز, سانامىزبەن اڭعارعاندايمىز. “اتا-اناداي ەلجىرەگەن كۇننىڭ كوزىنەن” ءبىر جىلى شۋاق توگىلە ايمالاپ تۇردى. بىرتە-بىرتە الاتاۋ بەتكەيى تۇتاسىمەن اسپاننان ۇزدىكسىز قۇيىلىپ جالقىندانعان كوك مۇنارعا شومىلدى. جارتى اسپان كۇرەڭىتە كۇرسىنگەندەي سۇستانىپ, قالعان جارتىسى “كوك بۇلتتان اشىلعانداي” جارقىراي ك ۇلىمدەدى. ءسويتىپ, تابيعاتتى دا, الاتاۋ اياسىنداعى الماتىنى دا مۇڭدى دا نۇرلى اباي ارۋاعى تەربەتىپ تۇرعانداي بولدى.
وسى جولى “ادامزاتتىڭ ءبارىن ءسۇي باۋىرىم دەپ” ءۇن قاتقان ۇلى اقىننىڭ 165 جىلدىعىنا ارنالعان ءداستۇرلى “اباي وقۋلارىن” قازاقستان جازۋشىلار وداعى باسقارماسىنىڭ توراعاسى نۇرلان ورازالين قىسقا دا نۇسقا, تەبىرەنىستى ءسوز سويلەپ اشتى. ۇلت ۇستازىنىڭ ءبۇگىنگى تۋعان كۇنىندە, دەدى ول, الاتاۋ مەن ارقاعا كىندىگىمەن بايلانعان بۇكىل قازاق جۇرتى ۇلى ابايدىڭ رۋحىمەن تىنىستاۋدا, اباي جىرى بۇگىن كەڭ-بايتاق قازاقستاننىڭ بارلىق جەرىندە وقىلۋدا, اباي ءسوزى بۇگىن ءوز حالقىنا ابىز دانالىقپەن ءۇن قاتۋدا. بۇگىنگى قازاق قوعامى, حالقىمىز ءوزىنىڭ تىنىس-تىرشىلىگىن, وركەندەۋىن اباي ورەسىمەن ولشەيدى. وسىعان مىڭ شۇكىر. مەن دە ءوز ابايىما اركەز ورالىپ سوعىپ وتىرامىن دەي كەلە, مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى, اقىن نۇرلان ورازالين ءوزىنىڭ “ابايعا ورالۋ” اتتى ولەڭىن وقىدى.
حالىقارالىق “اباي” قورىنىڭ ديرەكتورى جۇمابەك اشۋ ۇلى, ودان سوڭ اباي اتامىزدىڭ شوبەرەلەرى عازەل جاعىپارقىزى مەن كاسيرا يسرايىلقىزى ەسكەرتكىش تۇبىنە مول جينالعان حالىققا وزدەرىنىڭ جۇرەكجاردى سوزدەرىن ارنادى. ابايتانۋشى اقساقالىمىز مەكەمتاس مىرزاحمەت ۇلى بۇگىنگى ۇلىق كۇننىڭ ءمان-ماڭىزىن التىنداي از سوزبەن ادەمى جەتكىزىپ ايتا ءبىلدى. ەلىمىزدىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن ءارتىسى بولات ءابدىلمانوۆ ابىزدىڭ حالقىنا ارناعان تاپسىرىندەي ونداعان ولەڭ شۋماقتارىنان تۇراتىن اباي مونولوگىن كەلىستىرە ورىنداپ, وسى ارادا جينالعان قاۋىمعا ءوزگەشە سىرلى وي سالعانداي بولدى.
بۇدان سوڭ كەزەك اباي اندەرىنە بەرىلدى. ءانشى ەرلان رىسقاليدىڭ قارقارالىنىڭ ءبىر قارت قازاعىنىڭ جەتكىزۋىمەن زاتاەۆيچتىڭ “قازاقتىڭ 500 ءانى” كىتابىنا ەنگەن ابايدىڭ سىدىق مۇحامەدجانوۆتىكىنەن بولەك ءوز ءانى ء“وزگەگە كوڭىلىم تويارسىڭدى” ورىنداۋى كوپشىلىكتى ءبىر سەرپىلتىپ تاستادى. ايگىلى “كوزىمنىڭ قاراسىن” ورىس جىگىتى الەكسەي تيموفەەۆتىڭ ءناشىنە كەلتىرە شىرقاۋى دا وسىنداعى جۇرتتىڭ كوڭىلىنەن شىققانىن بايقادىق. ودان ءارى انشىلەر مايرا داۋلەتباقوۆانىڭ, بولات قاناعاتوۆتىڭ, ينديرا قۇداباەۆانىڭ, ەدىگە اقىلبەكوۆتەردىڭ ورىنداۋىندا اباي اندەرى نۇرلانا مۇنارتقان, ۇلى اقىن ارۋاعى توككەن نۇرداي ىزگى جاڭبىر سەبەلەگەن الماتى اسپانىنا قالىقتاي بەردى.
قازاقتىڭ بەلگىلى اقىنى جارىلقاسىن امانوۆ جۇرت الدىنا نەمەرەسى لاۋرانى جەتەلەي شىقتى. ونىڭ اباي حاقىنداعى ۇتقىر سوزدەرى, ابايمەن سىرلاسقان ءورشىل ولەڭدەرى جىلى شىرايمەن قابىل الىندى. اتاسىنىڭ ابايعا ارناعان ءبىر ولەڭىن نەمەرەسى لاۋرا وقىپ بەردى. بۇدان كەيىن اقىندار نازىكەن الپامىسقىزى, جاركەن بودەش, زەينوللا تىلەۋجان ۇلى, سايات قامشىگەر, كادىربەك قۇنىپيا ۇلى جانە باسقالار اباي رۋحىن كوتەرە ساڭقىلداپ, شابىتتى جىرلارىن وقىدى. الماتىنىڭ المالى اۋدانىنىڭ مەكتەپ وقۋشىلارى بىرىنەن سوڭ ءبىرى كەزەكتەسە اباي ولەڭدەرىن جاتقا ايتتى. الماتىنى اباي جىرى تەربەدى. قۇيىلعان كوك مۇنار جاڭبىرعا ۇلاسسا دا اباي جىرى تولاستامادى. جەر بەتىندە قازاق جاساپ تۇرعان كەزدە ول جىر تولاستاماس تا…
قورعانبەك امانجول.
سۋرەتتى تۇسىرگەن بەرسىنبەك سارسەنوۆ.