اقمولالىقتاردىڭ ۇلى جەڭىستى قارۋمەن دە, دارۋمەن دە جاقىنداتقانى ۇرپاق جادىندا ماڭگى ساقتالادى. مۇندا ءۇش بىردەي اتقىشتار ديۆيزياسى جاساقتالىپ, قان مايداندا وشپەس ەرلىك ۇلگىسىن تانىتتى. ولاردىڭ بارلىعى دا گۆارديالىق اتاعىن الىپ, تۋىنا قىزىل جۇلدىز وردەنىن تاقتى. اقمولالىقتار اراسىنان ءۇش گەنەرال شىققانى دا ۇلكەن ءمارتەبە. وزگەسىن ايتپاعاندا, 72-ءشى گۆارديالىق ديۆيزيانىڭ 31 جاۋىنگەرى كەڭەس وداعىنىڭ باتىرى اتاعىنا يە بولىپ, ونىڭ تاڭداۋلى 9 وكىلى جەڭىس شەرۋىنە قاتىسقانىن ماقتان ەتەمىز.
اقمولالىقتار جەڭىسكە دارۋمەن دە ۇلەس قوستى دەدىك. بۇل ەۆاكۋاتسيالىق گوسپيتالدارعا قاتىستى ايتىلىپ وتىر. وسى ورايدا كوكشەتاۋ قالاسىندا تۇرىپ جاتقان 82 جاستاعى ماريا مولوتكوۆا اجەيدىڭ ءسوزىن اڭگىمەمىزدىڭ تىزگىن قاعارى ەتىپ العاندى ءجون كوردىك. “گوسپيتالدى اۋرۋحانادان بيىكتەتىپ, جانداۋا مەكەن دەسەك جاراسادى, – دەيدى ماريا سەمەنوۆنا. – جارالانىپ كەلگەن جاۋىنگەرلەردى كورگەندە جانىمىز شىعىپ كەتە جازدايتىن. اجالدىڭ ورتاسىنان ازاپ ارقالاپ كەلگەندەرىنە قاراماستان, ولاردىڭ بارلىعى بەتى بەرى قاراسىمەن قان مايدانعا قايتا سۇراناتىن. ءبىز, مەدبيكەلەر كىرپىك قاقپاي بايەك بولىپ, ارقايسىسىنىڭ كوتەرىلىپ كەتۋىن ارماندايتىنبىز. كوز جاسىمىزدىڭ كول بولعان كۇندەرى كوپ بولدى...”
گوسپيتالدار قىزىل ارميانى ەمدەۋ-ەۆاكۋاتسيالىق قامتاماسىز ەتۋدە ەرەكشە ورىن العانى اقيقات. ولاردىڭ باستى مىندەتى, وتان سولداتتارىنىڭ ارقايسىسىن امان الىپ قالۋ, جارالىلار مەن سىرقاتتاردى تەزىرەك قاتارعا قوسۋ بولىپ تابىلدى. بۇل مىندەت ابىرويمەن ورىندالدى دا. دەرەك كوزدەرى بىلاي دەيدى: 1941-1945 جىلدارى جارالى جاۋىنگەرلەر مەن وفيتسەرلەردىڭ 70 پايىزى, ناۋقاستانعانداردىڭ 90 پايىزى قاتارعا قوسىلدى.
– قازاقستان كومپارتياسى ورتالىق كوميتەتىنىڭ جانە حالىق كوميسسارلارى كەڭەسىنىڭ تەلەگرافتىق جارلىعىنا سايكەس اقمولا وبلىسىنىڭ اۋماعىندا 2000 ورىندىق 7 ەۆاكوگوسپيتال قۇرىلدى, – دەيدى وبلىستىق مەملەكەتتىك مۇراعات ديرەكتورى الەكساندر پولوجەنتسەۆ. اقمولا قالاسىنا 1942 جىلدىڭ قاڭتارىندا دونداعى روستوۆتان 1200 ورىنعا ارنالعان №1600 گوسپيتال كوشىرىلدى. ول بايلانىس ۇيىندە, تەمىر جول اۋرۋحاناسىندا, بالاباقشادا جانە اسكەري قالاشىقتىڭ كازارماسىندا شاشىراڭقى تۇردە قونىستاندى. گوسپيتال باستىعى 2-ءشى رانگالى اسكەري دارىگەر مەدالە ەمدەۋ ورنىن مەديتسينا كادرلارىمەن, ءدارى-دارمەكپەن, وتىن-سۋ, ازىق-ت ۇلىكپەن, توسەك-ورىن, جيھازبەن تولىق قامتاماسىز ەتە ءبىلدى.
دارىگەرلەرمەن بىرگە قالالىقتار دا جارالى جاۋىنگەرلەرگە قامقور كوڭىلىن جايىپ, قولدان كەلگەن كومەگىن ايامادى. گوسپيتالدى كيروۆ اتىنداعى №1 مەكتەپ, تسەلينوگراد اۋدانىنداعى “كراسنىي فلاگ”, شورتاندى اۋدانىنداعى كيروۆ اتىنداعى كولحوزدار, قاراعاندى تەمىر جول باسقارماسى شەپتىك قامقورلىققا الدى. پارتيا ۇيىمدارىنىڭ باستاماسىمەن وبلىستىق ارنايى كومەك كوميتەتى قۇرىلدى. جالپى, وسىنداي قامقورلىق پەن ءدارىگەرلەردىڭ بىلىكتىلىگى ارقاسىندا 13,5 مىڭ جارالىنىڭ 61,5 پايىزى تولىق ساۋىعىپ, ساپقا قايتا قوسىلدى.
سوعىس جىلدارى اسكەري-سانيتارلىق پويىز اتباسارداعى №3984 گوسپيتالعا جارالىلاردى ءۇش دۇركىن الىپ كەلگەن. ول جالپى اۋماعى 1995 شارشى مەترلىك قازاق مەكتەبىنىڭ عيماراتىندا ورنالاسىپتى. مۇندا دا جانقيارلىق ەڭبەك قايناپ جاتتى. جۇرتشىلىق گوسپيتال باستىقتارى ريزۆانوۆ پەن ارتەموۆتىڭ, وتاشى گ.وۆچارەنكونىڭ, مەدبيكەلەر گليانچەنكو, گ.تەمىربولاتوۆانىڭ جانە باسقالاردىڭ ەسىمدەرىن ءالى كۇنگە قۇرمەتپەن اتايدى.
1943 جىلى گوسپيتال باسقا جەرگە كوشىرىلىپ, مۇندا №3006 گوسپيتال اشىلدى. وندا جارالى نەمىس تۇتقىندارى ەمدەلگەن.
ستالين اۋدانىنداعى بۇرىنعى مەكتەپ پەن اۋرۋحانا عيماراتىندا ورنالاسقان №1344 گوسپيتال 1942 جىلدىڭ 9 قاڭتارىندا 116 جارالى جاۋىنگەردى قابىلدادى. ول كومەك قولىن سوزعان جەرگىلىكتى پارتيا-كەڭەس ورگاندارىمەن, قالىڭ بۇقارامەن تىعىز بايلانىستا جۇمىس ىستەدى. وعان مىسال رەتىندە اۋدان تۇرعىندارىنىڭ جارالىلاردى ستانسادان گوسپيتالعا جەتكىزۋ ءۇشىن جىلى كيىم-كەشەك, اياق كيىممەن قامتاماسىز ەتىلگەن 30 كەرۋەن ۇيىمداستىرعانىن ايتۋعا بولادى.
ششۋچە (قازىرگى بۋراباي) اۋدانىندا جالپى سانى مىڭنان استام ورىندى قامتيتىن ءۇش گوسپيتال جۇمىس ىستەگەن. مۇندا توسەك-ورىن جەتكىلىكتى بولعانىمەن, ءدارى-دارمەك, اسىرەسە, سترەپتوتسيد, ميلفيدين, بالىق مايى جانە رەنتگەن قاعازدارى تاپشى بولعان كورىنەدى. وسىنداعى №1054 گوسپيتال سوعىستىڭ العاشقى كۇنىنەن ۇيىمداستىرىلىپ, بۋراباي كۋرورتى ستانساسىنىڭ اۋرۋحاناسى مەن تەمىرجولشىلار كلۋبىنا قونىس تەۋىپتى. ال 1943 جىلدىڭ 30 مامىرىندا ول ءوز باعىتىن وزگەرتىپ, اسكەري تۇتقىندارعا قىزمەت كورسەتە باستادى. العاشقى ەشەلونمەن 560 تۇتقىن جەتكىزىلگەن.
ءۇشىنشى رانگالى اسكەري دارىگەر برايلوۆسكي مەن ونىڭ ورىنباسارى كاپيتان باكىروۆ باسقارعان №4110 گوسپيتال حيرۋرگيالىق باعىت ۇستاندى. بىراق, قولىمىزداعى قۇجاتتار مۇندا ەم-دوم كەشەندى تۇردە جۇرگىزىلگەنىن ايقىندايدى.
ال بۋراباي كۋرورتى ستانساسىنان 25 شاقىرىم قاشىقتىقتاعى قايىڭ-قاراعايلى ورمان قۇشاعىندا №4152 گوسپيتال ورنالاستى. تۋبەركۋلەز كەسەلىن ەمدەۋگە باعىتتالعان شيپاجايلىق اۋرۋحانا العاشقى جاۋىنگەرلەردى 1942 جىلدىڭ 7 مامىرىندا قابىلداسا, 20 مامىردا ونىڭ قابىرعاسىندا 169 جارالى جانە سىرقات مايدانگەر بولىپتى. ولاردىڭ دەنى لەنينگراد مايدانىنىڭ ساربازدارى ەدى.
“نۇر وتان” حدپ اقمولا وبلىستىق فيليالىنىڭ ۇيىتقى بولۋىمەن, ۇلى جەڭىستىڭ 65 جىلدىعى قارساڭىنداعى 4 مامىر كۇنى كوكشەتاۋ گوسپيتالدارىندا قايتىس بولعان جاۋىنگەرلەردىڭ باۋىرلاستار زيراتىنداعى تاعزىم كەشەنى قايتا جاڭعىرتىلدى.
باقبەرگەن امالبەك. اقمولا وبلىسى.