مال ازىعىن دايىنداۋدىڭ باستاپقى كەزەڭىندە وبلىستا قولدا بار مالدى قىستان شىعىنسىز الىپ شىعۋ ءۇشىن جەتكىلىكتى جەم-ءشوپ دايىنداپ الۋدا كۇردەلى جاعداي تۋىنداۋى مۇمكىن دەگەن ابىرجۋشىلىق بولعانى راس. وعان سەبەپ كوكتەمنەن باستاپ شىلدەنىڭ ورتاسىنان اۋعانشا وڭىردە ءبىر تامشى جاڭبىردىڭ بولماۋى سالدارىنان شابىندىقتارداعى ءشوپتىڭ شىعىمىنىڭ ناشارلىعى ەدى. الايدا, قاشاندا ءبىر ءىسى ىلگەرى جۇرەتىن وبلىس اكىمى ەلەۋسىن ساعىندىقوۆ مۇنداي قيىندىقتاردى جەڭۋدىڭ جوبا-جوسپارىن كۇنىلگەرى جاساپ, اۋدان اكىمدەرىنە مال ازىعىن دايىنداۋعا بايلانىستى تالاپتى كۇشەيتتى. جەم-ءشوپ دايىنداۋشىلارعا ءتۇرلى جەڭىلدىكتەردى قاراستىردى. مىسالى, مال ازىعىن دايىنداۋشىلارعا بەرىلەتىن جانار-جاعارمايدى 50 پايىز ارزانداتۋعا 150,0 ملن. ال تۇرعىندارعا جەم-ءشوپ دايىنداۋشىلاردى قولداۋعا 173,0 ملن. تەڭگە ءبولدى. ال, مال ازىعىن دايىنداۋدىڭ ەكپىندى ەكى ايلىعىنىڭ جەڭىمپازدارىن ماراپاتتاۋعا 5,0 ملن. تەڭگە قاراستىردى. جەم-ءشوپ دايىنداۋدىڭ بارىسىنا تالاپ پەن باقىلاۋ كۇشەيتىلدى.
اۋدان اكىمدەرىنەن وسى شارۋانىڭ قالاي اتقارىلىپ جاتقانى قاتاڭ سۇرالدى. وبلىس باسشىسىنىڭ دەر كەزىندە العان شارالارى ناتيجەسىن بەردى. ۇستىمىزدەگى جىلعى تامىزدىڭ ەكىنشى جۇلدىزىنا 808,0 مىڭ توننا مال ازىعى دايىندالدى. مۇنىڭ ءوزى قىسقا قاجەتتى مال ازىعىنىڭ 70 پايىزىن قۇرايدى. بۇل تۋرالى وبلىستىق اۋىل شارۋاشىلىعى باسقارماسىنىڭ باستىعى ەرسايىن اجىباەۆ بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى وكىلدەرىمەن وتكىزگەن ءباسپاسوز ءماسليحاتىندا مالىمدەدى.
ونىڭ ايتۋىنشا, وبلىس اكىمىنىڭ ءوڭىردىڭ بارلىق تۇرعىندارىنا ۇندەۋىنەن كەيىن حالىقتا, اسىرەسە, مال ازىعىن دايىنداۋشىلار اراسىندا ەلەۋلى سەرپىلىس بولىپ, جەم-ءشوپتى ءوز كۇشتەرىمەن دايىنداپ الۋعا سەنىمدىلىك كۇشەيگەن. وعان دالەل, وبلىس بويىنشا دايىندالاتىن مال ازىعىنىڭ كولەمىن الدە دە كوبەيتكەلى وتىرعان كورىنەدى. ياعني, بۇعان دەيىن وبلىستا 1059 ملن. توننا جەم-ءشوپ دايىنداۋ مەجەلەنسە, ەندى ونى 1200 تونناعا جەتكىزۋ كوزدەلۋدە.
وبلىس اكىمى مال ازىعىن دايىنداۋشىلاردىڭ قيمىلىن شيراتا ءتۇسۋ ماقساتىندا 1 قىركۇيەككە دەيىن بەلگىلەنگەن مەجەدەن كورىنگەن اۋدانداردى ىنتالاندىرۋعا تاعى دا 5,0 ملن. تەڭگە قارجى ءبولىپ وتىر.
سونداي-اق, جەم ماسەلەسى دە وڭ شەشىلەتىن بولىپتى. بارلىعى 70 مىڭ توننا جەم قاجەت بولسا, سونىڭ 57 مىڭ تونناسىن دايىنداۋعا ۇكىمەت جاردەم بەرمەكشى. وبلىس باسشىسى ەلەۋسىن ساعىندىقوۆ بۇل ءماسەلە جايىندا اقمولا, قوستاناي, سولتۇستىك قازاقستان وبلىستارىنىڭ اكىمدەرىمەن كەلىسسوز جۇرگىزۋدە.
اۋىل شارۋاشىلىعى قۇرىلىمدارىنىڭ قارىزدارىن كەيىنگە قالدىرۋ دا قاراستىرىلۋدا.ۇكىمەتتەن سيىرلاردى ساقتاۋعا 325 ملن. تەڭگە سۋبسيديا بولىنەدى دەپ كۇتىلۋدە. بۇل سۋبسيديانى العاندار دا سيىرلار سانىن كەمىتپەۋ ءۇشىن وعان جەم-ءشوپ ساتىپ الاتىنى ءسوزسىز.
ءبىر سوزبەن ايتقاندا, قىستان قىسىلماي شىعۋدىڭ بارلىق ءمۇمكىندىكتەرى بار. باستاپقىدا مال ازىعىن باسقا وڭىرلەردەن دايىنداۋ جولى دا قاراستىرىلعان ەكەن. قازىر ونداي قاجەتتىلىك جوق. سەبەبى, ويىل اۋدانىنىڭ وزىندە عانا 10 مىڭ توننا دايىندالعان پىشەن الۋشىسىن كۇتۋدە كورىنەدى. مۇنداعى مال ازىعى اناعۇرلىم ارزان دا. وسىنداي مۇمكىندىكتەر بىرقاتار اۋدانداردا دا بار. اينالدىرعان ءبىر ايدىڭ ىشىندە قاجەتتى مال ازىعىنىڭ 70 پايىزىن دايىنداپ العان اقتوبەلىكتەر ناۋقاندىق جۇمىستى قازان ايىندا دا جۇرگىزۋگە بولاتىنىن ەسكەرىپ, ۇدەدەن شىعاتىندارىنا سەنىمدى.
ساتىبالدى ءساۋىرباي. اقتوبە وبلىسى.