اتالارىمىزدىڭ “كورە-كورە كوسەم بولاسىڭ, سويلەي-سويلەي شەشەن بولاسىڭ” دەگەن قاعيداسى بولمىستان تۋىنداعان ءتۇيىن. ءومىر تالقىسىنان تالماي, ارەكەت-قۇبىلىستاردىڭ سان قىرىنا قىرانداي قاراي ءبىلۋ سانالى ادامدى كوسەمدىككە, ابزال اعالىق, اقساقالدىققا مەڭزەيدى. بىراق مەڭزەۋدى, باعىتتاۋدى ىسكە اسىرۋ, قوعامدىق ناتيجەگە جەتۋ قانداي قيىن دەسەڭىزشى. بۇعان قانات بىتىرەتىن, شىڭ-قۇزعا قۇلاشتاۋعا قۋات بەرەتىن قوس قانات, اباي ايتقانداي, ادامنىڭ اقىلى مەن ەڭبەگى. ادامنىڭ ادامي قاسيەتتەرىن قايراعان وسى ەكەۋى. الىسقا, ابىرويمەن سامعاتاتىن وسى قوس قاناتتى بايكەن ءاشىم ۇلىنا دارىتقان اسىل اتا-اناسى. تابيعاتىنان ەتەك-جەڭى كەڭ, جان-جاققا زەردەلى كوز تاستايتىن باكەڭ جاستايىنان قوعامدىق قاتىناستاردىڭ قىزۋ ورتاسىندا ءجۇردى. ءتىرشىلىكتىڭ قاتال تالاپتارىن تەرەڭ تۇسىنۋگە, ءىس-قيمىلدىڭ قيىن ادىستەرىن يگەرۋگە ۇمتىلدى. ءسويتىپ تۋعان حالقىنىڭ مىزعىماس مۇددەسىن مۇقيات ساقتاۋعا, قورقىپ-ۇرىكپەي ونى قورعاۋعا بەلىن بەكەم بايلاپ, اينىماس ادالدىعىن تانىتتى.
ءوسۋ, وركەندەۋ جولىندا مولايا بەرەتىن مۇددەلەر ادام ساناسىن ۇنەمى تولاسسىز مازالايدى, سانانى بيلەيدى, تىنىشتىق تۇندىگىن سەرپىلتەدى. مىنە, قالىڭ حالىقتىڭ وسى سانا-سەزىمىن ويعا, بويعا ءسىڭىرۋ, سونىڭ قوعامدىق ءناتيجەسىنە جەتۋدىڭ سان قىرلى جولىن ىزدەستىرۋ ساياساتقا ارالاسقان, ساياسات باسىنا كەلگەن باسشىلار قىزمەتىنىڭ وزەگى ەكەنىن تاريحي-قوعامدىق دامۋ ۇدەرىسى ءار ۋاقىتتا ەسكە سالادى. قالىڭ, قاراپايىم حالىقتىڭ ساناسىنان وتكەن مۇددەلەردى سەزىنۋ, ىسكە اسىرۋ – باسقارۋ ماسەلەلەرىنىڭ كىلتى.
بايكەن ءاشىم ۇلى تىرشىلىك تالابىمەن العاش ارالاسقان قوعامدىق قىزمەتتىڭ باستاپقى باسپالداعىنان باستاپ قازاق كەڭەستىك سوتسياليستىك رەسپۋبليكاسى مينيسترلەر كەڭەسىنىڭ توراعاسى بولعان جىلدارىنىڭ اياعىنا دەيىن تۋعان ەلى, تۋعان حالقى مۇددەسىنە مىزعىماس بەرىكتىك تانىتىپ, ادال, جاسامپازدىق قىزمەت كورسەتتى. سوندىقتان ەل اۋزىنان تۇسپەدى. ەلىنىڭ شىنايى قۇرمەتىنە بولەندى. زەينەتكە شىققان جىلدارىنان باستاپ, ءومىرىنىڭ سوڭعى ساعاتىنا دەيىن قادىرلى قاريا, ابزال ابىز, ارداقتى اعا بولدى. ونىڭ ءومىرى, بولمىسى, ءجۇرىس-تۇرىسى ۇلتقا ۇلگى بولدى. ەلى ونى ەل اعاسى دەپ تانىدى.
قايراتكەرلىك قىر-قاسيەتتەر, باسشى, كوسەم رەتىندە تانىلۋ تۋا بىتەتىن, تابيعي تارتۋ ەمەس. قيىندىعى مول ءومىر وتكەلدەرىن ەڭسەرۋ بارىسىندا تۋىندايتىن قازىنا. ونىڭ ومىرشەڭدىگى, كوپكە قاجەتتىلىگى, قابىلدانۋى شارتتى قازىق, نىسانالارعا بايلانىستى. عاسىرلار بويى ايقىندالىپ كەلە جاتقان فيلوسوفيالىق اقيقات بويىنشا, الەمدەگى بارلىق وزگەرىس, قۇبىلىستار جاعداي مەن ورىنعا, ۋاقىتقا تاۋەلدى. وسى ۇشەۋىنەن مۇلدەم سىرت قالاتىن قۇبىلىس, وزگەرىس, ءوسۋ, دامۋ ساپالارى بولمايتىنىنا قوعامدىق قاتىناستار كۇنبە-كۇن كوز جەتكىزىپ وتىرادى. ءاربىر سانالى ادام وسى ۇشەۋىنە زەر سالادى, تىرشىلىك تىربانىسىنىڭ تالعامىندا بۇلارمەن مۇقيات ساناسادى. ولاردىڭ قاتاڭ تالاپتارىنا سايكەس ارەكەتتەنەدى, ءىس-قيمىل ماقساتىن قويادى. وسى اعىمدا ادام قابىلەتى, جاڭالىقتارعا بەيىمدىلىگى, ءبىلىم-تاربيەگە قۇشتارلىعى, ءوزىن-ءوزى قامشىلاي تاربيەلەۋى بوي كوتەرەدى. ادامي قاسيەتتەردىڭ ارتىقشىلىعى انىقتالادى, قوعامدىق قاجەتتىلىك ءوز قايراتكەرلەرىن ىزدەپ تابادى. ولار ىرىكتەلەدى. زور سەنىم ارتىلادى. سەنىم سىباعاسى بۇيىرعان تۇلعاعا قوعامدىق جۇيە اسا ءبىر ماڭىزدى ءىس جۇكتەيدى. ول ءىستىڭ نەگىزى – شەشىمدەر قابىلداۋ, قوعام قازىنا-بايلىقتارىن ۇقساتۋ. بۇل اۋىر جۇك, نار جۇگى, كەي-كەزدە نار دا ءالسىز بولىپ قالا بەرەدى. ەل باسقارۋدىڭ اۋىر ازابىن, ونىڭ ۋاقىت ەسكىرتپەيتىن, جاۋىپ تاستامايتىن جۇيەلى جاۋاپكەرشىلىگىن ابزال ازامات قانا ارقالايدى. بۇعان تاۋەكەل دەپ كىرىسكەن تۇلعانىڭ تۇراقتى سەرىگى – جان-جاقتى تەرەڭ وي, ەلىم, جەرىم دەپ سوققان ىستىق جۇرەك, ءومىر وڭدەيتىن, ۇشتايتىن باسقارۋدىڭ شەكسىز شەبەرلىگى.
ءسىرا, بايكەن ءاشىم ۇلى باسقالاردان بۇرىنىراق وسى جايتتەرگە تەرەڭ ءۇڭىلىپ, حالىق مۇددەسىنىڭ نەنى قالايتىنىن, نەنى كوزدەيتىنىن ۇعىنۋعا ۇمتىلىپ باقتى. ول ءومىردىڭ اششى-تۇششى ءدامىن تاتتى, ىستىق-سۋىعىن سەزىندى, وي-قىرىنان سۇرىنبەي وتە ءبىلدى, قان مايداندا وت كەشە ءجۇرىپ, امان قالدى. كەڭ بايتاق ەلىمىزدىڭ ەڭسەسىن كوتەرەتىن ەسەلى ەڭبەككە سابىرلى اقىلمەن, اۋقىمدى تاجىريبە جانە بىلىممەن كىرىستى. قوعامدىق قىزمەتتىڭ تومەنگى ساتىلارىنان باستاپ, ونىڭ رەسپۋبليكالىق بيىگىنە كوتەرىلدى. تەحنيكۋم وقۋشىسى, اۋداندىق كومسومول قىزمەتكەرى, وقىتۋشى, اۋداندىق, وبلىستىق اۋىلشارۋاشىلىق سالاسىنىڭ قىزمەتكەرى, اۋداندىق, وبلىستىق اتكوم ءتوراعاسى, وبلىستىق پارتيا كوميتەتتەرىنىڭ ەكىنشى, ءبىرىنشى حاتشىسى, رەسپۋبليكا ۇكىمەتىنىڭ توراعاسى, رەسپۋبليكا جوعارعى كەڭەسى پرەزيديۋمىنىڭ ءتوراعاسى – مىنە, قاجىرلى, جاسامپاز ەرلىك ەڭبەگىمەن زور سەنىم ارقالاپ, ابىروي, قۇرمەتپەن وتكىزىلگەن ءومىر وتكەلدەرى. ونەگەلى, ۇلگىلى وتكەلدەر, وسىلار باكەڭدى ەل تاريحىنىڭ تورىنە شىعاردى.
ەلىم, جەرىم دەپ جۇرەگى سوققان, ءوز ۋاقىتىنىڭ تالابىنان تۋىنداعان باسقارۋدىڭ اۋىر جۇگىن ارقالاعان ابزال, اسىل ازاماتتار ەل ەسىندە ساقتالادى. ولاردىڭ ءىسى حالىققا قىزمەت ەتۋدىڭ ۇلگىسى رەتىندە جاڭا ۇرپاق ساناسىنا ءسىڭىرىلۋى كەرەك.
ءار كەزدە, ءار جىلداردا ەلىمىزدىڭ ۇكىمەتى باسىنا اتاعى ايماققا ايان ابزال اعالارىمىز كەلدى. ولار ءوسىپ-وركەندەۋدىڭ ءاربىر تاريحي كەزەڭىندە سول مەزگىلدەگى ىشكى-سىرتقى جاعدايدى ۋاقىت تالابىمەن بايلانىستىرا وتىرىپ, ۇلت مۇددەسىن ۇنەمى العا تارتا ءبىلدى, استە ەستەن شىعارمادى. بارلىق ماسەلە ماسكەۋدە, ورتالىقتا قارالىپ, شەشىلەتىنىن ەسەپكە الا وتىرىپ, وسى تار شەڭبەردىڭ اياسىندا ۇلتتىق سيپاتتاردى ساقتاۋدا جارعاق قۇلاقتارى جاستىققا تيمەي, جەكە باستارىن بارىنە تىگىپ, كەلەشەك جاۋاپكەرشىلىگىنىڭ جۇگىن كوتەردى. بۇل “تار جول, تايعاق كەشۋدە”, ەسىل اعالارىمىز ايىپتالدى, اتىلدى, “جەڭىل” قۇتىلعاندارى جازىقسىز قۋدالاندى. ءتارىزى, تاجىريبە كورسەتكەندەي, بيلىك, مانساپ ۇنەمى ماسايراتاتىن ءجايت ەمەس. بيلىكتەگىلەردىڭ وزىنە بايلانىستى قورعاۋشىلارى, ساقشىلارى – ادالدىق, جۇرتتان الىس كەتىپ اداسپاۋ, كەلەشەك ۇرپاق الدىنداعى ەسكىرمەيتىن جاۋاپكەرشىلىك. باسقارۋ قىزمەتىندەگى ازاماتتاردىڭ اۋزىنان شىعاتىن ءسوزى شارتاراپقا تارايدى. ءىس-شارالارى ەلدىڭ كوز ادىندا, ءوز باعاسىن الادى. باسشىلار كوپتىڭ كوزىنەن, ەستىگەن قۇلاقتان ەشبىر تاسا قالمايدى. “ولەڭ ءشىركىن وسەكشى ەلگە جايار” دەگەندەي, وتىز تىستەن شىققان ءسوز كوپكە جايىلادى, ءار ساققا جۇگىرتىلەدى. “جاقسىنىڭ ارتىنان ءسوز ەرەدى” دەگەن ماتەلدىڭ جانى بار.
البەتتە, الەۋمەتتىك توڭكەرىس ءناتيجەسىندە قالىپتاساتىن قوعامدىق-ساياسي جۇيە مەنشىك ءتۇرىن انىقتاي وتىرىپ, ءوزىنىڭ بيلىكتى ۇستاپ قالۋ, ءارى نىعايتۋ, قولداۋشىلار تىزبەگىن تولىقتىرۋدى كوزدەيدى. قوعامنىڭ بارلىق سالالارىنا پارمەندى اسەر ەتەدى. كەزەك كۇتتىرمەيتىن مىندەتتەردى بەلگىلەپ, ءتيىستى شارالار قابىلدايدى. اسىرەسە, سول جۇيەگە بەرىلە قىزمەت ەتەتىن توپ ىرىكتەلەدى, جاس ماماندار دايىندالادى, شارۋاشىلىق, مادەني جۇمىستاردىڭ باعدار-باعىتى انىقتالدى.
كەڭەستىك ساياسي جۇيە وسى جالپى زاڭدىلىقتان سىرت قالمادى. بيلىكتىن ءادىسى مەن قۇرال كۇشىن سارقا پايدالاندى. “بارلىعىن كادرلار شەشەدى” دەگەن سوزدەر ۇرانعا اينالىپ, ءومىر جەلىسى بولدى. جاستاردىڭ عىلىمعا, بىلىمگە دەگەن جورىعىنا جول اشىلدى. مىنە, وسىنداي تاريحي جاعدايدا, بيلىك باسىنا كەلگەن ابزال اعالارىمىز ءوز ەلى ءۇشىن وراسان زور قىزمەت اتقاردى. قابىلەتتەرىن قاناتتاندىرا وتىرىپ, حالىق قاجەتىن وتەدى. قازاق ۇلتىنىڭ باسقا ەتنوستار وكىلىمەن بىرلەسە, تاتۋ جاعدايدا كوركەيۋىنە كۇش سالدى.
ساباقتاسا سوزىلىپ كەلە جاتقان ساباز باسشىلار ساپىندا ون ءتورت جىلدان استام بايكەن ءاشىم ۇلى بولدى. سايلانعان باسشىلىق قىزمەتتەردە باكەڭ ءوزىنىڭ بايسالدى, ناتيجەلى, كوپتىڭ كوڭىلىنەن شىعاتىن بولمىسىمەن تانىلدى. ءار كەزدە دامۋ, كۇردەلەنۋ كولەمى كەڭەيەدى. باكەڭ ۇكىمەتتى باسقارعان كەزدە رەسپۋبليكا مىندەتتەرى كۇردەلى, اتقارىلعان ىستەر ناتيجەلى, كولەمدى بولدى. تۇرمىس-تىرشىلىك, ونىڭ نەگىزى – شارۋاشىلىق, مادەنيەت مازمۇندى تۇرلەنىپ جاڭا ساتىعا كوتەرىلدى. رەسپۋبليكانىڭ جەر كولەمى مەن ونىڭ استى مەن ۇستىندەگى بايلىعىنا بايلانىستى اسا قاۋىپتى, كوپتەگەن ەكسپەريمەنتتەردىڭ سىناق الاڭىنا, شارۋاشىلىق, اسكەري, يدەولوگيالىق شارالار جۇرگىزۋدىڭ ءتاجىريبەلىك اۋقىمدى ايماعىنا اينالدى. بۇعان قالىپتاسقان ءبىرتۇتاس شارۋاشىلىق جانە ساياسي جاعداي – كەڭەستىك سوتسياليستىك رەسپۋبليكالار وداعىنىڭ مىزعىماس قاعيداتتارى, تالابى مەن شەشىمى جول اشتى. قازاق حالقىنىڭ الىسقا مەڭزەگەن مۇددەلەرىنەن تۋىندايتىن كوكەيكەستى ۇسىنىستار مەن تالاپتار ورتالىقتا قارالسا دا, جالپى وداقتىق قاجەتتىلىكپەن ءتۇسىندىرىلە سالاتىن. وسى ۇسىنىستار دالەلدى قايتالانا بەرسە, ءارتۇرلى ايىپتار – ۇلتشىلدىق, ۇلتتىق شەكتەلۋ, ورتالىققا ءوزىن قارسى قويۋ, ينتەرناتسيوناليزم, ءپاتريوتيزمدى ەلەمەۋ, ت.ب. ايىپتاردان “القا” تاعىلاتىن, تاعدىرى كۇڭگىرت تارتاتىن. ءوسىپ جەتكەن قازاق كادرلارىنا دەگەن سەنىمسىزدىك تە ەتەك الدى. ورتالىقتان, جان-جاقتان ۋاقىتشا كەنەلۋگە كەلگەن كەلىمسەكتەر كوبەيدى. حالقىمىزدىڭ تاريحى, مادەنيەتىمەن تانىسىپ, ونى قۇرمەتتەۋ ىسىرىلا باستادى. كەلىمسەكتەردىڭ كوبى ءوزىن وقىتۋشى, ۇيرەتۋشى, تاربيەشى رەتىندە سەزىنىپ, ورتالىقتىڭ جولداماسىن بۇركەنىش ەتىپ, سوزدەرى مەن ىستەرىندە شەكتەۋ شامالى بولدى. “ەركەلەردىڭ” ورەسكەلدىكتەرىنە تويتارىس بەرۋ ورتالىق جاعىنان تىم از بولدى. ونىڭ ۇستىنە “وزىمدە دە بار” دەگەندەي, باسشىلىقتاعى ازاماتتار اراسىندا ءوزارا تۇسىنىستىك, ءسويتىپ ء“بىر اۋىزدان ءسوز, ءبىر جەڭنەن قول شىعارۋ” ادەتكە اينالمادى. زارەزاپتىق كورىنىستەرى – باس شۇلعۋشىلىق, تۋرا ايتۋدان تايسالۋ, جەكە باستى ساقتاۋ سوزىلا بەردى. وسى جايتتەرگە قاراماستان, “مىڭ ءولىپ, مىڭ تىرىلگەن” قازاق قاۋىمى, ونىڭ اراسىنان سۋىرىلىپ شىققان ادال ازاماتتار ارقاسىندا ءوزىنىڭ ەلىن, جەرىن ساقتاپ قالدى, قالايدا دامۋ, وركەندەۋ جولىنان اداسپادى. بولاشاق تاۋەلسىز قازاق مەملەكەتىنىڭ ىرگەتاسى قالانا بەردى. قاراپايىم حالىق كۇندەلىكتى تىنىس, تۇرمىسىن جايلى جاساۋداعى جەكە ماقساتىن ورىنداي وتىرىپ, كەلەشەككە قول سوزدى. كۇندەلىكتى ءومىر مەن كەلەشەكتى بايلانىستىرىپ, كوپتىڭ ءىس-قيمىلىن ارناعا سالۋ, باعىت-باعدار بەرۋ, قوعامدىق سالالارعا تارتۋ, شەبەر ۇيىمداستىرۋ – باسشىلىقتىڭ مىندەتى. وسى مىندەتتى ارقالاعان باكەڭ ورتالىقتا جانە رەسپۋبليكادا شەشىلەتىن كولەمدى ءىرى, اعىمداعى ۇلكەن-كىشى ماسەلەلەردى مۇقيات قاراستىراتىن. تەرەڭ تالداۋ, سالىستىرۋ جاساپ, ىشكى-سىرتقى تاجىريبە تاعىلىمى تاڭدالىپ سۇراپتالاتىن. باكەڭ ۇكىمەتتى باسقارعان جىلداردا رەسپۋبليكا شارۋاشىلىعى مەن مادەنيەتىنىڭ قارقىنداپ وسۋىنە سۋبەكتيۆتىك جايتتەردىڭ ىقپالدى اسەر ەتكەنىن ۇمىتۋعا بولمايدى. پارتيانىڭ باس حاتشىسى ل.ي.برەجنەۆ قازاقستاندا قىزمەت ىستەپ, وسى جەردەن وسكەندىكتەن رەسپۋبليكاعا ىلتيپاتپەن قارادى, كومەك كورسەتە ءبىلدى.
ل.ي.برەجنەۆ پەن د.ا.قوناەۆتىڭ دوستىق قارىم-قاتىناستارى دا قولايلى جاعداي تۋعىزۋعا ءوز سەبىن تيگىزبەي قويعان جوق. كوكپ ورتالىق كومتەتى ساياسي بيۋروسىنىڭ مۇشەسى باسقارىپ وتىرعان رەسپۋبليكا باسشىلارىنىڭ دالەلدى, قونىمدى ۇسىنىستارى ورتالىق مينيسترلىكتەر مەن مەملەكەتتىك جوسپارلاۋ كوميتەتىندە قارالىپ, ءتيىستى شەشىم تاۋىپ وتىردى. ونىڭ ۇستىنە باكەڭنىڭ وزىنە جانە باسقالارعا تالاپ قويا بىلەتىن, ماسكەۋ الدىندا قويىلاتىن ءاربىر ماسەلەنى جان-جاقتى دايىندايتىن, ولاردى وداقتىق ۇكىمەت ءماجىلىستەرىندە انىق, كوز جەتكىزە ايتاتىن داعدىسى ا.ن.كوسىگيننىڭ جۇمىس ستيلىمەن ۇلاسۋ تاپتى. سوندىقتان باكەڭ ەرەكشە باعالاندى.
پارتيا نومەنكلاتۋراسىنا الىناتىندار مىندەتتى تۇردە قىزمەت باسپالداقتارىنان ءوتىپ, ءوزىنىڭ ساياسي جانە ىسكەرلىك قابىلەتىن, ساپاسىن تانىتۋ تالابى قويىلاتىن. باكەڭ وسى تالاپتارعا ساي سىناقتان سۇرىنبەي ءوتتى. ورتالىقتىڭ اۋىر, قاتاڭ سىناعى تىڭ جەردى يگەرۋ, جاڭا سوۆحوزدار قۇرىپ, شارۋاشىلىق, تۇرمىسقا قاجەتتى سالالاردى جولعا قويۋ جىلدارىندا باكەڭنىڭ ۇلەسىنە ۇيىلە ءتيدى. كوكشەتاۋ وبكومىنىڭ ەكىنشى حاتشىسى كەزىندە ءبىرىنشى حاتشىنىڭ مىندەتىن اتقاردى. ءبىرىنشى حاتشى بولىپ كەلگەن بەلورۋسسيا ۇكىمەتىنىڭ توراعاسى, كەڭەستەر وداعىنىڭ باتىرى ا.ە.كلەششەۆ اۋىر ناۋقاسقا دۋشار بولىپ, ماسكەۋدە, كرەمل ەمحاناسىندا ۇزاق ەمدەلدى, اقىرى سوندا دۇنيە سالدى. وسى مەزگىلدە باكەڭ وبلىستى باسقاردى. تىڭ ولكەسىندەگى وبكومداردىڭ ءبىرىنشى حاتشىلارىنىڭ اراسىندا جالعىز قازاق باكەڭ بولدى. ورتالىق ءوزى جىبەرگەن كادرلارىن اسىرا باعالاۋ كەزىندە باكەڭ ەشبىرىنەن كەم تۇسپەدى. ارتىقشىلىعى جەرگىلىكتى تۇرعىنداردىڭ جاي-جاپسارىن, شارۋاشىلىق جانە مادەني ماسەلەلەردى شەشۋ جولدارىن تەرەڭ ءتۇسىندى, ولاردى حالىق مۇددەسىنە باعىندىرا ءبىلدى.
1959 جىلدىڭ اياق كەزىندە, حرۋششەۆتىڭ ۇسىنىسىمەن قازاقستان ورتالىق پارتيا كوميتەتىنىڭ سولتۇستىك وبلىستار بويىنشا بيۋروسى قۇرىلىپ, ونىڭ توراعاسى, ورتالىق كوميتەت حاتشىسى بولىپ ت.ي.سوكولوۆ جىبەرىلدى. بيۋرو 1960 جىلدىڭ اقپانىنان باستاپ اقمولاعا ورنالاستى. وبكومنىڭ ءبىرىنشى, ەكىنشى حاتشىلارىنىڭ كابينەتى, بىرنەشە بولمەلەر الىندى. الماتىدان سوكولوۆ ەكەۋىمىز (مەن ونىڭ ورىنباسارى بولىپ بەكىتىلگەم) كەلدىك.
ءبىر كۇندەرى د.قوناەۆ, ج.تاشەنوۆ, ف.كارىبجانوۆ تاپسىرما بەردى. “سەن باستىعىڭ سوكولوۆپەن كەلىسىپ, بايكەن ءاشىموۆتى كوكشەتاۋ وبكومىنىڭ ءبىرىنشى حاتشىلىعىنا ۇسىنىس دايىندا” دەلىندى. سوكولوۆتىڭ دەمالىس بولمەسىندە, تۇسكى اس كەزىندە باكەڭ جونىندە ايتىپ, كادرلار ەسەبىنىڭ جەكە پاراعىن تولتىرىپ دايىندايىق دەپ كەلىستىك. قۇجات بەرىلدى. ءبىر جەتى ءوتتى, ءۇن جوق. ەسىنە سالۋعا تۋرا كەلدى. سوكولوۆ سەيفىن اشىپ, قۇجاتتى الدى دا “سەن قازاعىڭدى قىستىرما!” دەپ كابينەت بۇرىشىنا لاقتىرىپ جىبەردى. تۇرىپ كەتىپ, قاعازدى كوتەرمەي, ەسىكتى قاتتىراق جاۋىپ شىعىپ جۇرە بەردىم. كابينەتىمە كەلىپ, رەسپۋبليكا باسشىلارىنا بولعان جايدى باياندادىم, بايكەن ءاشىم ۇلىن تىڭ ولكەسىنەن باسقا وبلىسقا اۋىستىرۋ جونىندە ۇسىنىس ايتىلدى. كوپ ۇزاماي باكەڭ قاراعاندىعا وبلاتكوم توراعاسى بولىپ بەكىتىلدى. قاراعاندىدان كەيىن تالدىقورعان وبكومىنىڭ ءبىرىنشى حاتشىسى, ۇكىمەت توراعاسى بولعانى بەلگىلى.
باكەڭ زەينەتكە شىققان سوڭ وت باسىندا وتىرىپ قالعان جوق. كوپشىلىكپەن ارالاسۋدان, ۇلكەندى-كىشىلەرمەن كەزدەسۋدەن قول ۇزبەدى. ازاماتتار اتاقتى اعالارىن ايالاي ءبىلدى, باسىنا كوتەردى. باكەڭ ەلىمىزدىڭ جاڭا تاريحي جاعدايداعى كۇردەلى ماسەلەلەرىنە زەر سالىپ, ءوز پىكىرىن ءبىلدىرىپ وتىردى, باسشىلىق شەشىمدەردى قۋاتتادى. استانا, الماتىداعى ماڭىزدى شارالارعا بەلسەنە قاتىستى. ءوزىنىڭ وي پاراساتىنان استە تانباي, مىنەزىندە, ءجۇرىس-تۇرىسىندا, پىكىر الىسۋدا ابزالدىعىن كورسەتتى.
باكەڭ مەن باقىت اسەتقىزى وزدەرىنىڭ كەڭ, بەرەكەلى, دارحان داستارقان باسىنا ارىپتەستەرىن, ءىنى-قارىنداستارىن, كەلىندەرىن جيناپ, مارە-سارە بولعاندى ۇناتۋشى ەدى. باكەڭ جينالعانداردىڭ ارقايسىسىنا جىلى لەبىزىن, اعالىق, اتالىق تىلەگىن بىلدىرگەن سوڭ, ءارى ساباقتاۋدى, ادەتتە, ماعان تاپسىراتىن. تاپسىرار الدىندا باكەڭ ك ۇلىمسىرەپ, ەركەلەتە: “سەن بويىڭا ەت پەن ماي جينامايسىڭ. جانىڭا, ناعيما ەكەۋىڭنىڭ جينايتىندارىڭ, قادىرلەپ سىيلايتىندارىڭ – جاقسى ادامدار, دوستارىڭ, اعايىن, باۋىرلارىڭ مەن قارىنداستارىڭ. ءبىر كەزدە جاستاردى باسقارساڭ, ەندى شالداردى باسقار!” دەپ نىعىزداۋشى ەدى. ءبىز سەراعاڭ – اكادەميك قيراباەۆ ەكەۋمىز اعايدىڭ تاپسىرىسىن ورىنداۋعا, قوناقتاردىڭ قىسىلماي, كوڭىلدەرى كوتەرىڭكى بولۋىنا اتسالىساتىنبىز. تاماشا, جان جادىراتار جيىندار, ويىن-كۇلكىگە تولى قىزىق ءماجىلىس كەشتەرى كەلمەسكە كەتتى, تاريحقا اينالدى. باقىت اسەتقىزىنىڭ جاساعان داستارقانى وزىنە ءتان ەرەكشەلىگىمەن مۇلدە بولەك بولىپ كورىنەتىن. قازاقتىڭ ءداستۇرلى داستارقان تارتۋىنا باسقا ۇلتتار تاعامدارى مولشەرلى قوسىلعاندا, داستارقان ءۇستى وزگەشە ءوڭ الىپ, ەرەكشە قاناعات سەزىم تۋدىراتىن. قوناقتاردى قارسى الىپ, شىنايى ىقىلاسپەن كۇتۋدە وڭداسىن, نەيليۋفار, روزا, بوتا, لاۋرا, عالىم, مارات اياقتارىنان تىك تۇراتىن. ولاردىڭ اتا-اناسىنا, قوناقتارىنا دەگەن قۇرمەتى – وقۋ, تاربيە كورە بىلگەندىكتىڭ ناتيجەسى ەكەنى بەلگىلى. اكەسى مەن شەشەسىنە دەگەن ىستىق سەزىمدەرى ەرەكشە كوزگە ءتۇستى. ولار باقىت اسەتقىزىن بىرنەشە اي بويى كۇنى-ءتۇنى كۇتۋمەن بولدى. بىرىنەن سوڭ بىرىنەن ايرىلۋ ازابىن تارتتى. اقىرعى ساپارعا شىعارىپ سالۋدىڭ, ودان كەيىنگى كۇندەر قايعىسىن ارقالادى. پرەزيدەنتىمىز نۇرسۇلتان ءابىش ۇلىنان باستاپ, الماتى اكىمى احمەتجان ەسىموۆ پەن وبلىس اكىمى سەرىك ۇمبەتوۆتىڭ, جاقىن-جۋىق كوپشىلىكتىڭ ەمدەۋ, ومىردەن وزعاندا شىعارىپ سالۋداعى قامقورلىعى ايتارلىقتاي ەستە ساقتالاتىن جان تەربەلىسى بولدى. ارۋاقتى ارداقتاۋ – ازامات بورىشى, اتا ءداستۇرىن ساقتاۋ, جۇرت العىسىن الۋ, ءارى جاس ۇرپاققا ۇلگى, ونەگە. باكەڭدى ەل اعاسى, ابزال ابىز دەپ, ال باقىت اسەتقىزىن ۇلتتىڭ ۇلى انالارى اراسىندا توردەن كورىنەدى دەپ ارداقتاۋ – حالقىمىزدىڭ جوعارى باعاسى, قۇرمەتى.
اققۋ ىسپەتتى ءومىر بويى بىرگە, ءسانى, جانى جاراسىپ, ارالارىنا اي سالماي ساعىنىش وتىمەن ومىردەن وزعان بايكەن ءاشىم ۇلى مەن باقىت اسەتقىزى الاتاۋ اياسىنا ماڭگى جايلاستى. ولاردىڭ اتتارى مەن اتاقتارى الاتاۋ بيىگىندەي اسپانداي بەرەدى.
ساعىندىق كەنجەباەۆ, ۇلى وتان سوعىسىنىڭ ارداگەرى, پروفەسسور.