قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇلتتىق بانكىنىڭ رەسمي حابارى

الماتى  2010 جىلعى 5 تامىز “عارىش” مونەتالار سەرياسىنان “لۋنوحود – 1”, “قازاقستاننىڭ ادەت-عۇرىپتارى, ۇلتتىق ويىندارى” مونەتالار سەرياسىنان “وتاۋ كوتەرۋ” ەسكەرتكىش مونەتالارىن اينالىسقا شىعارۋ تۋرالى “قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇلتتىق بانكى تۋرالى” قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ 1995 جىلعى 30 ناۋرىزداعى № 2155 زاڭىنا سايكەس قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇلتتىق بانكى 2010 جىلعى 5 تامىزدا “عارىش” مونەتالار سەرياسىنان بيكولورلى “proوf” ساپاسىمەن جاسالعان نومينالى 500 تەڭگەلىك جانە نەيزيلبەر قوسپاسىنان جاسالعان نومينالى 50 تەڭگەلىك “لۋنوحود-1”, “قازاقستاننىڭ ادەت-عۇرىپتارى, ۇلتتىق ويىندارى” مونەتالار سەرياسىنان كۇمىستەن “proوf” ساپاسىمەن جاسالعان نومينالى 500 تەڭ­گەلىك جانە نەيزيلبەر قوسپاسىنان جاسالعان نومينالى 50 تەڭ­گەلىك “وتاۋ كوتەرۋ” ەسكەرتكىش مونەتالارىن اينالىسقا شى­عارادى. “لۋنوحود-1” مونەتاسىنىڭ سيپاتتاماسى: نەيزيلبەر قوس­پا­سىنان جانە بيكولورلى ەكى مونەتانىڭ بەت جاعىنداعى جانە سىرت جاعىنداعى بەي-نەلەرى ءبىر. “رroوf” ساپالى بيكولورلى مونەتاداعى بەينە جالتىراتىپ سالىن-عان. بيكولورلى (قۇرامداس) مونەتا ورتاسىندا ساقينا مەن ديسكى ورنالاسقان شەڭبەر تۇرىندە. مونە-تانىڭ ىشكى ديسكى تانتالدان, سىرتقى ساقينا كۇمىستەن جاسالعان. مونەتانىڭ بەت جا­عىندا (اۆەرسىندە) ورتادا ادامزات پەن جاھاننىڭ بىرلىگىن, وتكەن مەن ءبۇ­گىنگىنىڭ بايلانىسىن بىلدىرەتىن كومپوزيتسيا بەينەلەنگەن. وڭ جاعىندا مونەتانىڭ نومينالى (بيكولورلى مونەتادا “500 تەڭگە”, نەيزيلبەر قوسپاسىنان جاسالعان مونەتادا “50 تەڭگە”) بار. نومينالدىڭ استىندا قازاقستان تەڭگە سارايىنىڭ تاۋار بەلگىسى بار (بيكولورلى مونەتادا ەكى قاتار ەتىپ جازىلعان, مونەتا دايىندالعان مەتالدى, ونىڭ سىنامىن جانە ماسساسىن بىلدىرەتىن “Ag 925 14.6 gr. Ta 26.8 gr.” دەگەن جازۋ بار). مونەتانى اينالدىرا مەملەكەتتىك تىلدە “قازاقستان ۇلتتىق بانكى” جانە اعىلشىن تىلىندە ء“NATىONAL BANK OF KAZAKHSTAN” دەگەن جازۋ بار. جازۋلار نۇكتەلەرمەن بولىنگەن. مونەتالاردىڭ سىرت جاعىندا (رەۆەرسىندە) ورتاسىندا جۇلدىزدى اسپاننىڭ جانە جەر پلانەتاسىنىڭ اياسىندا اي بەتىنىڭ ەرەكشەلىكتەرىن زەرتتەۋ جونىندەگى باعدارلامانى ورىنداۋ بارىسىنداعى العاشقى اي بەتىندە وزدىگىنەن جۇرەتىن اپپارات (پلانەتوحود) – لۋنوحود-1 بەينەلەنگەن. تومەنگى جاعىندا پلانەتوحودتىڭ ايدىڭ بەتىنە جەتكىزىلگەن جىلىن جانە مونەتانىڭ سوعىلعان جىلىن بىلدىرەتىن “1970-2010” دەگەن ساندار بار. اينالدىرا مەملەكەتتىك تىلدە “لۋنوحود-1” دەگەن جازۋ جانە اعىلشىن تىلىندە “LUNOKHOD-1” دەگەن جازۋ بار. جازۋلار نۇكتەلەرمەن بولىنگەن. مونەتانىڭ بەت جانە سىرت جاعىنداعى بەينەلەر مەن جازۋلار بەدەرلەنگەن. ەسكەرتكىش مونەتالار: 1) بيكولورلى ەتىپ جاسالعان, ساقينا – سىنامى 925/1000, ماسساسى 14,6 گرامم كۇمىستەن, ديسك – ماسساسى 26,8 گرامم تانتالدان, ديامەترى - 38,61 مم., “proof” ساپاسىمەن دايىندالعان, تارالىمى – 4 مىڭ دانا. قىرى (گۋرتى) بەدەرلى; 2) اق ءتۇستى نەيزيلبەر قوسپاسىنان جاسالعان, ديامەترى – 31 مم., ماسساسى – 11,17 گرامم, تارالىمى – 50 مىڭ دانا. قىرى (گۋرتى) بەدەرلى. “وتاۋ كوتەرۋ” ەسكەرتكىش مونەتالارىنىڭ سيپاتتاماسى: ەكى مونەتانىڭ دا بەت جانە سىرت جاعىنداعى بەينەلەرى ءبىر. “رroof” ساپالى كۇمىس مونەتاداعى بەينە جالتىراتىپ سالىنعان. مونەتالاردىڭ بەت جاعىندا (اۆەرسىندە) ورتالىق بولىگىندە ويۋ-ورنەك اياسىندا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ەلتاڭباسى بەينەلەنگەن. تومەنگى جاعىندا سان (كۇمىس مونەتادا “500”, نەيزيلبەر قوسپاسىنان جاسالعان مو­نەتادا “50”) جانە مونەتانىڭ نومينالىن بىلدىرەتىن “تەڭگە” دەگەن جازۋ بار. جوعارعى جاعىندا ەۋرازيا ەكو­نو­مي­كالىق قوعامداستىعى ەلدەرىنىڭ رەسمي ەمبلەماسى بار. سول جانە وڭ جاق بولىگىندە ۇلتتىق ويۋ ەلەمەنتى جالتىراتىپ سالىنعان. اينالدىرا مەم­لەكەتتىك تىلدە “قازاقستان رەسپۋبليكاسى” جانە ورىس تىلىندە “رەسپۋبليكا كازاح­ستان” دەگەن جازۋ بار. جازۋ­لار نۇكتەلەرمەن بولىنگەن. مونەتالاردىڭ سىرت جاعىندا (رەۆەرسىندە) جاڭا وتباسىنىڭ باقىتى ءۇشىن جاڭا وتاۋدى – كيىز ءۇيدى تىگۋ كەزىندەگى شاڭىراقتى (كيىز ءۇيدىڭ توبەسىن) كوتەرۋ كەزى بەينەلەنگەن. جوعارعى جاعىندا اينالدىرا مەملەكەتتىك تىلدە “وتاۋ كوتەرۋ” (جاڭا وتباسىن, جاڭا وشاق قۇرۋدى, ۇيلەنۋدى بىلدىرەدى) دەگەن جازۋ جانە قازاقستان تەڭگە سارايىنىڭ تاۋار بەلگىسى بار. تومەنگى جاعىندا سوعىلعان جىلىن بىلدىرەتىن “2010” دەگەن سان (كۇمىستەن جاسالعان مونەتانىڭ وڭ جاعىندا وعان قوسا دايىندالعان مەتالدى, ونىڭ سىنامىن جانە ماسساسىن بىلدىرەتىن “Ag 925 31,1gr.” دەگەن جازۋ) بار. مونەتانىڭ بەت جانە سىرت جاعىنداعى بەينەلەر مەن جازۋلار بەدەرلەنگەن. ەسكەرتكىش مونەتالار: 1) سىنامى 925 كۇمىستەن جاسالعان, ماسساسى – 31,1 گرامم, ديامەترى – 38,61 مم, “proof” ساپاسىمەن دايىندالعان, تارالىمى – 5 مىڭ دانا, قىرى (گۋرتى) بەدەرلى; 2) اق ءتۇستى نەيزيلبەر قوسپاسىنان جاسالعان, ديامەترى – 31 مم, ماسساسى – 11,17 گرامم, تارالىمى – 50 مىڭ دانا, قىرى (گۋرتى) بەدەرلى. نومينالى 500 تەڭگەلىك جانە 50 تەڭگەلىك ەسكەرتكىش مونەتالار قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ بۇكىل اۋماعىندا كورسەتىلگەن قۇنىمەن تولەمنىڭ بارلىق تۇرلەرى بويىنشا, سونداي-اق شوتتارعا, سالىمدارعا, اككرەديتيۆتەرگە ەسەپتەۋ ءۇشىن جانە اۋدارىم جاساۋ ءۇشىن قابىلدانۋعا مىندەتتى, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ بارلىق بانكتەرىندە شەكتەۋسىز ۇساقتالادى جانە ايىرباستالادى. قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇلتتىق بانكىنىڭ وسى رەسمي حابارعا تۇسىندىرمەسى “عارىش” سەرياسىنان “لۋنوحود-1” ەسكەرتكىش مونەتالارى – عارىشتى زەرتتەۋ جانە جاھاننىڭ تىلسىم قۇپيالارىن اشۋ تاريحىنداعى ايتۋلى وقيعالارعا ارنالعان سەريانى جالعاستىراتىن كۇمىستەن/تانتالدان جاسالعان مونەتالاردىڭ جانە نەيزيلبەر قوسپاسىنان جاسالعان مونەتالاردىڭ بەسىنشى جۇبى. “لۋنوحود-1” – اي بەتىندە وزدىگىنەن جۇرەتىن العاشقى اپپارات (پلانەتوحود). ونى اي بەتىنە كەڭەستىك پلانەتارالىق لۋنا-17 ستانتسياسى 1970 جىلى 17 قاراشادا جەتكىزىپ, سول جەردە ول 1971 جىلعى 4 قازانعا دەيىن جۇمىس ىستەدى. ول اي بەتىنىڭ, ايداعى را­ديو­اكتيۆتى جانە رەنتگەندىك عارىش ساۋلەسىنىڭ ەرەكشەلىكتەرىن, حيميالىق قۇرامىن جانە توپىراعىنىڭ قاسيەتىن زەرتتەۋگە ارنالعان بولاتىن. باعدارلامانى ورىنداعاننان كەيىن لۋنوحود ايدا باستاپقىدا ەسەپتەلگەن رەسۋرسىنان ءۇش ەسە ارتىق جۇمىس ىستەدى. اي بەتىندە بولعان كەزىندە “لۋنوحود-1” 10 540 م. ءجۇرىپ, جەرگە 211 اي بەتى بەينەلەرى مەن 25 مىڭ سۋرەت جىبەردى. قوزعالىس جولىمەن جۇرگەن 500-دەن استام نۇكتەدە توپىراق بەتىنىڭ فيزيكالىق-مەحانيكالىق قا­سيەتتەرى, ال 25 نۇكتەدە ونىڭ حيميالىق قۇرامىنا تالداۋ جۇروگىزىلدى. ەسكەرتكىش بيكولورلى (قۇرامداس) مونەتا اەروعارىش ونەركاسىبىندە كەڭىنەن پايدالانىلاتىن مەتالل – تانتالدى پايدالانا وتىرىپ جاسالدى. تانتال سيرەك كەزدەسەتىن مەتالدارعا جاتادى. ءتۇسى – كوك رەڭكتى سۇر-بولات تۇستەس. بىرنەشە باعالى قاسيەتتەرى بار – جاقسى يىلەدى, مىقتى, قيىن بالقيدى. ۇزاق ۋاقىت ساقتاعاندا قارايمايدى, داتتانۋعا قارسى تۇرۋ قاسيەتى جوعارى, اگگرەسيۆتى ورتالاردىڭ عانا ەمەس, ءتىپتى كەيبىر قىشقىلداردىڭ اسەرىنە دە ۇشىرامايدى. وسىنداي بيولوگيالىق جاعىنان ۇيلەسىمدى بىرەگەي قاسيەتتەرىنىڭ ارقاسىندا ونىڭ ادام اعزاسىنا زيانى جوق. “قازاقستاننىڭ ادەت-عۇرىپتارى, ۇلتتىق ويىندارى” سەرياسىنان “وتاۋ كوتەرۋ” ەسكەرتكىش مونەتالارى قازاق حالقىنىڭ ادەت-عۇرىپتارى مەن ۇلتتىق مادەنيەتىن كەڭىنەن تانۋدى ناسيحاتتايتىن سەريانى جالعاستىراتىن, كۇمىستەن جانە نەيزيلبەر قوسپاسىنان جاسالعان مونەتالاردىڭ بەسىنشى جۇبى بولىپ تابىلادى. كۇمىستەن جاسالعان مونەتا ەۋرازيا ەكونوميكالىق قوعامداستىعى ەلدەرىنىڭ قىمبات مەتالدارىنان مونەتالار شىعارۋدىڭ جانە ساتۋدىڭ حالىقارالىق باعدارلاماسى شەڭبەرىندە دە شىعارىلۋدا. قازاق حالقىندا “وتاۋ كوتەرۋ” دەگەن ۇعىم بار, بۇل جاڭا وتباسىن, جاڭا وشاق قۇرۋدى, ۇيلەنۋدى بىلدىرەدى. جاڭا وتاۋ جاڭا باس قوسقان وتباسىنا باقىت اكەلۋى ءتيىس. كيىز ءۇيدىڭ ءىشىن بەزەندىرىپ, بارىنشا جايلى ەتۋگە تىرىسقان. مۇندايدا تۋعان-تۋىستار مەن كورشىلەر اتسالىسقان. كيىز ءۇيدىڭ شاڭىراعىن (كيىز ءۇيدىڭ توبەسىن) قادىرلى ەل اعاسى كوتەرەتىن بولعان. ەسكەرتكىش مونەتالاردى “قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇلتتىق بانكىنىڭ قازاقستان تەڭگە سارايى” شارۋاشىلىق جۇرگىزۋ قۇقىعى بار رەسپۋبليكالىق مەملەكەتتىك كاسىپورنى دايىنداعان. مونەتالاردىڭ ديزاينى قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ 2003 جىلعى 25 قىركۇيەكتەگى № 1193 جارلىعىمەن بەكىتىلگەن قازاقستان تەڭگەسى – ۇلتتىق ۆاليۋتا بانكنوتتارى مەن مونەتالارى ديزاينىنىڭ تۇجىرىمداماسىنا سايكەس ازىرلەنگەن. “Proof” ساپاسىمەن جاسالعان ەسكەرتكىش مونەتالار كوللەكتسيالىق قۇنى بويىنشا ساتۋعا ارنالعان. ولار كادەسىيلىق وراۋمەن شىعارىلادى جانە قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇلتتىق بانكىنىڭ مەملەكەتتىك, ورىس جانە اعىلشىن تىلدەرىندەگى نومىرلىك ساپا سەرتيفيكاتىمەن جابدىقتالعان. ەسكەرتكىش مونەتالاردىڭ ءبىر مىڭ داناسى ساتۋ ءۇشىن ارنايى پلاستيكالىق تەرموۆاكۋمدى وراۋمەن شىعارىلعان. مونەتالاردى قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇلتتىق بانكىنىڭ بارلىق فيليالدارىندا ساتىپ الۋعا بولادى. الماتى قالاسىندا مىنا مەكەنجاي بويىنشا: پانفيلوۆ كوشەسى, 98. انىقتاما ءۇشىن تەلەفونى: (727) 273-83-98.