ءجون سۇراسۋدىڭ جەدەل جۇيەسى
بۇرناعى كۇنى استاناداعى ء“RىXOS” قوناقۇيىنىڭ “جەرۇيىق” زالىندا باسەكەلەستىكتى قورعاۋ اگەنتتىگىنىڭ باستاماشى بولۋىمەن “ينتەركوننەكت تاريفتەرىن رەتتەۋ” دەگەن تاقىرىپ بويىنشا سەمينار وتكىزىلدى. ونىڭ شەڭبەرىندە سونداي-اق بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىنىڭ وكىلدەرى ءۇشىن ءباسپاسوز جيىنى ۇيىمداستىرىلدى.
قازىرگى تاڭدا ۇيالى بايلانىس ەلىمىزدىڭ تەلەكوممۋنيكاتسيا رىنوگىندا بارىنشا قارقىندى دامىپ كەلە جاتقان سەگمەنتتەردىڭ ءبىرى بولىپ قالىپ وتىر. ونىڭ ۇلەسىنە بايلانىس قىزمەتىنىڭ بارلىق ءتۇرلەرىنەن تۇسەتىن تابىستار قۇرىلىمىنىڭ 45,9 پايىزى تيەدى ەكەن. سالىستىرۋ ءۇشىن مۇنداعى ينتەرنەت-قولجەتىمدىلىك قىزمەتىنىڭ الار شاماسى – 5,2, راديو مەن تەلەديداردىڭ شەگى – 3,4, ال پوشتا قىزمەتىنىڭ دەڭگەيى 1,8 پايىز ەكەنىن ايتساق, كوپ ءجايت وزىنەن ءوزى ايعاقتالا تۇسەر ەدى. بىراق, تاياقتىڭ ەكى ۇشى بولاتىنى سياقتى, بايلانىستىڭ بۇل ءتۇرىنىڭ سالاعا وسىنشاما مول تابىس اكەلىپ تۇرعانىنىڭ تۇتىنۋشىلار ءۇشىن ءتيىمسىز تيەتىن كەلەسى كەنەرەسى دە بار. ول – بىزدەگى جەلىارالىق بايلانىس بەلگىلەپ وتىرعان مولشەرلەمەنىڭ قىمبات بولىپ وتىرعانىندا. ۇيالى بايلانىس قىزمەتىنىڭ تەلەكوممۋنيكاتسيا جۇيەسىنە اقشانى ناۋالاپ قۇيىپ تۇرۋىنىڭ ەندىگى ءبىر ەرەكشە سەبەبى وسى قىمباتشىلىقتا جاتىر.
وبالى نە كەرەك, سوڭعى ۋاقىتتارى بۇل تاقىرىپ جونىندە ۇدايى ماسەلە كوتەرىلىپ كەلەدى. ماسەلەن, بيىلعى كوكتەمدە اقپاراتتاندىرۋ جانە بايلانىس مەملەكەتتىك اگەنتتىگىنىڭ باسشىسى قۋانىشبەك ەسەكەەۆ قازاقستاندا الداعى جىلدان باستاپ ۇيالى بايلانىس قىزمەتىنىڭ باعاسى تومەندەي باستايتىنىن ءمالىمدەگەن بولاتىن. ال بايلانىس جانە اقپارات مينيسترلىگى شىلدە ايىندا رەسپۋبليكاداعى ۇيالى بايلانىس قىزمەتى تاريفتەرىنىڭ قانشالىقتى دەڭگەيدە نەگىزدى ەكەنىن تەكسەرۋگە كىرىستى. بىراق, قايسىبىر ەلدەردەگى سەكىلدى, بايلانىستىڭ بۇل ءتۇرىنىڭ باعاسىن ونىڭ وپەراتورلارى ءوز ەرىكتەرىنشە بەلگىلەپ وتىرادى. ءبىزدىڭ ەلىمىزدە ونداي وپەراتوردىڭ تورتەۋى تىركەلىپ, جۇمىس جاساۋدا. سولاردىڭ اراسىنداعى “GSM قازاقستان” جشس بۇگىندەرى 7 ملن. ابونەنتكە قىزمەت جاسايدى. ودان ابونەنتتەر سانى 250 مىڭداي عانا كەم “كار-تەل” كومپانياسى دا ءبىزدىڭ رىنوكتا قادامىن نىق باسىپ تۇر. ەندى بۇلارعا قالاي باعانى تومەندەتتىرۋگە بولادى؟ الدە بيىل عانا وسى رىنوكقا كەلىپ قوسىلعان جاڭا “ويىنشى” — شۆەدتىڭ Tele2 ديسكاۋنتەرى “تاريفتەردىڭ شارپىسۋىن” تۋعىزىپ, ونىڭ تومەندەۋىنە سەبەپكەر بولا الا ما؟ سەمينارعا قاتىسۋشىلاردى وسى ماسەلەلەردىڭ ءبارى تولعاندىردى.
سەميناردىڭ سوڭىندا باسەكەلەستىكتى قورعاۋ اگەنتتىگى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى رۇستەم اقبەردين بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىنىڭ وكىلدەرىمەن كەزدەسىپ, جيىندا قول جەتكەن شەشىمدى جەتكىزدى. ونىڭ ايتۋىنشا, ەلىمىزدەگى بايلانىس وپەراتورلارى تامىزدىڭ 20-سى كۇنى جەلىارالىق بايلانىستىڭ مولشەرلەمەلەرىن ءتومەندەتۋ بويىنشا ۇسىنىس جاسايتىن كورىنەدى. “تامىزدىڭ 20-سىندا ولار جەلىارالىق بايلانىس ءمولشەرلەمەلەرىن ءوز ەرىكتەرىمەن تومەندەتۋ بويىنشا ۇسىنىستارىن ەنگىزۋلەرى ءتيىس. سول كەزدە ءبىز ولاردىڭ قانشالىقتى دايىن ەكەندىكتەرىن بايقايمىز”, – دەگەن ول بۇل جەردەگى سالماقتىڭ “كار-تەل” جانە “قازاقتەلەكوم” اق-قا ءتۇسىپ وتىرعانىن دا جاسىرمادى. وسى ورايدا اگەنتتىك بايلانىس وپەراتورلارىنىڭ بۇل ءتاريفتى بارىنشا ءتۇسىرۋىن كۇتىپ وتىرعانىن جەتكىزدى.
باسەكەلەستىكتى قورعاۋ اگەنتتىگىنىڭ مالىمەتىنە قاراعاندا, قازىر جەلىارالىق بايلانىستىڭ قۇنى مينوتىنە 19,98 تەڭگەنى قۇراپ وتىر. “قازاقستاندا ابونەنتتەرگە ارنالعان ۇيالى بايلانىس قىزمەتىنە تاريفتەر تىم جوعارى”, – دەپ اتاپ ءوتتى ر.اقبەردين. وسى ورايدا ول تاريفتەردىڭ قىمبات بولۋىنىڭ ءبىر سەبەبى رەتىندە ۇيالى بايلانىس سالاسىنداعى بولەك وپەراتورلاردىڭ جەلىارالىق بايلانىس ءۇشىن ءمولشەرلەمەلەرى جوعارى بولىپ وتىرعانىن اتاپ ءوتتى. تاعى بەلگىلى بولعانى, ەگەر بايلانىس وپەراتورلارى ءتيىستى شەشىمگە كەلمەسە, وندا مونوپولياعا قارسى ۆەدومستۆو بۇل ءمولشەرلەمەلەرگە مەملەكەتتىك رەتتەۋ ەنگىزۋگە نيەتتى سىڭايلى.
سونىمەن, ءجون سۇراسۋدىڭ جەدەل جۇيەسى بولىپ وتىرعان جەلى باعاسىنىڭ شامادان تىس قىمبات ەكەنىنە ءپرينتسيپتى تۇردە تۇجىرىمدى باعا بەرىلدى. بۇل توڭىرەكتە ويلانۋ ءۇشىن بايلانىس وپەراتورلارىنا ۇسىنىلعان ۋاقىت تا تىم كوپ ەمەس. ەندەشە, وسى وزىق ويدان نەندەي ءتۇيىن شىعاتىنىن بىلەتىن كۇن دە جاقىن.
سەرىك ءپىرنازار.