قازاقستان الەمگە ساياسي تۇراقتىلىق پەن قوعامدىق كەلىسىمدى ساقتاۋ ساياساتى بويىنشا بارىنشا تانىمال. بۇل جولدا مەملەكەتىمىزدىڭ قالىپتاسقان وزىندىك ۇلگىسى دە بارشىلىق. بىرنەشە بۋىندى باۋىرمالدىق پەن تۋىستىق سەزىمگە تاربيەلەگەن بەيبىتشىلىكتىڭ قازاقستاندىق ۇلگىسى ءوز جەمىسىن بەرىپ كەلەدى.
قازاقستان – ەتنوستىق توپتاردى ءوزارا تاتۋ ەتكەن سان ءتۇرلى ۇلتتاردى ءبىر-بىرىمەن دوس ەتكەن بىردەن ءبىر مەملەكەت. الەم مەملەكەتىمىزدى تولەرانتتىلىقتىڭ ەتالونى دەپ تانىپ, قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىن «قازاقستاندىق برەند» دەپ اتايدى, ونىڭ ءىس-تاجىريبەسىن بىلۋگە, زەردەلەۋگە دەن قويىپ وتىر. ارينە, ەلدىڭ بىرلىگى مەن قوعامدىق كەلىسىم بۇل تەك ءبىزدىڭ ەلىمىز ءۇشىن عانا ەمەس, بۇكىل الەم ەلدەرى ءۇشىن دە ەرەكشە ماڭىزدى.
ەلباسى بۇگىندە قازاقستاندىق بىرتەكتىلىكتى ءارى قاراي نىعايتۋ جولىن ازاماتتىق قاعيداتقا نەگىزدەۋدىڭ قاجەتتىلىگىن العا تارتتى. قازاقستان كونستيتۋتسياسى ناسىلىنە, ەتنوستىق, ءدىني جانە الەۋمەتتىك تەگىنە قاراماستان, بارلىق ازاماتتاردىڭ تەڭدىگىنە كەپىلدىك بەرەدى. سونىمەن بىرگە, قازاقستاندىق بىرتەكتىلىكتى ءارى قاراي نىعايتا بەرۋ كەرەك. ول ازاماتتىق قاعيداتىنا نەگىزدەلۋگە ءتيىس. بارلىق ازاماتتار قۇقىقتىڭ بىردەي كولەمىن پايدالاناتىن, بىردەي جاۋاپكەرشىلىك جۇگىن ارقالايتىن جانە تەڭ مۇمكىندىكتەردى يەلەنەتىن بولادى. ازاماتتىق تەڭدىك, ەڭبەكسۇيگىشتىك, ادالدىق, وقىمىستىلىق جانە بىلىمپازدىق كۋلتى, زايىرلى ەل – تولەرانتتى ەل, مىنە, ماڭگىلىك ەل يدەياسى ارقاۋىنداعى توپتاستىرۋشى قۇندىلىقتار وسىلار. بۇل جاعدايدا ازاماتتىق – ورنىقتى جانە تابىستى مەملەكەتتىڭ ەڭ سەنىمدى ىرگەتاسىنا اينالادى. بۇلار – مەملەكەت باسشىسى بەس ينستيتۋتتىق رەفورماسىنىڭ ءتورتىنشىسىندە كورسەتىپ بەرگەن باسىمدىقتار. ءبىز قازاقستان حالقىنىڭ دوستىعىن ەلىمىزدىڭ باعا جەتپەس بايلىعى دەپ باعالايمىز, سەبەبى, ءتۇرلى ۇلت وكىلدەرىنىڭ ءوزارا ىنتىماعى, زاڭ الدىنداعى تەڭدىگى بولماسا, مەملەكەتتىڭ گۇلدەنۋى دە بولمايدى. مەملەكەتىمىزدىڭ بۇگىنگى شىققان بيىگىندە, الەم ەلدەرى الدىنداعى بەدەلىنىڭ وسۋىندە, ءسوز جوق, وزگە ۇلت وكىلدەرىنىڭ دە ۇلەسى شەكسىز. مۇنى ەلباسىمىز: «ءبىزدىڭ تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ تاريحى – بۇل بارلىق ەتنوستار دوستىعىنىڭ جىلناماسى. ءبىزدىڭ ەلىمىزدى وركەندەتۋگە قازاقستاندا ءومىر ءسۇرىپ جاتقان بارلىق ەتنوستىق توپتاردىڭ وكىلدەرى اتسالىسىپ كەلەدى», – دەپ اتاپ وتكەن-ءدى. بۇگىندە رەسپۋبليكادا قازاقستان ەتنوستارىنىڭ مادەنيەتى, تىلدەرى, داستۇرلەرىنىڭ دامۋىنا بارلىق قاجەتتى جاعداي جاسالعان. ستاتيستيكالىق دەرەكتەرگە سۇيەنسەك, ەتنومادەني بىرلەستىكتەردىڭ سانى تۇراقتى وسۋدە, قازىر ولار 800-دەن اسىپ وتىر. ەلىمىزدە 15 تىلدە گازەت-جۋرنال, 8 تىلدە راديوباعدارلامالار, 7 تىلدە تەلەباعدارلامالار شىعادى ەكەن. ءبىلىم بەرۋ ءىسى تولىقتاي وزبەك, تاجىك, ۇيعىر جانە ۋكراين تىلدەرىندە جۇرگىزىلەتىن 88 مەكتەپ جۇمىس ىستەسە, 108 مەكتەپتە 22 ەتنوستىڭ ءتىلى جەكە ءپان رەتىندە وقىتىلادى. سونىمەن قاتار, 195 ەتنو-ءبىلىم بەرۋ كەشەندەرى مەن جەكسەنبىلىك جانە لينگۆيستيكالىق مەكتەپتەردە كوپتەگەن ەتنوس تىلدەرىن وقۋعا مۇمكىندىك بەرىلگەن. قازاق جانە ورىس تەاترلارىن قوسپاعاندا, ەلىمىزدە تاعى ءتورت ۇلتتىق تەاتر – وزبەك, ۇيعىر, كورەي جانە نەمىس تەاترلارى جۇمىس ىستەپ كەلەدى. ەلباسىمىز اتاپ كورسەتكەندەي, ءبىزدىڭ جالپىۇلتتىق يدەيامىز – ماڭگىلىك ەل. بۇل يدەيانى ءومىرشەڭ ەتەتىن – ەلدىڭ بىرلىگى. بىرلىك بولماعان, اۋىزبىرشىلىك قاشقان, الاۋىزدىق تاسقان جەردە بەرەكە بولمايدى. سول سەبەپتى ەلباسى ينستيتۋتتىق رەفورماسىندا مەڭزەگەندەي, ءبىزدىڭ كەيىنگى ۇرپاققا امانات ەتەر ەڭ باستى بايلىعىمىز ەل بىرلىگى بولۋى كەرەك. ەلىمىزدەگى تاتۋلىق پەن ىنتىماقتاستىقتى ساقتاۋعا, جاستاردى اۋىزبىرلىككە باۋلۋدا ءى.جانسۇگىروۆ اتىنداعى جەتىسۋ مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىندە اۋقىمدى ىستەر اتقارىلۋدا. سونىڭ ءبىر دالەلى – وقۋ وردامىزدا قۇرىلعان قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى كافەدراسى. كافەدرا ۋنيۆەرسيتەتتە ءبىلىم الىپ جاتقان ەتنوس وكىلدەرىنىڭ قاتىسۋىمەن مەرەكەلىك, عىلىمي, تانىمدىق شارالاردى ءجيى ۇيىمداستىرادى. كافەدرا الماتى وبلىسى اكىمدىگى, وبلىستىق ءبىلىم باسقارماسىمەن ءۇش جاقتى ىنتىماقتاستىق كەلىسىمگە قول قويىپ, بىرلەسكەن بىرقاتار شارالاردى قولعا الدى. كافەدرا قۇرىلعانعا دەيىن دە ۋنيۆەرسيتەت الماتى وبلىستىق قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىمەن قويان-قولتىق جۇمىس جاساپ, جاستاردى تولەرانتتىلىققا, ەلجاندىلىققا باۋليتىن تانىمدىق-تاربيەلىك شارالاردى وتكىزىپ كەلگەن بولاتىن. سونىڭ اۋقىمدى ءىسىنىڭ ناتيجەسى جەتىسۋ جەرىندە تۇرىپ جاتقان 103 ەتنوس وكىلدەرىنىڭ تۇرمىستىق دەڭگەيىن, ۇلتتىق ەرەكشەلىكتەرىن, قونىستانۋ تاريحىن زەرتتەگەن «ءبىر ەل – ءبىر تاعدىر» اتتى كىتاپتىڭ باسىلىپ شىعۋى. ۋنيۆەرسيتەت رەكتورى, زاڭ عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور ءابدىماناپ بەكتۇرعانوۆتىڭ باسشىلىعىمەن جازىلعان كىتاپتا جەتىسۋ جەرىندە تۇراتىن ەتنوستاردىڭ XVIII عاسىردان بۇگىنگى كۇنگە دەيىنگى قونىستانۋ تاريحى زەرتتەلىپ, باياندالعان. ەلدەگى تاتۋلىق پەن تۇراقتىلىقتى ساقتاپ, باياندى ەتۋىمىز ءۇشىن ارقايسىمىز وعان ۇلەس قوسۋىمىز كەرەك. ەلباسىمىز ن.نازارباەۆ «عاسىرلار كۇتىپ, ازەر قول جەتكەن ازاتتىقتان ايىرىلىپ قالماۋ ءۇشىن ىشكى تاتۋلىقتى دا, سىرتقى تاتۋلىقتى دا كوزدىڭ قاراشىعىنداي ساقتاي ءبىلۋ كەرەك», دەگەن ەدى ءبىر سوزىندە. مەملەكەت باسشىسى ونى جاي عانا ايتىپ وتىرعان جوق, تاتۋلىقتى, ىشكى تۇراقتىلىقتى قالىپتاستىرۋدى, ەلىمىزدى مەكەن ەتىپ جاتقان وزگە ۇلت وكىلدەرىنە قۇرمەتپەن قاراۋدى مەڭزەپ وتىر.
مارات مالتەكباسوۆ, ءى.جانسۇگىروۆ اتىنداعى جەتىسۋ مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پرورەكتورى, پەداگوگيكا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور.
تالدىقورعان.