ەلىمىزدەگى اقپاراتتىق-كوممۋنيكاتسيالىق تەحنولوگيالاردىڭ قارقىندى دامۋى مەملەكەت پەن ازاماتتار اراسىنداعى ءوزارا ءتيىمدى اقپاراتتىق بايلانىسقا مۇمكىندىك بەردى جانە www.egov.kz ۆەب-پورتالىن قۇرۋ («ەلەكتروندى ۇكىمەت» پورتالى) يدەياسىن 2004 جىلدىڭ 19 ناۋرىزىندا ءداستۇرلى جىل سايىنعى قازاقستان حالقىنا جولداۋىندا ەلباسى ن.ءا. نازارباەۆ ايتقان بولاتىن. وسى ۋاقىت ىشىندە يدەيانىڭ ايتىلۋىنان ونىڭ ىسكە اسىرىلۋىنا دەيىن – قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا جوبانىڭ قالىپتاسۋى مەن دامۋىنىڭ ءتورت كەزەڭى ءوتتى جانە قازىرگى تاڭدا قازاقستاننىڭ كەز كەلگەن ازاماتىنا «ەلەكتروندى ۇكىمەت» پورتالى ەلەكتروندى تۇردەگى مەملەكەتتىك قىزمەتتەر تۋرالى ءارتۇرلى جانە وزەكتى اقپاراتتارعا قول جەتكىزۋدى قامتاماسىز ەتەتىن ەلەكتروندى قۇجات اينالىسىنىڭ كەشەندى جۇيەسىن بىلدىرەدى. قازىرگى تاڭدا «ەلەكتروندى ۇكىمەت» پورتالىندا قولدانىلاتىن مىندەتتى الەۋمەتتىك ساقتاندىرۋ سالاسىنداعى تەحنيكالىق يننوۆاتسيالار كوممۋنيكاتسيالىق شىعىنداردى ەداۋىر تومەندەتتى.
قازاقستانداعى قولدانىستاعى مىندەتتى الەۋمەتتىك ساقتاندىرۋ ەڭبەك ەتۋ قابىلەتىنەن ايىرىلعان; اسىراۋشىسىنان ايىرىلعان; جۇمىسىنان ايىرىلعان; جۇكتىلىككە جانە بوسانۋعا بايلانىستى تابىسىنان ايىرىلعان; جاڭا تۋعان بالانى (بالالاردى) اسىراپ الۋعا بايلانىستى تابىسىنان ايىرىلعان جانە بالا ءبىر جاسقا تولعانعا دەيىن ونىڭ كۇتىمىنە بايلانىستى تابىسىنان ايىرىلعان جاعدايلاردا جۇمىس ىستەيتىن حالىقتى الەۋمەتتىك قولداۋدى قامتاماسىز ەتەدى.
الەۋمەتتىك قامسىزداندىرۋدىڭ وسى ءتۇرىن جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن 2003 جىلى «مىندەتتى الەۋمەتتىك ساقتاندىرۋ تۋرالى» قر زاڭى قابىلداندى. الايدا, ەلىمىزدىڭ كەيبىر ازاماتتارى قۇجاتتار جيناۋ, مەملەكەتتىك ورگاندارداعى سالعىرتتىق كىدىرىستەر, كەزەك كۇتۋ ءۇشىن ۋاقىتىن جوعالتۋ سياقتى, ت.ب. جۇمىستاردىڭ ورىن الۋىنان ءالى دە ساقتانادى. راسىندا دا وسىدان از ۋاقىت بۇرىن «مەملەكەتتىك الەۋمەتتىك ساقتاندىرۋ» اق (ماسق) الەۋمەتتىك تولەمدەر الۋ ءۇشىن ءوتىنىش بەرۋشى جۇگىنگەن جاعدايدا 15 جۇمىس كۇنى ىشىندە الۋشىنىڭ «قاعاز» تۇرىندەگى ىستەر ماكەتى جاسالاتىن. مىندەتتى الەۋمەتتىك ساقتاندىرۋ جۇيەسىنىڭ قاتىسۋشىلارىنا الەۋمەتتىك تولەمدەر تاعايىنداۋ ۇدەرىسىن اۆتوماتتاندىرۋ جانە كورسەتىلەتىن قىزمەتتەر اياسىن كەڭەيتۋ ءۇشىن, 2005 جىلى زەينەتاقى تولەۋ ءجونىندەگى مەملەكەتتىك ورتالىقتا (زتمو) ۇنەمى جەتىلدىرىلىپ وتىراتىن «الەۋمەتتىك ساقتاندىرۋ» اقپاراتتىق جۇيەسى ازىرلەنىپ ەنگىزىلدى. «الەۋمەتتىك ساقتاندىرۋ» اقپاراتتىق جۇيەسى قازىرگى ۋاقىتتا دەنساۋلىق ساقتاۋ جانە الەۋمەتتىك دامۋ مينيسترلىگى ەڭبەك, الەۋمەتتىك قورعاۋ جانە كوشى-قون كوميتەتىنىڭ اۋماقتىق قۇرىلىمدىق بولىمشەلەرى مەن زتمو-نىڭ وبلىستىق جانە اۋداندىق فيليالدارىنىڭ اراسىنداعى الەۋمەتتىك تولەمدەر تاعايىنداۋ كەزىندە قولدانىلادى. دەنساۋلىق ساقتاۋ جانە الەۋمەتتىك دامۋ مينيسترلىگى ەڭبەك, الەۋمەتتىك قورعاۋ جانە كوشى-قون كوميتەتىنىڭ اۋماقتىق قۇرىلىمدىق بولىمشەلەرىنىڭ اراسىنداعى ءوزارا قىزمەت زتمو بىرىڭعاي دەرەكتەر بازاسى ارقىلى جۇزەگە اسىرىلادى, بۇل ۋاقىت جوعالتۋعا بايلانىستى شىعىنداردى ءبىرشاما قىسقارتتى. «الەۋمەت» اج قولدانۋ الەۋمەتتىك تولەمدەردى تاعايىنداۋ ءۇشىن قۇجاتتار قارالاتىن 15 كۇن مەرزىمدى 8 جۇمىس كۇنىنە دەيىن مەرزىمگە قىسقارتتى. قازىرگى ۋاقىتتا, الەۋمەتتىك قامسىزداندىرۋ سالاسىنداعى اقپاراتتىق تەحنولوگيالاردىڭ دامۋىمەن, 2014 جىلدان باستاپ ازاماتتار زەينەتاقى تولەۋ جونىندەگى مەملەكەتتىك ورتالىق ارقىلى عانا ەمەس, سونىمەن قاتار حالىققا قىزمەت كورسەتۋ ورتالىقتارى (حقو) ارقىلى دا قىزمەت الۋ مۇمكىندىگىنە يە بولدى. سونىمەن بىرگە, «ەلەكتروندى ۇكىمەت» پورتالى حقو برون ارقىلى قىزمەت الۋ مۇمكىندىگىن دە ۇسىنىپ وتىر, ياعني بۇرىنعىداي كەزەك كۇتىپ وتىرۋدىڭ قاجەتتىگى جوق. ەلەكتروندى ۇكىمەت پورتالى ارقىلى مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ بارلىق اقپاراتتىق رەسۋرستارىنا قول جەتكىزۋدىڭ بىرىڭعاي ورتالىعى قۇپيالىلىق شارتىن ساقتاي وتىرىپ, ازاماتتاردىڭ مەملەكەتتىك ورگاندارمەن تۇراقتى تۇردە ءوزارا جۇمىسىن قامتاماسىز ەتەدى. ەنگىزىلگەن جاڭا ونلاين-قىزمەتتەردىڭ قولدانىستاعى تاجىريبەسى كورسەتىلەتىن مەملەكەتتىك قىزمەتتەردىڭ ساپاسىنىڭ, بىرقاتار قىزمەتتەردى رەسىمدەۋ جەدەلدىگىنىڭ ارتقانىن كورسەتىپ وتىر. الەۋمەتتىك قامسىزداندىرۋ سالاسىنداعى كورسەتىلەتىن مەملەكەتتىك قىزمەتتەردىڭ ساپاسىن ودان ءارى ارتتىرۋ ءۇشىن, 2015 جىلدىڭ 17 ناۋرىزىندا «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە الەۋمەتتىك-ەڭبەك سالاسىنداعى كورسەتىلەتىن مەملەكەتتىك قىزمەتتەردى وڭتايلاندىرۋ جانە اۆتوماتتاندىرۋ ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭى قابىلداندى. زاڭنىڭ اياسىندا «مىندەتتى الەۋمەتتىك ساقتاندىرۋ تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭىنا دا وزگەرىستەر ەنگىزىلدى. جاڭا وزگەرىستەرگە سايكەس الەۋمەتتىك تولەم تاعايىنداۋ ءۇشىن ءوتىنىش بەرۋ ۇدەرىسى اسا ىڭعايلى بولدى. سونىمەن قاتار, ازاماتتاردىڭ مەملەكەتتىك قىزمەت الۋى كەزىندەگى ۋاقىتتارى ۇنەمدەلدى. 2016 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنان باستاپ ازاماتتار الەۋمەتتىك تولەمدەردىڭ ەكى ءتۇرىن تاعايىنداۋ ءۇشىن (جۇمىسىنان ايىرىلۋىنا جانە ءبىر جاسقا تولعانعا دەيىنگى بالا كۇتىمىنە) «ەلەكتروندى ۇكىمەت» پورتالى ارقىلى ءوتىنىش بەرە الادى. ارينە, بۇل جۇمىس ىستەيتىن انالار مەن ۋاقىتشا جۇمىس ىستەمەيتىن ازاماتتار ءۇشىن جاعىمدى جاڭالىق بولدى. ەندى ءوتىنىش بەرۋشى جەكە باسىن كۋالاندىراتىن كۋالىگى بولعان جاعدايدا كەز كەلگەن حقو رەسىمدەۋگە بولاتىن ەلەكتروندى تسيفرلىق قولتاڭباسى (ەتسق) بولعان جاعدايدا «ەلەكتروندى ۇكىمەت» پورتالى ارقىلى ءوتىنىش بەرە الادى. ەتسق ەلەكتروندى ءوتىنىشتى جانە مەملەكەتتىك ورگانداردان جانە (نەمەسە) ۇيىمداردىڭ اقپاراتتىق جۇيەلەرىنەن كەلىپ تۇسكەن مالىمەتتەردى كۋالاندىرۋ ءۇشىن قاجەت. وسىنداي دەرەكتەردى راستاعاننان كەيىن ەلەكتروندى ءوتىنىش جانە باسقا دا مالىمەتتەر ءوتىنىش بەرۋشى ازاماتتىڭ ىستەرى ماكەتىن قالىپتاستىرۋ ءۇشىن «الەۋمەتتىك ساقتاندىرۋ» اج-عا جىبەرىلەدى. جالپى, ەڭبەك ەتۋ قابىلەتىنەن ايىرىلعان جاعدايدا, ءوتىنىش بەرۋشى, الەۋمەتتىك تولەم تاعايىنداۋ ءۇشىن زتمو-عا نەمەسە حقو-عا ءوتىنىش بەرۋگە قۇقىلى, ال 2016 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنان باستاپ, جالپى ەڭبەك ەتۋ قابىلەتىنەن ايىرىلۋ دارەجەسى العاش بەلگىلەنگەن جاعدايدا ءوتىنىش بەرۋشى مەملەكەتتىك الەۋمەتتىك قامسىزداندىرۋ ورگاندارىنا بارماي-اق تىكەلەي مەديتسينالىق-الەۋمەتتىك ساراپتاما ء(ماس) جۇرگىزەتىن وكىلەتتى قۇرىلىمدىق بولىمشەگە ءوتىنىش جاساي الادى. بۇدان بىلاي مىندەتتى الەۋمەتتىك ساقتاندىرۋ جۇيەسىنىڭ قاتىسۋشىسىنا جۇمىسسىز رەتىندە تىركەلگەننەن كەيىن جۇمىسىنان ايىرىلۋى جاعدايىنا الەۋمەتتىك تولەم تاعايىنداۋ ءۇشىن جۇمىسپەن قامتۋ ورتالىعىنا ءوتىنىش بەرۋىنە بولادى. مىندەتتى الەۋمەتتىك ساقتاندىرۋ جۇيەسىنىڭ اقپاراتتىق جانە كوممۋنيكاتسيالىق تەحنولوگيالار سالاسىنا تەحنيكالىق يننوۆاتسيانى ەنگىزۋ باسقا دا مەملەكەتتىك اقپاراتتىق جۇيەلەرمەن بىرىكتىرۋ ارقاسىندا مۇمكىن بولدى. مىسالى, «جۇمىسپەن قامتۋ پروبلەمالارى جونىندەگى اقپاراتتىق-تالداۋ ورتالىعى» اق (جقپ اتو) ءتيىمدى ەڭبەك نارىعىن دامىتۋ ماقساتىندا جۇمىس ىستەيدى. جقپ اتو قىزمەتكەرلەرى حالىقتىڭ ەكونوميكالىق بەلسەندىلىگىنىڭ ارتۋ قارقىنىنا, سونىمەن قاتار ازاماتتاردىڭ تۇراقتى جانە ءونىمدى جۇمىسپەن قامتىلۋىنا تۇراقتى تۇردە تالداۋ جاساپ وتىرادى. جۇزەگە اسىرىلعان جوبالاردىڭ ىشىندە ازاماتتارعا جاڭا جۇمىس ورنىن ىزدەۋگە, ال جۇمىس بەرۋشىلەرگە قاجەتتى مامانداردى تابۋعا كومەك كورسەتەتىن «جۇمىس» پورتالىنىڭ الەۋمەتتىك ءمانى زور ەكەنىن ەرەكشە اتاپ وتۋگە بولادى. جيناقتالعان تاجىريبەلەردەن الەۋمەتتىك قامسىزداندىرۋداعى اقپاراتتىق جانە كوممۋنيكاتسيالىق تەحنولوگيالار سالاسىنداعى يننوۆاتسيالىق تەحنولوگيالار حالىقتىڭ مەملەكەتتىك ورگاندارمەن ءوزارا تىعىز بايلانىسىن نىعايتۋعا مۇمكىندىك بەردى. بۇل جاڭعىرتۋدىڭ باستى يدەياسى مەملەكەتتىك قىزمەت كورسەتۋدە اشىقتىق پەن جان-جاقتىلىقتى, مەملەكەتتەن كەپىلدەندىرىلگەن الەۋمەتتىك قولداۋدى الۋدا ءوتىنىش بەرۋشىنىڭ باراتىن مەملەكەتتىك ورگاندارىنىڭ سانىن ازايتۋدى قامتاماسىز ەتۋ بولىپ تابىلادى. بۇل ۇردىستەردى وڭتايلاندىرۋ مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەردىڭ جۇمىسىنىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرىپ, سىبايلاس جەمقورلىقتىڭ الدىن الۋدا پايداسىن تيگىزدى ەلدەگى حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ سالاسىنداعى, ونىڭ ىشىندە مىندەتتى الەۋمەتتىك ساقتاندىرۋداعى يننوۆاتسيالىق تەحنولوگيالار ءبىزدىڭ ازاماتتارىمىزدىڭ قازىرگى زامانعى قاجەتتىلىكتەرگە بەيىمدەلگەن جانە الەۋمەتتىك ساقتاندىرۋ سالاسىنداعى كوممۋنيكاتسيالىق تەحنولوگيالارعا جاڭا يننوۆاتسيالاردى ەنگىزۋ جانە ولاردىڭ جاڭارۋىنا قاراي قولدانىستاعى اقپاراتتىق جۇيەنى ودان ءارى جەتىلدىرۋ جالعاستىرىلۋدا. ەگەر بۇۇ «ەلەكتروندى ۇكىمەتتىڭ دامۋ يندەكسى» بۇكىلالەمدىك رەيتينگىندە قازاقستان رەسپۋبليكاسى 2005 جىلى 68-ورىندا بولسا, قازىردە «قازاقستان-2050»: ستراتەگياسىنىڭ باستاۋىمەن 2014 جىلى 28-ورىنعا كوتەرىلدى. ارينە, بۇدان ءارى دە الەۋمەتتىك ساقتاندىرۋ سالاسى باسىم باعىتتاردىڭ ءبىرى بولىپ قالا بەرمەك جانە ونىڭ ودان ءارى دامۋى قوعام دامۋىنىڭ, ەلدىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگىنىڭ جانە ازاماتتاردىڭ ءومىر ءسۇرۋ ساپاسى مەن يگىلىگىنىڭ تۇراقتىلىعىن ارتتىرۋعا باعىتتالعان.
رۇستەم حامزين, «مەملەكەتتىك الەۋمەتتىك ساقتاندىرۋ قورى» اق پرەزيدەنتى.