تەمىرجول تورابى: سالاداعى كەشەندى جاڭعىرۋ

جۇمىس­تىڭ اۋقىمدى كولەمى 3593 شا­قىرىم جولدى جاڭا­لاعان كۇردەلى جوندەۋ جۇمىسىنا ارنالدى. اتالعان جوندەۋ جۇ­مىس­تارى ينفراقۇرىلىمدى كەشەن­دى قالپىنا كەلتىرۋدى, سونىڭ ىشىندە رەلستەردى, شپالداردى, باس­قا دا جول قوندىرماسىنىڭ ەلەمەنت­تەرىن اۋىستىرۋدى قامتىدى.

سونداي-اق 1560 شاقىرىم تەمىرجول جەلىسىندەگى قۇرامداس بولىكتەردى جوندەۋ اياقتالدى. بۇل جۇمىس توزعان جول تەتىكتەرىن اۋىستىرۋعا, ينفراقۇرىلىمنىڭ تەحنيكالىق جاعدايىن قاجەتتى دەڭگەيدە ۇستاۋعا باعىتتالدى.

اۋقىمدى جوسپارلى-الدىن الۋ جوندەۋ جۇمىسى 4284 شاقىرىم جولدى قامتىدى. بۇل جۇمىس جولدىڭ مەرزىمىنەن بۇرىن توزۋدىڭ الدىن الۋ مەن پويىزداردىڭ كەدەرگىسىز جانە قاۋىپسىز جۇمىسىن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا جۇرگىزىلدى.

قولدانىستاعى ينفراقۇ­رى­لىمدى جاڭعىرتۋمەن قاتار, جاڭا تەمىرجول جەلىلەرىن سالۋ جوبالارى بەلسەندى تۇردە جۇزەگە اسىرىلىپ جاتىر. 2019–2025 جىلدار ارالىعىندا ەلىمىزدە 911 شاقىرىم جاڭا تەمىرجول جەلىسى سالىندى.

ەڭ ماڭىزدى ينفراقۇرىلىمدىق جوبالاردىڭ ىشىندە ەلىمىزدىڭ ترانزيتتىك الەۋەتىن دامىتۋدىڭ باسىم باعىتتارىنىڭ ءبىرى, قازاقستان مەن حالىقارالىق كولىك دالىزدەرى اراسىنداعى جۇك اعىنىن ارتتىرۋدا ماڭىزدى ءرول اتقاراتىن, ۇزىندىعى 836 شاقىرىمدى قۇرايتىن دوستىق – مويىنتى ۋچاسكەسىنىڭ قۇرىلىسىن اتاپ وتۋگە بولادى.

سونىمەن قاتار ۇزىندىعى 75 شاقىرىمعا جەتەتىن الماتى ستان­ساسىنىڭ اينالما تەمىرجول جەلىسىنىڭ جوباسى اياقتالدى. بۇل جەلى الماتى كولىك تورابىنداعى كەپتەلىستەردى جەڭىلدەتىپ, تاسىمالداۋ تيىمدىلىگىن ارتتىرىپ, ەلىمىزدىڭ وڭتۇستىك وڭى­رىندەگى جۇك پويىزدارىنىڭ قوزعا­لىسىن وڭتايلاندىردى.

بۇل جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋ قازاقستاندىق تەمىرجول جەلىسىن دامىتۋدىڭ ماڭىزدى كەزەڭىنە اينالدى جانە ەۋرازياداعى نەگىزگى كولىك-لوگيستيكالىق حابتاردىڭ ءبىرى رەتىندە ەلىمىزدىڭ ءرولىن نىعايتۋعا ىقپال ەتەدى.

بۇگىندە بۇل سالاعا تسيفرلىق جۇيە­لەر دە كەڭىنەن ەنگىزىلىپ, زامانعا ساي جاڭارىپ كەلەدى. ايتالىق, جاقىندا تەمىرجول جەلىسىنىڭ اقاۋلارىن الدىن الا بولجاپ, جوندەۋ جۇمىستارىن جوسپارلاۋدى ەكى ەسەگە جەدەلدەتەتىن «سمارت-دياگنوستيكا» جۇيەسى ىسكە قوسىلدى. بۇل تسيفرلىق جۇيە 22 مىڭ شاقىرىم تەمىرجولدى قامتىپ وتىر. بۇعان قوسا, 3 مىڭ شاقىرىم ماگيسترالدى جەتى باعىت بويىنشا وتكىزۋ قابىلەتىن كۇشەيتەتىن اۆتوماتتاندىرۋ جۇيەلەرى ەنگىزىلىپ جاتىر. ۆاگون پاركىن وڭتايلى باسقارۋعا ارنالعان بىرىڭعاي تسيفرلىق پلاتفورما قارجىنى جىلىنا 2 ملرد تەڭگەگە دەيىن ۇنەمدەۋگە مۇمكىندىك بەرسە,  «Wabtec» كومپانياسىنىڭ Kinetix يننوۆاتسيالىق جۇيەسى ۆاگونداردى قوزعالىس كەزىندە توقتاۋسىز ءارى الدەقايدا ءدال دياگنوستيكالاۋعا جاعداي جاسايدى.

جولاۋشىلار تاسىمالى سالاسىندا دا ايتارلىقتاي سەرپىن بايقالادى. وتكەن جىلى «جولاۋشىلار تاسىمالى» اق قىزمەتىن 13 ملن-نان استام ادام پايدالانعان. كەيىنگى ون جىلدا ۆاگون پاركىنىڭ 60 پايىزى جاڭارىپ, 2030 جىلعا قاراي ولاردىڭ ورتاشا جاسى 10 جىلعا دەيىن قىسقارماقشى. مۇنىڭ بارلىعى كورسەتىلەتىن قىزمەت ساپاسىنا دەگەن سەنىمدى ارتتىرا تۇسۋدە.

سونداي-اق تەرمينالدىق ينفرا­قۇرىلىمدى دامىتۋعا دا نازار اۋدارىلىپ وتىر. دوستىق ستانسا­سىن­داعى جۇك تەرمينالى قايتا جاڭ­عىرىپ, التىنكول ستانساسىن­داعى كونتەينەرلىك تەرمينال كەڭەيتىل­مەكشى. مۇندا پويىزدار قوزعالىسىن تاۋلىك بويى باسقارۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن ديسپەتچەرلىك تەتىك ءبىر ورتالىققا شوعىرلانعان.

شەكارا اۋماعىنداعى التىنكول ستانساسىنىڭ الەۋەتى دە ارتىپ كەلەدى. پرەزيدەنتتىڭ V ۇلتتىق قۇرىلتايدا ايتقان تاپسىرماسىنا سايكەس «ال­تىنكول – جەتىگەن» تەمىرجول جەلىسىنىڭ جاڭعىرتىلۋى ناتيجەسىندە ستانسانىڭ وتكىزۋ قابىلەتى تاۋلىگىنە 33 جۇپ پويىزعا دەيىن جەتپەكشى. بىلتىر مۇندا التى ەكسپورتتىق پارك ىسكە قوسىلىپ, تاۋلىكتىك وتكىزۋ كولەمى 20-دان 30 جۇپقا دەيىن ءوستى. ستانسا باسشىسى دانيار نۇرقاسىموۆتىڭ ايتۋىنشا, سۇرىپتاۋ دوڭەسىنىڭ قۇرىلۋى مەن جاڭا جولداردىڭ سالىنۋى وپەرا­تسيالىق تيىمدىلىكتى ەداۋىر ارتتىرادى.

تەمىرجول ينفراقۇرىلىمى مەگاپوليستەر دەڭگەيىندە دە جاڭعىرتىلىپ جاتىر. شىمكەنت قالاسىندا كولىك جەلىسىن جاقسارتۋ جۇمىستارى جۇيەلى جۇرگىزىلىپ كەلەدى. جۋىردا مومىنوۆ كوشەسىندەگى تەمىرجول وتكەلى تەحنيكالىق تۇرعىدا اشىلىپ, بۇرىن كەپتەلىستەن كوز اشپاعان ۋچاسكەدە قوزعالىس ەركىندىگى پايدا بولدى. ۇزىندىعى 132 مەتر جاڭا وتكەل سايرام اۋدانى مەن قالا ورتالىعى اراسىنداعى تاسىمالدى جەڭىلدەتىپ, جول ءجۇرىسىن جىلدامداتادى. كوپىر قۇرىلىسى تولىق اياقتالعان سوڭ نىسانعا 50 جىلدىق كەپىلدىك بەرىلەدى.

جۇك تاسىمالى ساپاسى دا وڭىرلىك ستانسالاردىڭ ءتيىمدى جۇمىسىنا بايلانىستى. بۇل رەتتە اتىراۋداعى اقجايىق ستانساسىنىڭ وتكەن جىلعى كورسەتكىشتەرى نازار اۋدارارلىق. 7 قابىلداپ-جونەلتۋ, 3 تۇراقتاۋ جولى بار ستانسا جىل بويى 21 779 پويىز قابىلداپ, 51 634 ۆاگون وڭدەگەن. ۆاگون اينالىمى 138,2 پايىزعا ورىندالىپ, تاۋلىكتىك جۇك تيەۋ جوسپارى 3 ۆاگون بولسا, ناقتى كولەم 64 ۆاگونعا جەتكەن. توننامەن ەسەپتەگەندە تاۋلىكتىك تاسىمال 38 916 توننانى قۇراپ, جوسپار 107 پايىزعا ورىندالدى. مۇناي سەكتورىنداعى ءىرى كاسىپورىنداردىڭ تۇراقتى جۇمىسى مەن جول قۇرىلىسىنا قاجەتتى ماتەريالداردى تاسىمالداۋ كولەمدى ۇلعايتقان.

اقجايىق ستانساسىنا قاراستى 60-قا جۋىق كىرمە جولدىڭ 50-ءى بەلسەندى قولدانىستا. بۇل جۇك ءتۇسىرۋ لوگيستيكاسىن وڭىرلىك دەڭگەيدە ءتيىمدى ۇيىمداستىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. مۇندا تەك مۇناي ونىمدەرى عانا ەمەس, بەنزين, مازۋت, رەاكتيۆتى وتىن, سونداي-اق اۋىل شارۋاشىلىعىنا قاجەتتى ديزەل وتىنى دا تاسىمالدانادى.