اقكول-جايىلمانى جارىلقايىن دەپ تۇر

تىرشىلىك ءنارى ساي-سالانى سۋعا تولتىرىپ, اقتوعاي اۋدانى مەن ەكىباستۇزدىڭ اۋىل­­دىق ايماقتارىنداعى (بۇل اۋماقتار حالىق اۋزىندا «اق­كول-جايىلما اتالادى») مال ءوسىرۋشى اعايىننىڭ نەسى­بەسىن ەسەلەي تۇسەدى دەپ كۇتىلىپ وتىر.

– سۋ رەسۋرستارى جانە يرريگاتسيا مينيسترلىگى تاراپىنان شىدەرتى وزەنىنىڭ جايىلماسىنا 120 ملن تەكشە مەتر سۋ جىبەرۋ جوسپارلاندى. تابيعاتتى قورعاۋ ماقساتىنداعى ءىس-شارا بيىل ءساۋىر–مامىر ايلارىندا جۇزەگە اسىرىلادى. 2025 جىلى سۋ جىبەرۋ كولەمى دە ءدال وسىنداي بولعان ەدى, – دەپ حابارلادى «قازسۋشار» رمك پاۆلودار فيليالىنىڭ ديرەكتورى ارمان وسپانوۆ.

ونىڭ سوزىنشە, كوكتەمگى سۋ تاسقىنى كەزىندە ىقتيمال توتەنشە جاعدايلاردىڭ الدىن الۋ ماقساتىندا ارنايى جوسپار بەكىتىلگەن. ەكى بەكەت ۇيىمداستىرىلادى (ەكى­باستۇز قالاسىنىڭ اۋىلدىق ايماعىنداعى مىڭتومار اۋىلى جانە اقتوعاي اۋدانىنداعى قاراقوعا اۋىلى). 1 ناۋرىزدان باستاپ تاۋلىك بويى كەزەكشىلىك كەستەسى ۇيىمداستىرىلىپ, توتەنشە جاعدايلار ورگاندارىمەن جانە جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندارمەن بايلانىس ورناتىلادى. جانار-جاعارماي قورى جاساقتالعان, 11 ارنايى تەحنيكا دايىن تۇر. فيليالدىڭ بارلىق نىساندارى قاناعاتتانارلىق جاعدايدا دەپ باعالانىپ وتىر جانە سۋ تاسقىنى كەزەڭىندە ەلدى مەكەندەردى سۋ باسۋ قاۋپىن تۋدىرمايدى.

– كانالدان سۋ بوساتۋ شارالارىنىڭ جالپى ۇزاقتىعى ەكى ايعا ۇلاسىپ, سۋ شىدەرتى وزەنى ارقىلى كەڭ دالاعا جوڭكىلىپ, شابىندىق ءۇشىن پايدالانىلاتىن كول­تابانداردى, اقكول-جايىل­ماداعى اۋليەكول كولدەر جۇيەسىن (شامامەن 9 كول بار) تولىقتىرىپ, بالىق رەسۋرسىن قالپىنا كەلتىرۋگە وڭ اسەرىن تيگىزەدى. ەكىنشى تۇرعىدان بۇل اۋماقتاردىڭ تابيعي بالانسىن ۇستاپ تۇرۋعا, ەكولوگيالىق احۋالدى جاقسارتۋعا نەگىزدەلگەن, – دەپ قوستى ا.وسپانوۆ.

بۇگىندە «قازسۋشار» جەر­گىلىكتىڭ فيليالىنىڭ بالانسىندا شىدەرتى ليماندى سۋارۋ جۇيەسى مەن ماي توپتىق سۋ قۇبىرى, سونداي-اق جەلەزين مەن ماي اۋداندارىنداعى تۇراقتى سۋارۋ بويىنشا پريرتىش, مايتۇبەك وندى­رىستىك ۋچاسكەلەرى بار.

اتاپ وتەرلىگى, كەيىنگى جىل­دارى ەرتىس وڭىرىندەگى سۋ جۇيەلەرى ايتارلىقتاي دامي تۇسكەن. 2024–2028 جىلدارعا ارنالعان سۋ سالاسىن دامىتۋ جونىندەگى كەشەندى جوسپار اياسىندا وڭىردەگى ليماندى جانە تۇراقتى سۋارۋ جۇيەلەرى كەزەڭ-كەزەڭىمەن قايتا جاڭارتىلىپ جاتىر. ءوڭىر ەكونوميكاسىندا اۋىل شارۋاشىلىعى ماڭىزدى ورىن الاتىنى ەسكەرىلىپ, سۋارمالى جەر كولەمىن ۇلعايتۋ – ستراتەگيالىق مىندەت رەتىندە قويىلىپ وتىر. وسى باعىتتا «ەرتىس–ۋسپەنكا كانالىنىڭ رەكونسترۋكتسياسى» جوباسى ىسكە اسىرىلۋدا. سۋ كوزى – ەرتىس وزەنى. جوبانىڭ ناتيجەسىندە سۋارمالى القاپتار كولەمى قوسىمشا 10 مىڭ گەكتارعا دەيىن ۇلعايادى. بۇل استىق, مال ازىعى جانە كوكونىس ءوندىرىسىن ارتتىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. ساراپشىلاردىڭ پىكىرىنشە, سۋارمالى جەردىڭ ءار گەكتارى ونىمدىلىكتى بىرنەشە ەسە وسىرەدى.

كەشەندى جوسپار اياسىندا ماي اۋدانىنىڭ گيدرو­­مەليوراتيۆتىك جۇيە­سىن رەكونسترۋكتسيالاۋ قاراس­تىرىلعان. بۇل جۇيەگە قا­راستى ليمانداردىڭ جالپى اۋماعى – 14 597 گەكتار. بۇگىندە ءۇش كەزەڭ بويىنشا جوبالىق-سمەتالىق قۇجاتتاما مەملە­كەتتىك ساراپتامادان وتكەن. ءتورتىنشى كەزەڭ ازىرلەنىپ جاتىر. 2026 جىلى ءبىرىنشى كەزەڭگە قارجى ءبولىنىپ, ناقتى جۇمىستار باستالۋعا ءتيىس. سونداي-اق اتالعان اۋداندا قولىباي وزەنى تازارتىلىپ, 1, 2 جانە 3-سەكتسيا ليماندارىنىڭ گيدروتەحنيكالىق قۇرىلىس­تارى جاڭارتىلادى. بۇل ءىس-شارالار كوكتەمگى سۋدى ءتيىمدى ۇستاپ, جازعى ماۋسىمدا جايىلىم مەن شابىندىقتى ىلعالمەن قامتاماسىز ەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. ال ەكىباستۇز قالاسىنىڭ اۋىلدىق ايماعى مەن اقتوعاي اۋدانىنداعى ليماندى سۋارۋ جۇيەسىن رەكونسترۋكتسيالاۋ دا جوسپارعا ەنگىزىلگەن. بۇل جۇيەگە قاراستى ليمانداردىڭ جالپى اۋماعى – 21 036 گەكتار. بۇل جوبالار مال شارۋاشىلىعىن جەم-شوپپەن تۇراقتى قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتالعان.

جالپى العاندا, پاۆلودار وبلىسىندا سۋ شارۋاشىلىعى ينفراقۇرىلىمىن جاڭارتۋ بىرنەشە باعىتتا قاتار جۇرگىزىلىپ جاتىر: ماگيس­ترالدى كانالداردى رەكونس­ترۋكتسيالاۋ, ليمانداردى قالپىنا كەلتىرۋ, جاڭا سۋا­رۋ القاپتارىن ىسكە قوسۋ. ناتيجەسىندە, الداعى جىلدارى 45 مىڭ گەكتاردان استام القاپ سۋ جۇيە­لەرى­مەن قامتىلىپ, اۋىل شارۋا­شىلىعىنىڭ تيىمدىلىگى ارتۋعا ءتيىس.

قازىر «قازسۋشار» فيليالى قىزمەتكەرلەرىنىڭ ورتاشا ايلىق جالاقىسى – 242 426 تەڭگە. 2026 جىلعى 1 ساۋىردەن باستاپ ەڭبەكاقىنى 15 پايىزعا ارتتىرۋ جوسپارلانعان. بۇل سالا ماماندارىن ۇستاپ قالۋ مەن كادرلىق تۇراقتىلىقتى قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتالعان.

پاۆلودار وبلىسى