قارجى ءمينيسترى ءمادي تاكيەۆ اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىنداعى قوماقتى قاراجات ەكونوميكالىق ناتيجە بەرمەي جاتقانىن اتاپ ءوتتى, دەپ حابارلايدى Egemen.kz.
اگروونەركاسىپ كەشەنىن 2023-2024 جىلدارداعى قارجىلاندىرۋعا جۇرگىزىلگەن اۋديت ناتيجەلەرىنە سايكەس, انىقتالعان زاڭبۇزۋشىلىقتاردىڭ جالپى كولەمى شامامەن 300 ملرد تەڭگەنى قۇرادى. ونىڭ ىشىندە بيۋدجەتتىڭ تىكەلەي شىعىندارى – 32 ملرد تەڭگە. تەك 2 جىلدىڭ ىشىندە اوك-ءتى مەملەكەتتىك قولداۋ شارالارىنا شامامەن 1,2 ترلن تەڭگە بولىنگەن.
جۇرگىزىلگەن تەكسەرۋ قورىتىندىسى بويىنشا بىرقاتار زاڭبۇزۋشىلىق انىقتالدى. ماسەلەن, شارۋالاردى سۋبسيديالاۋدا 5,5 ملرد تەڭگە سوماسىنا كولەڭكەلى سحەمالار بەلگىلى بولدى. اتاپ ايتقاندا, 11 وڭىردە سۋبسيديا الۋشىلار اراسىندا 808,1 ملن تەڭگەگە ءبىر ءىرى قارا مالدى جالعان ساتۋ جاعدايلارى تىركەلدى.
تۇركىستان وبلىسىندا اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكالارىنىڭ 40%-ى ەسكىرگەن
سونىمەن قاتار قارجى ءمينيسترى ءمادي تاكيەۆ سۋبسيديالار بەرۋ كەزىندە انىقتالعان بىرقاتار ناقتى زاڭبۇزۋشىلىقتى ايتتى. بيۋدجەتتىك كرەديتتەر شەڭبەرىندە جۇزەگە اسىرىلاتىن اوك-ءتىڭ ينۆەستيتسيالىق جوبالارى بويىنشا 13,3 ملرد تەڭگە سوماسىنا زاڭبۇزۋشىلىق جاسالعان. مال مەن جابدىق مۇلدەم جەتكىزىلمەگەن نەمەسە از مولشەردە جەتكىزىلگەن فاكتىلەرى بەلگىلى بولدى, جەكە قۇرىلىس جۇمىستارى تولەنگەن, بىراق ءىس جۇزىندە ورىندالماعان.
سونداي-اق مەرزىمى وتكەن بەرەشەگى بار جانە قولدانىستاعى تىيىم سالۋلارى بولعان سوڭعى قارىز الۋشىلارعا ميكرونەسيە بەرۋ كەزىندە ورەسكەل بۇزۋشىلىقتار انىقتالدى. ءمادي تاكيەۆتىڭ مالىمدەۋىنشە, جالپى بەرەشەگى 45,8 ملن تەڭگەنى قۇرايتىن 25 قارىز الۋشىعا 177,7 ملن تەڭگە كولەمىندە نەسيە بەرىلگەن.
دالا جانە ەگىن جيناۋ جۇمىستارىن قارجىلاندىرۋ باعدارلامالارىن جۇزەگە اسىرۋ جىل سايىن 140 ملرد تەڭگە كولەمىن جانە 3,2 مىڭ قارىز الۋشىنى قامتىعانىنا قاراماستان, جۇيەلى تيىمسىزدىككە اكەلگەنى اتاپ ءوتىلدى. اعىمداعى اۋىل شارۋاشىلىعى جۇمىستارىن قارجىلاندىرۋ ءۇشىن قۇرىلعان «اگرارلىق نەسيە كورپوراتسياسى» اق فەرمەرلەردىڭ شىعىندارىن 70%-عا دەيىن جابۋ جونىندەگى مالىمدەلگەن كورسەتكىشتى قامتاماسىز ەتە الماي وتىر. قاراجات كوپتەگەن قارىز الۋشىلار اراسىندا از كولەمدە بولىنەتىندىكتەن, جۇمىستاردىڭ تولىق تسيكلىن ورىنداۋعا مۇمكىندىك بەرمەيدى.
ولجاس بەكتەنوۆ اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترىنە ناقتى شارالار قابىلداۋعا ءبىر اپتا ۋاقىت بەردى
انىقتالعان زاڭبۇزۋشىلىقتار مەن بيۋدجەت قاراجاتىنىڭ ماقساتسىز پايدالانىلۋىن ەسكەرە وتىرىپ, پرەمەر-مينيستر اوك-ءتى مەملەكەتتىك قولداۋدىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ ماقساتىندا بىرقاتار تاپسىرما بەردى:
- قارجى مينيسترلىگى, اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگى جانە جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ اقپاراتتىق جۇيەلەرىن ينتەگراتسيالاۋ ارقىلى بىرىڭعاي تسيفرلىق مونيتورينگ ەنگىزۋ;- سۋبسيديالاۋ جۇيەلەرىن قاعاز جۇزىندەگى كورسەتكىشتەرگە ەمەس, ناقتى وندىرىلگەن ءونىم كولەمىنە باعدارلاي وتىرىپ قايتا قاراۋ;- مەملەكەتتىك قولداۋ تالاپتارى تولىق ورىندالعانعا دەيىن سۋبسيديالانعان مالدى ساتۋعا جول بەرمەيتىن فورماتتىق-لوگيكالىق باقىلاۋ تەتىگىن قولدانۋ;- مەملەكەتتىك كرەديتتەردى پايدالانۋ ارقىلى جۇزەگە اسىرىلاتىن ينۆەستيتسيالىق جوبالار بويىنشا قۇرىلىس-مونتاج جۇمىستارىنا مىندەتتى مەملەكەتتىك ساراپتاما جۇرگىزۋ.
اۋىل شارۋاشىلىعىنا جەڭىلدىكپەن بەرىلگەن نەسيە كولەمى 1 تريلليون تەڭگەدەن استى