كەشە پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ توراعاسى قابيبوللا جاقىپوۆتىڭ توراعالىعىمەن پالاتانىڭ كەزەكتى جالپى وتىرىسى ءوتىپ, ونىڭ كۇن تارتىبىنە 15 ماسەلە ەنگىزىلدى.
قارالعان ماسەلەلەردىڭ ءىشىندەگى كۇردەلىسى دە, بارىنشا كوپ تالقىلانعانى دا كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرگە حالىقتى زەينەتاقىمەن قامسىزداندىرۋ ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى زاڭ جوباسى بولدى. ءبىرىنشى وقىلىمدا قارالعان زاڭ جوباسى كوپتەگەن ماسەلەلەر بويىنشا سۇراقتار تۋدىردى.
زاڭ جوباسى بويىنشا بايانداما جاساعان دەنساۋلىق ساقتاۋ جانە الەۋمەتتىك دامۋ ءمينيسترى تامارا دۇيسەنوۆا: «ازاماتتاردى زەينەتاقىمەن قامتاماسىز ەتۋدىڭ قولايلى دەڭگەيىنە قول جەتكىزۋ ماقساتىندا مەملەكەتتىڭ, قىزمەتكەردىڭ جانە جۇمىس بەرۋشىنىڭ جاۋاپكەرشىلىگىن كۇشەيتە وتىرىپ, زەينەتاقىمەن قامسىزداندىرۋدىڭ قولدانىستاعى كوپدەڭگەيلى جۇيەسىن ساقتاۋ ۇسىنىلادى. سونىمەن قاتار, زاڭ جوباسى 2017 جىلعى 1 شىلدەدەن باستاپ مەملەكەت تاراپىنان بەرىلەتىن ارقاۋلىق زەينەتاقى تاعايىنداۋ ءتارتىبىن وزگەرتۋدى, 2018 جىلعى 1 قاڭتاردان باستاپ جۇمىس بەرۋشىنىڭ قاراجاتى ەسەبىنەن 5 پايىزدىق قوسىمشا زەينەتاقى جارنالارىن ەنگىزۋدى جانە ولاردى قىزمەتكەرلەردىڭ 10 پايىزدىق مىندەتتى زەينەتاقى جارنالارىمەن بىرگە بىرىڭعاي ەسەپشوتتاردا جيناقتاۋدى جالعاستىرۋدى جانە 2016 جىلعى 1 قاڭتاردان باستاپ الەۋمەتتىك قۇرىلىمدار قىزمەتكەرلەرىن زەينەتاقىمەن قامسىزداندىرۋ جۇيەسىن جەتىلدىرۋدى قاراستىرادى», – دەدى. مينيستر كەلەسى كەزەكتە بازالىق زەينەتاقى تولەمىن تاعايىنداۋ ازاماتتار زەينەتاقى جاسىنا جەتكەن كەزدە عانا, سونداي-اق, زەينەتاقى جۇيەسىنە قاتىسۋ وتىلىنە بايلانىستى جۇزەگە اسىرىلاتىنىن ايتتى. زەينەتاقى جۇيەسىنە قاتىسۋ ءوتىلى 10 جىلدان كەم ادامدار ءۇشىن كۇنكورىس شاماسىنىڭ 50 پايىزى مولشەرىندە الەۋمەتتىك زەينەتاقى بەلگىلەنەدى. ال ءوتىلى 10 جىلدان اسقاندارعا ونىڭ مولشەرى ءاربىر جىلعا 2 پايىزعا ۇلعايتىلادى, ال 35 جىل جانە ودان ارتىق بولسا, كۇنكورىس دەڭگەيىنە تەڭگەرىلەدى, دەدى ت.دۇيسەنوۆا.
ۇسىنىلىپ وتىرعان وزگەرىستەر قازىرگى زەينەتكەرلەردىڭ دە جانە بولاشاق زەينەتكەرلەردىڭ دە مۇددەسىنە ساي كەلەدى, دەدى ت.دۇيسەنوۆا ءارى قارايعى سوزىندە. ويتكەنى, قازىرگى زەينەتكەرلەر ءۇشىن 1998 جىلعا دەيىنگى ەڭبەك ءوتىلى جانە 1998 جىلدان كەيىنگى زەينەتاقى جۇيەلەرىنە قاتىسۋ دەڭگەيى ەسكەرىلە وتىرىپ, بازالىق زەينەتاقى قايتا ەسەپتەلەتىن بولادى. مۇنىڭ ەڭبەك ءوتىلى كوپ بولسا دا لايىقتى زەينەتاقى الا الماي نارازى بولىپ جۇرگەن جانداردىڭ ءبىرازىن قۋانتىپ تاستارى ءسوزسىز. ءمينيستردىڭ سوزىنە قاراعاندا, بۇل قۋانىش قازىرگى بارلىق زەينەتكەرلەردىڭ 75 پايىزىنا دەيىن قامتىپ, بازالىق زەينەتاقى مولشەرىن ەكى ەسەگە دەيىن ارتتىرادى ەكەن. زاڭ جوباسى وسى جانە باسقا ماسەلەلەردى قامتىپتى.
قاراستىرىلعان ماسەلەگە بايلانىستى العاشقى سۇراق بەرگەن دەپۋتات ر.حالمۇرادوۆتىڭ ايتۋىنشا, اۋىلدى جەرلەردە ءوزىن ءوزى قامتاماسىز ەتكەن كوپتەگەن جاندار بار, ال ولاردىڭ ىشىندە ايەلدەر باسىم. ولاردىڭ نە جۇمىس ءوتىلى, نە زەينەتاقى جۇيەسىنە قاتىسى جوق. «سوندىقتان, كوپ بالالى انالارعا بازالىق زەينەتاقىنى تۇتاستاي تولەۋگە بولماس پا ەدى؟», – دەگەن سۇراق قويدى دەپۋتات. وعان مينيستر قولدانىستاعى زاڭ بويىنشا ءتورت بالا وسىرگەن انالارعا 12 جىلدىق جۇمىس ءوتىلى ەسەپتەلەتىنىن ايتتى. ال ەندى بازالىق زەينەتاقىنى وزگەرتكەن كەزدە دە سول ءتارتىپ ساقتالىپ, ءتورت بالا ءوسىرىپ, جۇمىس ءوتىلى بولماعان ايەلدەرگە 12 جىلدىق ءوتىل ەسەپتەلەدى, دەدى.
وسى ماسەلە دەپۋتاتتاردىڭ كوپتەگەن سۇراعىن تۋعىزدى. اسىرەسە, ءتورت جانە ودان ارتىق بالا وسىرگەندەردىڭ بارىنە بىردەي 12 جىلدىق جۇمىس ءوتىلى ەسەپتەلەتىنىنە ءبىراز دەپۋتات نارازىلىق ءبىلدىردى. تىم بولماسا, ءتورت بالادان ارتىق بالانىڭ ارقايسىسى ءۇشىن 2 جىلدان ءوتىل نەگە قوسىلمايدى دەگەن ۇسىنىستار دا ايتىلدى. ال «اق جول» فراكتسياسىنىڭ مۇشەلەرى ت.ەرعاليەۆ پەن ا.پەرۋاشەۆ جۇمىس بەرۋشىنىڭ ءاربىر قىزمەتكەردىڭ زەينەتاقى تولەمىنە قوسىمشا 5 پايىز تولەيتىنى ءوندىرىستىڭ دامۋىنا نۇقسان كەلتىرەتىنىن ايتىپ, قارا اسپاندى ءتوندىرىپ باقتى. ولاردىڭ بۇل الاڭداۋشىلىعىنا دەپۋتات گۇلجان قاراعۇسوۆا ءوزىنىڭ تالقىلاۋداعى سوزىندە جاۋاپ بەرىپ, جۇمىس بەرۋشىنىڭ زارداپ شەكپەيتىنىن, كەرىسىنشە, بۇل قىزمەتكەردى ىنتالاندىراتىنىن, ءسويتىپ, ەڭبەك ونىمدىلىگىن ارتتىراتىنىن ايتتى.
سونىمەن قاتار, جالپى وتىرىستا «اتوم ەنەرگياسىن پايدالانۋ تۋرالى» زاڭ جوباسى ىلەسپەلى تۇزەتۋلەرىمەن ءبىرىنشى وقىلىمدا ماقۇلداندى. زاڭ جوباسى قىزمەتىن اتوم ەنەرگياسىن پايدالانۋ سالاسىندا جۇزەگە اسىرۋعا ليتسەنزياسى بار تۇلعالاردى رادياتسيانىڭ اسەرى جانە راديواكتيۆتىك زاقىمدانۋ سالدارىنان تۋىندايتىن, پەرسونالدىڭ نەمەسە ءۇشىنشى تۇلعالاردىڭ ومىرىنە, دەنساۋلىعىنا جانە مۇلكىنە كەلتىرۋى مۇمكىن زالالدان ساقتاندىرۋدى جۇزەگە اسىرۋدى مىندەتتەيتىن نورمالارمەن تولىقتىرىلاتىن بولدى.
جالپى وتىرىستا قىلمىستىق جولمەن الىنعان كىرىستەردى زاڭداستىرۋعا (جىلىستاتۋعا) جانە تەرروريزمدى قارجىلاندىرۋعا قارسى ءىس-قيمىل ماسەلەلەرى بويىنشا تۇزەتۋلەر ەكىنشى وقىلىمدا قارالدى. وسى زاڭ جوباسى بويىنشا كەلىپ تۇسكەن ۇسىنىستار جۇمىس توبىنىڭ سەگىز وتىرىسىندا جانە كوميتەتتىڭ كەڭەيتىلگەن ەكى وتىرىسىندا مۇددەلى مينيسترلىكتەر مەن ۆەدومستۆولار, سونداي-اق, بىرقاتار ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمدار وكىلدەرىنىڭ قاتىسۋىمەن قارالىپتى. زاڭ جوباسىن قاراۋ بارىسىندا دەپۋتاتتار قارجى مونيتورينگىنە جاتاتىن وپەراتسيالار ءۇشىن شەكتەردىڭ دەڭگەيىن جوعارىلاتۋ جونىندە, سونداي-اق, «قىلمىستىق جولمەن الىنعان كىرىستەردى زاڭداستىرۋ (جىلىستاتۋ)» جانە «شەتەلدىك جاريا لاۋازىمدى ادام» ۇعىمدارىن ناقتىلاۋ جونىندە تۇزەتۋلەر ەنگىزدى.
سونداي-اق, وتىرىستا بىرقاتار راتيفيكاتسيالىق قۇجاتتار تالقىلانىپ, دەپۋتاتتار تاراپىنان قولداۋعا يە بولدى. ولار: ليتۆامەن, رەسەيمەن رەادميسسيا تۋرالى ۇكىمەتارالىق كەلىسىمدى جانە رەسەيمەن رەادميسسيا تۋرالى كەلىسىمدى ىسكە اسىرۋ ءتارتىبى تۋرالى اتقارۋ حاتتاماسىن, سونىمەن قاتار, قازاقستان مەن جاپونيا اراسىنداعى ينۆەستيتسيالاردى كوتەرمەلەۋ جانە قورعاۋ تۋرالى كەلىسىمدى راتيفيكاتسيالاۋعا باعىتتالعان.
سونىمەن بىرگە, ەكىنشى دەڭگەيدەگى بانكتەردىڭ جۇمىس ىستەمەيتىن كرەديتتەرى مەن اكتيۆتەرى, قارجىلىق قىزمەتتەر كورسەتۋ مەن قارجى ۇيىمدارى, قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇلتتىق بانكىنىڭ قىزمەتى ماسەلەلەرى بويىنشا تۇزەتۋلەر جۇمىسقا قابىلدانسا, ىلەسپەلى تۇزەتۋلەرىمەن قايىرىمدىلىق, دەمەۋشىلىك جانە مەتسەناتتىق قىزمەت تۋرالى زاڭ جوبالارى بويىنشا جۇمىستى جالعاستىرۋ تۋرالى قاۋلى قابىلداندى.
جاقسىباي سامرات,
ەگەمەن قازاقستان».