بىزدە «جىلجابار» دەگەن ۇعىم بار. ەلدىك باعدارداعى ءباسپاسوز دە, تەلە-راديو دا, ءتىپتى الەۋمەتتىك جەلىدە دە جىل قورىتىندىسىن وسىلاي ايتادى.
حالقىمىز «ەسكى ايدا ەسىركە, جاڭا ايدا جارىلقا!» دەپ, كۇنتىزبەلىك ايدان, جىلدان ەمەس, جاراتقاننان مەدەت سۇرايدى. رياسىز, تازا ادامي نيەت. استارىندا تاۋبە مەن سەنىم, جاڭارۋ مەن ساباقتاستىق تۇر.
ايگىلى پارسى شايىرى ءجالال-اد-دين رۋمي: «كەشە مەن اقىلدى ەدىم, سوندىقتان الەمدى وزگەرتۋدى ارماندادىم. بۇگىن دانا بولدىم, ەندى ءوزىمدى وزگەرتىپ جاتىرمىن» دەپتى. سارابدال ءسوز, پايدالى پىكىر. ەلىمىزدەگى ساياسي رەفورمالارعا ۇلەس قوسۋ ءۇشىن ءاربىرىمىز سانالى, سىندارلى باعىتتا وزگەرە ءبىلۋىمىز ءلازىم. مەملەكەت باعدارىنىڭ بۇگىنگى باستى يدەولوگەماسى – «ادىلەتتى قازاقستان» تۇسىنىگى, ء«ارتۇرلى پىكىر – ءبىرتۇتاس ۇلت», «حالىق ۇنىنە قۇلاق اساتىن مەملەكەت», «زاڭ جانە ءتارتىپ», «كۇشتى پرەزيدەنت – ىقپالدى پارلامەنت – ەسەپ بەرەتىن ۇكىمەت», «ادال ازامات» تۇجىرىمدارى ەلدىك الەۋەتىمىزدى قۋاتتاندىرىپ, قوعام مەن مەملەكەتتىڭ سۇحباتتاستىعىنا تىڭ مۇمكىندىك تۋعىزدى. سونداي-اق مەملەكەت باسشىسى اتىراۋدا وتكەن ۇلتتىق قۇرىلتايدا جاڭارعان قازاقستاننىڭ مەملەكەتشىل تەمىرقازىعى – جالپىۇلتتىق قۇندىلىقتار جۇيەسىن ايقىنداپ بەردى. تاۋەلسىزدىك جانە وتانشىلدىق, بىرلىك پەن ىنتىماق, ادىلدىك جانە جاۋاپكەرشىلىك, زاڭ مەن ءتارتىپ, ەڭبەكقورلىق جانە كاسىبي بىلىكتىلىك, جاسامپازدىق پەن جاڭاشىلدىق – بۇگىندە بىرەگەي ەلدىك ۇيلەسىم جۇيەسىن قۇراپ وتىر. بۇل تاياۋدا «قازاقستان رەسپۋبليكاسى ىشكى ساياساتىنىڭ نەگىزگى قاعيداتتارى, قۇندىلىقتارى مەن باعىتتارى» تۇجىرىمدامالىق قۇجاتىندا ناقتىلاندى. سونىڭ ىشىندە قيلى سىن-قاتەرلەر, تاۋەكەل شىڭداي تۇسكەن «تازا قازاقستان» قاعيداتى قوعامنىڭ جان دۇنيەسى مەن ەتيكالىق قادىر-قاسيەتىن تۇتاستاندىرۋعا يگى ىقپال ەتەرى ءسوزسىز.
الاش ارىستارى ايرىقشا قادىرلەگەن دانا جازۋشى لەۆ تولستوي: «شىنايى ءومىر – دابىرايتپاي جاسالىنعان حالىق ساناسىنداعى وزگەرىستە» دەيدى. جۇرتشىلىقتىڭ بۇگىنگى ادىلدىك پەن جاۋاپكەرشىلىك, زيالىلىق پەن پاراسات تۋرالى بوياماسىز ۇعىم-تۇسىنىگى وسىنى راستايدى. ەڭبەك ادامىن قادىرلەۋ, مۇعالىم مەن دارىگەردىڭ مارتەبەسىن كوتەرۋ, شىن كاسىپ يەلەرىنە ادامي كوزقاراس – وسىنىڭ ايقىن مىسالى.
ساياسي رەفورمالار زاڭ الەۋەتىنە بارىپ تىرەلەدى. مەملەكەتتىك كەڭەسشى ە.قارين سوزىمەن ايتساق, «پارلامەنتتىك جۇيەنى جاڭعىرتۋ – باستالعان ۇلكەن رەفورمانىڭ ءبىر بولىگى. بۋرابايداعى قۇرىلتايدا ايتىلعان ەلدىك باستامالاردى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن 10-عا جۋىق زاڭ قابىلدانىپ, بىرنەشە نورماتيۆتىك قۇجات قابىلدانۋى كەرەك. ءبارى ساتىمەن جۇزەگە اسادى دەپ ۇمىتتەنەمىز».
وسى رەتتە بيىلعى پارلامەنتتىك رەفورما تۋرالى پرەزيدەنت باستاماسى مەن ونى جۇرتشىلىقتىڭ قولداۋى قوعامداعى سەنىم ۇدەسىن ايعاقتادى.
حالىق قولمەن ۇستاپ, كوزبەن كورگەنىنە كوڭىلى توعايادى. 2025 جىلى 18 ميلليون شارشى مەتر تۇرعىن ءۇيدىڭ پايدالانۋعا بەرىلۋى, 13 مىڭ كيلومەتر جولدىڭ ساپالى جوندەلۋى, 219 مەديتسينا, 130 ورتا ءبىلىم نىسانىنىڭ بوي كوتەرۋى, 33 زاۋىت اشىلىپ, 150 كاسىپورىننىڭ جاڭعىرتىلۋى, 90 پايىز ەل تۇرعىندارىنىڭ ينتەرنەتپەن قامتىلۋى – ءىرى وقيعا. سونداي-اق زەينەتاقى مەن جاردەماقىعا ۇكىمەتتەن 5,9 ترلن ءبولىنۋى (ونى 4,6 ملن ادام الادى), ەكونوميكالىق كورسەتكىشتىڭ 6,4 پايىزعا ءوسۋى – اۋىز تولتىرىپ ايتاتىن دەرەك. ەل قامباسىنا 27 ملن توننا استىق قۇيىلعانى, وتانىمىزدى جاسىل ايماققا اينالدىرۋ ماقساتىندا 335,6 ملن اعاش كوشەتىنىڭ ەگىلگەنى – بەرەكە مەن ماڭداي تەردىڭ بەلگىسى.
ىشكى ساياسات قانشالىقتى شەتىن ءارى دىلگىر بولسا دا, بۇعان بارشامىز جاۋاپتىمىز. سوندىقتان قازىرگى قىم-قۋىت, كۇردەلى زاماندا ەل مەن جەر تۇتاستىعىنىڭ, ۇلت بىرلىگى مەن ەتنوستار ۇيىسۋىنىڭ, ءدىني تۇسىنىستىك پەن كەلىسىمنىڭ وزەكتىلىگىن ءسات سايىن سەزىنەمىز. بايسالدى بابالاردىڭ «تورتەۋ تۇگەل بولسا – توبەدەگى كەلەدى, التاۋ الا بولسا – اۋىزداعى كەتەدى» دەگەن دانالىعى ءبىزدى ارقاشان جاقسىلىققا جۇمىلدىرادى.
سىرتقى ساياساتقا كەلسەك, 2025 جىل تاريحقا مەملەكەت ابىرويى اسقاقتاعان كەزەڭ رەتىندە ەندى. بۇل ورايدا پرەزيدەنت ق.توقاەۆتىڭ حالىقارالىق بەدەلى مەن ديپلوماتيالىق پاراساتى كوش باستاپ تۇر. ء«بىز الەمنىڭ الپاۋىت ءۇش ەلىنىڭ مەملەكەتتىك تىلىندە سويلەپ, جاھاندىق بەرەكە-بىرلىكتىڭ تەتىگىن كورسەتىپ, كەلەلى وي ايتقان باسشىمىزدى ماقتان ەتەمىز» دەگەن باعانى قالادان دا, دالادان دا ەستيمىز. وسى رەتتە پرەزيدەنتتىڭ «ەۋرازيا وڭىرىمەن ءداستۇرلى سەنىم مەن ىنتىماقتاستىقتى, قۇراما شتاتتارمەن جانە ەۋروپا وداعىمەن ۇزاقمەرزىمدى قارىم-قاتىناستى, تاياۋ شىعىس, ازيا, جاھاندىق وڭتۇستىك ەلدەرىمەن بايلانىستى ارتتىرا بەرەمىز» دەگەن پايىمىنىڭ دايەكتىلىگىنە كوزىمىز جەتتى. مۇنىڭ ءبارى – مەملەكەت مۇددەسى جولىنداعى يگى قادام.
جىلان جىلى مادەني قۇبىلىستار مەن جاڭالىقتارعا دا تولى بولدى. ويشىل ابايدىڭ 180 جىلدىعى, الاش تۇلعالارى مىرجاقىپتىڭ – 140, سماعۇلدىڭ – 125 جىلدىعى, يۋنەسكو اياسىندا كومپوزيتور نۇرعيسا مەن جازۋشى بەردىبەكتىڭ 100 جىلدىعى, ت.ب. ەلدىك شارالار جوعارى دەڭگەيدە اتالىنىپ ءوتتى. بەيجىڭدە قازاقستان مادەني ورتالىعىنىڭ اشىلۋى, بىرنەشە مەملەكەتتە ا.قۇنانباي ۇلىنا ەسكەرتكىش ورناتىلۋى, كيىز ءۇي جاسالىنۋىنىڭ يۋنەسكو مادەني مۇرا تىزىمىنە ەنۋى – ۇلت مادەنيەتىنىڭ ايرىقشا بەلەسى.
تسيفرلاندىرۋ مەن جاساندى ينتەللەكت سالاسىندا دا ەلىمىز 2025 جىلى ەلەۋلى تابىستارعا جەتتى. وسىنىڭ بارشاسى ەلشىل باستامانى جۇزەگە اسىرۋعا باعىتتالعان يگى قادامنىڭ جەمىسى دەپ بىلەمىز.