«اداسقاننىڭ ايىبى جوق, قايتىپ ءۇيىرىن تاپقان سوڭ» دەيتىن حالىقپىز. راس, قىلمىستىڭ قاي ءتۇرى دە جازاعا لايىق. الايدا جازاسىن وتەگەن ادامنىڭ قوعامعا قايتا ورالۋى, ءسىڭىسىپ كەتۋى – الدەقايدا كۇردەلى ماسەلە. وسى ورايدا سوتتالعانداردى ەڭبەككە تارتۋ مەن ولاردىڭ ومىرگە بەيىمدەلۋىنە جاعداي جاساۋ – بۇگىنگىنىڭ وزەكتى تاقىرىبى.
«ەڭبەكپەن تۇزەۋ» دەگەندى تەك كەڭەستىك جۇيەنىڭ قالدىعى دەپ قاراۋعا كەلمەيدى, ويتكەنى ول دامىعان ەلدەردىڭ دە تاجىريبەسىندە بار. مىسالعا, پاناماداعى «La Joyita» تۇرمەسىندە وتىرعاندار قالدىقتاردى قايتا وڭدەۋمەن اينالىسادى. ولار تۇرمە قالدىقتارىن جيناپ, قايتا وڭدەپ, ساتادى. بۇل باستاما قىلمىستى قايتالاۋ دەڭگەيىن 65%-دان 45%-عا دەيىن تومەندەتكەن. ال تايلاندتا سوتتالعاندار «Muay Thai» جەكپە-جەگىن ۇيرەنىپ, جارىستا جەڭىسكە جەتكەن جاعدايدا جازاسىن قىسقارتۋعا جول اشىلادى. بۇل ولاردىڭ ءتارتىبى مەن ءوزىن باقىلاۋعا الۋ داعدىسىن ارتتىراتىن كورىنەدى. تاعى ءبىر قىزىق دەرەك, برازيليادا سوتتالعاندار كىتاپ وقىپ, ەسسە جازۋ ارقىلى جازاسىن قىسقارتا الادى. ءار دۇرىس جازباعا ءتورت كۇندىك جازانى قىسقارتۋ مۇمكىندىگى بار. شەتەلدە, نەگىزىنەن, اۋىل شارۋاشىلىعى, وندىرىستىك سالالار, قوعامدىق جۇمىس, كاسىبي وقىتۋ ارقىلى ەڭبەككە بەيىمدەۋ سىندى ەڭبەكپەن تۇزەۋ باعىتتارى جولعا قويىلعان.
مىنە, وسى ماسەلەنى اباي ەلى باستى نازاردا ۇستاپ وتىر. ىشكى ىستەر مينيسترلىگىنىڭ مالىمدەۋىنشە, بيىل اباي وبلىسىندا 150-دەن استام سوتتالعان ازامات جۇمىسپەن قامتىلعان. بۇل – ءىستى بولىپ, جازاسىن وتەپ جاتقان ازاماتتارعا دا قوعامدا ورىن بار ەكەنىنىڭ دالەلى. مىسالى, جىل باسىنان بەرى اباي وبلىسىندا سوتتالعانداردى جۇمىسپەن قامتۋدى كەڭەيتۋ باعدارلاماسى اياسىندا ورتاشا قاۋىپسىزدىك دەڭگەيىندەگى مەكەمە اۋماعىندا ءتورت بىردەي جاڭا وندىرىستىك ورىن ىسكە قوسىلدى. ءوندىرىس قاتارىندا تەمىربەتون بۇيىمدارىن وندىرۋگە باعىتتالعان جاڭا جاۋاپكەرشىلىگى شەكتەۋلى سەرىكتەستىك (جشس), قولدانبالى ونەر بۇيىمدارىن وندىرۋگە ماماندانعان جەكە كاسىپكەرلىك (جك), پوليستيرول بلوكتەرى مەن كىرپىش وندىرەتىن ورىن بار. ماۋسىم ايىندا قايتالاما شيكىزاتتى وڭدەۋ, كارتون مەن سكوتچتى اجىراتۋمەن اينالىساتىن تاعى ءبىر سەرىكتەستىك جاڭا جۇمىس ورنىن باستادى. جۇمىس ورىندارى سوتتالعانداردىڭ ەڭبەككە تارتىلۋىنا عانا ەمەس, سونىمەن قاتار ولاردىڭ الەۋمەتتىك بەيىمدەلۋىنە, كاسىبي داعدىلاردى مەڭگەرۋىنە ىقپالىن تيگىزىپ جاتىر. سوتتالعانداردىڭ ەڭبەگى كەسىمدى اقى تولەۋ جۇيەسىمەن ۇيىمداستىرىلعان.
– مەكەمە اۋماعىندا جۇمىس ورىندارىنىڭ اشىلۋى – سوتتالعانداردى تۇزەۋ مەن ولاردى قوعامعا قايتا بەيىمدەۋ ىسىندەگى ماڭىزدى قادام. بۇگىندە ءبىز ناقتى وڭ ناتيجەلەردى بايقاپ وتىرمىز: سوتتالعاندار كاسىبي داعدىلاردى مەڭگەرىپ, جالاقى الىپ, ەڭبەكتىڭ ماڭىزىن ءتۇسىنىپ جاتىر. الدا ءوندىرىس كولەمىن ۇلعايتىپ, جاڭا سەرىكتەستەردى تارتۋ جوسپاردا بار, – دەيدى سوتتالعانداردى ەڭبەكپەن قامتۋ ءبولىمىنىڭ باستىعى قۋانىش توقانوۆ.
قازىر مەكەمە اۋماعىندا 3 جشس مەن 11 جك جۇمىس ىستەيدى. ءاربىر وندىرىستىك ورىندا 5-تەن 20-عا دەيىن سوتتالعان ەڭبەك ەتەدى. مۇندا سوتتالعانداردى جۇمىسقا تارتۋمەن قاتار, ءبىلىم سالاسىندا دا بىرقاتار مۇمكىندىك بەرىلەدى. جۋىردا عانا اباي وبلىسىندا تىگىنشى جانە دانەكەرلەۋشى ماماندىعىن يگەرگەن 35 ازامات تەحنيكالىق ءبىلىم تۋرالى ديپلوم الدى. ءبىلىم بەرۋ باعدارلاماسى پەنيتەنتسيارلىق مەكەمە مەن ءوڭىردىڭ كاسىپتىك-تەحنيكالىق وقۋ ورنى اراسىنداعى بىرلەسكەن جوبا اياسىندا ىسكە اسقان.
– بۇرىن ەشقاشان زاۋىتتا ىستەپ كورمەگەنمىن. قازىر تەمىربەتون بۇيىمدارىن قۇيۋدى ۇيرەنىپ جاتىرمىز. باستاپقىدا قيىن بولدى, قازىر بىرتىندەپ مەڭگەرىپ كەلەمىز. جالاقى دا الامىز. ۇيدەگىلەرگە كومەكتەسىپ ءجۇرمىن شامامشا. ەڭ باستىسى – ۋاقىت بوسقا وتپەيدى. شىنىمدى ايتسام, ەڭبەككە ارالاسقالى ومىرگە دەگەن كوزقاراسىم وزگەردى, – دەيدى سوتتالعان ازامات اقتىلەۋ امانتاي.
ەلدە دە ەڭبەكپەن تۇزەۋدىڭ وڭتايلى ءتاسىلى مەن باعىتى ارتسا, سوتتالعانداردىڭ قوعامعا سىڭىسۋىنە دە ەرەكشە قولداۋ تۋارى ءسوزسىز. سوتتالعانداردى ەڭبەكپەن تۇزەۋ – تەك جازانىڭ ءبىر ءتۇرى ەمەس, جاڭا ومىرگە باستار جول بولۋعا ءتيىس.
اباي وبلىسى