قازاقستان مەن ەۋروپالىق وداق اراسىنداعى كەڭەيتىلگەن ارىپتەستىك پەن ىنتىماقتاستىق تۋرالى كەلىسىمگە قول قويىلعاننان ون جىل وتە ءبىزدىڭ قارىم-قاتىناسىمىز كەڭ جانە سەرپىندى سەرىكتەستىككە اينالدى. بۇل سەرىكتەستىك ساياسي ديالوگتى, قاۋىپسىزدىك پەن ەكونوميكالىق دامۋ سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىقتى, سونداي-اق كوپجاقتى ديپلوماتيانى, ءوزارا بايلانىس پەن يننوۆاتسيالاردى قامتيدى. گەوساياسي شيەلەنىس پەن جاھاندىق بەلگىسىزدىكپەن ەرەكشەلەنەتىن داۋىردە قازاقستان ەو ءۇشىن تۇراقتى, سىندارلى جانە پەرسپەكتيۆالى سەرىكتەس بولىپ قالا بەرەدى.
كوپجاقتى دەڭگەيدە ءبىز بۇۇ جارعىسىنىڭ قاعيداتتارىن ساقتاۋ, بەيبىت شەشىمدەردى ىلگەرىلەتۋ, ەرەجەلەر مەن ىنتىماقتاستىققا, سونداي-اق ەلدەردىڭ ەگەمەندىگى مەن اۋماقتىق تۇتاستىعىن قۇرمەتتەۋگە نەگىزدەلگەن حالىقارالىق جۇيەنى نىعايتۋ ماقساتىندا تىعىز بايلانىستامىز. قازاقستاننىڭ ديپلوماتيالىق ءىس-ارەكەتى – قاقتىعىستاردىڭ الدىن الۋدان باستاپ جاھاندىق فورۋمدارعا قاتىسۋعا دەيىن ەو-نىڭ بەيبىتشىلىكتى ىلگەرىلەتۋ, ديالوگ ورناتۋ, شيەلەنىستى ازايتۋ جانە حالىقارالىق سەرىكتەستىكتى نىعايتۋ جونىندەگى باسىمدىقتارىنا سايكەس كەلەدى. وسى ورتاق كوزقاراستىڭ ارقاسىندا ءبىزدىڭ قارىم-قاتىناسىمىز بارىنشا ستراتەگيالىق سيپاتقا يە بولىپ, ىنتىماقتاستىعىمىز قازىرگى زامانعى گەوساياسي كونتەكستە, مىسالى, سانكتسيالاردى اينالىپ ءوتۋدىڭ الدىن الۋ ماسەلەلەرى سالاسىندا اناعۇرلىم وزەكتى بولىپ وتىر. سوعىستى توقتاتىپ, ۋكراينادا جان-جاقتى, ءادىل جانە تۇراقتى بەيبىتشىلىك ورناتۋ – قازاقستان مەن ەو-نىڭ ورتاق باسىمدىعى.
ناقتى ناتيجەلەردى كورىپ وتىرعان سەرىكتەستىگىمىزدىڭ تاعى ءبىر باعىتى – كولىك سالاسىنداعى ءوزارا بايلانىسىمىز. ترانسكاسپي حالىقارالىق كولىك ءدالىزى ورتالىق ازيا مەن ەۋروپا اراسىنداعى سەنىمدى ءارى تۇراقتى كوپىر رەتىندە ستراتەگيالىق ماڭىزعا يە بولدى. 10 ملرد ەۋرودان اسا ەۋروپالىق جانە حالىقارالىق ينۆەستيتسيا ارقاسىندا ورتا ءدالىز جىلدامىراق, تيىمدىرەك جانە نەگىزىنەن تسيفرلىق سيپاتقا يە بولىپ كەلەدى. بۇل باعىتتى نىعايتۋ تەك ساۋدا ءۇشىن ەمەس, سونىمەن قاتار وسالدىقتى ازايتاتىن جانە ەۋروپانىڭ ايماقتاعى باسقا ەلدەرمەن بايلانىسىن ءارتاراپتاندىراتىن بارىنشا ورنىقتى ەۋرازيالىق كولىك ينفراقۇرىلىمى ارحيتەكتۋراسىن قۇرۋ ءۇشىن دە وتە ماڭىزدى.
ەكونوميكالىق بايلانىستار سەرىكتەستىگىمىزدىڭ بەرىك ءارى ماڭىزدى تىرەگى بولىپ قالا بەرەدى. قازاقستاندا 4 مىڭنان اسا ەۋروپالىق كومپانيا جۇمىس ىستەيدى. ال «Horizon Europe» جانە «Erasmus+» باعدارلامالارى اياسىنداعى ىنتىماقتاستىق, سونداي-اق كەڭەيىپ كەلە جاتقان تۇلعاارالىق بايلانىس – ءبىزدىڭ ۇزاقمەرزىمدى جاڭعىرتۋعا سالىپ جاتقان ينۆەستيتسيالارىمىزدىڭ ايقىن كورىنىسى. ۆيزالىق رەجىمدى جەڭىلدەتۋ تۋرالى كەلىسسوزدەر ىسكەرلىك, يننوۆاتسيالىق جانە اكادەميالىق بايلانىستاردى دامىتۋعا ىقپال ەتە وتىرىپ, وسى ءوزارا ءىس-قيمىلدى ودان ءارى نىعايتادى. سەرىكتەستىگىمىزدىڭ تاعى ءبىر ماڭىزدى ءارى ستراتەگيالىق اسپەكتىسى – قازاقستان مەن ەۋروپانىڭ «جاسىل» جانە تسيفرلىق كوشۋىنىڭ نەگىزىندە جاتقان اسا ماڭىزدى شيكىزات, ەنەرگيا رەسۋرستارى مەن تەحنولوگيالاردى جەتكىزۋدى قامتاماسىز ەتۋ.
جاقىندا ورىن العان جەتكىزۋدەگى ىركىلىستەر جاھاندىق جەتكىزۋشىلەردىڭ از سانىنا شامادان تىس تاۋەلدىلىكتىڭ تاۋەكەلدەرىن كورسەتتى. قازاقستان-ەو ارىپتەستىگىنىڭ وسى پروبلەمالاردى شەشۋ ءۇشىن بىرەگەي مۇمكىندىكتەرى بار. ول ەنەرگەتيكالىق ءارتاراپتاندىرۋدى جەدەلدەتۋگە, جاڭارتىلاتىن ەنەرگيا كوزدەرىنە ينۆەستيتسيالاردى ۇلعايتۋعا, تەحنولوگيالىق دامۋدى قولداۋعا جانە ەو اسا ماڭىزدى دەپ سانايتىن شيكىزاتتىڭ ەلەۋلى ۇلەسىن جەتكىزۋگە ىقپال ەتۋى مۇمكىن. شيكىزات, اككۋمۋلياتورلىق باتارەيالار مەن جاسىل سۋتەك جونىندەگى ستراتەگيالىق سەرىكتەستىگىمىز, سونداي-اق 2025-2026 جىلدارعا ارنالعان بىرلەسكەن جول كارتاسى وسى الەۋەتتى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن بەرىك نەگىز قالايدى.
ءبىزدىڭ بولاشاقتاعى ورتاق مىندەتىمىز – وڭدەۋ جانە قايتا وڭدەۋ سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىعىمىزدى تەرەڭدەتەتىن, سونداي-اق گەولوگيالىق بارلاۋ, اككۋمۋلياتورلىق باتارەيالاردى قايتا وڭدەۋ مەن ەكولوگيالىق تازا سۋتەگى سياقتى سالالارداعى يننوۆاتسيالارعا ىقپال ەتەتىن ستراتەگيالىق, تيىمدىلىگى جوعارى جوبالاردى ايقىنداۋ. بۇل – تەك ماتەريالدار تۋرالى ەمەس, سونىمەن قاتار ەو-نىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن نىعايتا وتىرىپ, قازاقستاننىڭ ونەركاسىپ سەكتورىن جاڭعىرتۋعا ىقپال ەتەتىن تۇراقتى, بولاشاققا باعىتتالعان قۇن تىزبەكتەرىن دامىتۋعا دا قاتىستى ماسەلە.
كەڭەيتىلگەن ارىپتەستىك پەن ىنتىماقتاستىق تۋرالى كەلىسىمگە 10 جىل بۇرىن قول قويىلعان جانە قازىر ىنتىماقتاستىعىمىزدىڭ باعىتى ناقتى ايقىندالعان. ءبىز بەيبىتشىلىكتى ىلگەرىلەتەتىن, جاھاندىق ىنتىماقتاستىقتى نىعايتاتىن, ورنىقتى بايلانىستاردى كۇشەيتەتىن جانە قازاقستان مەن ەۋروپانىڭ ۇزاق مەرزىمدى تۇراقتىلىعىن قولدايتىن سەرىكتەستىك قۇرىپ جاتىرمىز.
كەلەسى ونجىلدىق ىسكە اسىرۋ بەلگىسىمەن وتۋگە ءتيىس: قوسىلعان قۇندى قۇرۋ تىزبەكتەرىن نىعايتۋ, ينفراقۇرىلىمدى جاڭعىرتۋ, تەحنولوگيالىق ىنتىماقتاستىقتى تەرەڭدەتۋ جانە ناقتى بىرلەسكەن جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋ. قازاقستان بۇل جولدا سەنىمدى سەرىكتەس بولىپ كەلەدى. ءبىز بىرگە ورتاق قيىندىقتاردى ورتاق ارتىقشىلىقتارعا اينالدىرىپ, ەكى تاراپ ءۇشىن دە قاۋىپسىز, تۇراقتى جانە باسەكەگە قابىلەتتى بولاشاقتى قالىپتاستىرا الامىز.