كەيىنگى جىلدارى ەلىمىزدىڭ ەكونوميكا مەن ەكولوگيالىق ساياساتىندا جاڭا كوزقاراس قالىپتاسا باستادى. بۇل – مەملەكەتكە ارتىق سالماق سالماي, ءوز تابىسىن ءوزى تاۋىپ, سونى قايتا حالىق يگىلىگىنە باعىتتايتىن جاڭا مودەل. مىسالى, ءبىر جاعىنان اقىلى جولدار قوزعالىستى قاۋىپسىز ءارى ساپالى ەتۋ ارقىلى ءوز-ءوزىن قارجىلاندىراتىن جۇيەگە اينالسا, ەكىنشى جاعىنان, «جاسىل دامۋ» كومپانياسى تابيعاتتى قورعاۋ, ەكولوگيالىق قاتەرلەردى جويۋ ءارى وندىرىستىك قالدىقتاردى قايتا وڭدەۋ باعىتىندا ءىرى جوبالاردى ىسكە اسىرىپ وتىر.
اقىلى جول – تولەم قابىلدايتىن بەكەت قانا ەمەس, ءوز بەتىمەن جۇمىس ىستەيتىن تولىققاندى جۇيە. مۇنداي جولداردى كۇتىپ ۇستاۋعا مەملەكەتتەن جەكە قارجى بولىنبەيدى, رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت بۇل باعىتتى قارجىلاندىرمايدى. بارلىق جۇمىس جۇرگىزۋشى تولەگەن قاراجاتتىڭ ەسەبىنەن اتقارىلادى. «اۆتوموبيل جولدارى تۋرالى» زاڭ مەن ۇكىمەتتىڭ №744 قاۋلىسىندا «قازاۆتوجول» ۇلتتىق وپەراتور رەتىندە بەكىتىلگەن. كومپانيا وكىلدەرىنىڭ ايتۋىنشا, جولدان تۇسكەن قارجى بولەك ەسەپتە ساقتالىپ, جولدىڭ كۇتىمى مەن قاۋىپسىزدىگىنە عانا جۇمسالادى.
«جۇرگىزۋشى تولەگەن ءار تەڭگە جولعا قايتا ورالادى. مىسالى, بىلتىر اقىلى جولداردان 53 ميلليارد تەڭگە جينالدى. بۇل قاراجاتتىڭ ارقاسىندا جولداردىڭ ۇزدىكسىز كۇتىمى قامتاماسىز ەتىلدى. ءبىر جىلدىڭ ىشىندە 43 مىڭ شارشى مەتر ويىق جوندەلىپ, 17,6 مىڭ شاقىرىم جول بەلگىلەۋلەرى جاڭارتىلدى. 29 مىڭداي جول بەلگىسى ورناتىلىپ, قىس مەزگىلىندە 2,3 ميلليون تەكشە مەتر قار تازالاندى. سونىمەن قاتار 680 تەحنيكا ساتىپ الىندى, ال 383 ميلليون تەڭگە رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتكە اۋدارىلدى. بۇل – جۇيەلى جۇمىستىڭ ناقتى ناتيجەسى. ال بيىلعى جىلدىڭ قاڭتار-قازان ايلارىنداعى كورسەتكىش بۇدان دا جوعارى. وسى كەزەڭدە 72 ميلليارد تەڭگە جينالىپ, جول جەلىسى 26 اقىلى ۋچاسكەگە دەيىن كەڭەيدى. ولاردىڭ جالپى ۇزىندىعى – 4 883 شاقىرىم. وسى ۋاقىتتا 61,4 مىڭ شارشى مەتر ويىق جوندەلىپ, 19,6 مىڭ شاقىرىم جول بەلگىلەۋلەرى سالىندى. 4 363 جول بەلگىسى ورناتىلىپ, 31,6 مىڭ جەلى مەتر قورشاۋ جاڭارتىلدى. قىسقى ماۋسىمدا قار تازالاۋ كولەمى 417 مىڭ شاقىرىمعا جەتتى. تەحنيكا جاڭارتۋ ءىسى دە جالعاسىپ جاتىر, 89 تراكتور ساتىپ الىندى, تاعى 504 تەحنيكانى كۇتىپ وتىرمىز», دەيدى كومپانيا وكىلدەرى.
كومپانيا جۇمىسى اشىق ءارى باقىلاۋدا. 2024 جىلى انتيكوررۋپتسيا قىزمەتى مەن ىشكى مەملەكەتتىك اۋديت كوميتەتى تەكسەرىس جۇرگىزگەن. بارلىق قارجى ەسەبى جىل سايىن اۋديتتەن وتەدى. قۇجاتتار قارجى مينيسترلىگىنىڭ دەپوزيتاريىندە جانە كومپانيانىڭ رەسمي سايتىندا اشىق جاريالانادى.
وسىنداي قارجىلىق ءارى ۇتىمدى ۇيىمداستىرۋ جۇيەسى ەكولوگيا سالاسىندا دا قالىپتاسىپ وتىر. ونداعان جىل بويى شەشىمىن تاپپاي كەلگەن ەكولوگيالىق ماسەلەلەرگە ناقتى قادام جاسالدى. بۇل باعىتتا «جاسىل دامۋ» كومپانياسى ماڭىزدى ءرول اتقارىپ كەلەدى. 2025 جىلى كومپانيا ەكولوگيالىق قاتەرلەردى جويۋ مەن تابيعي ورتانى قالپىنا كەلتىرۋگە 42,7 ميلليارد تەڭگە ءبولدى. كومپانيا مالىمەتىنشە, 11,9 ميلليارد تەڭگە كەڭەس داۋىرىنەن قالعان جەتى نىسانداعى يەسىز قالدىقتاردى جويۋعا باعىتتالادى. مۇنداي نىساندار اقمولا, قوستاناي, پاۆلودار جانە ماڭعىستاۋ وبلىستارىندا ورنالاسقان. تاعى 5 ملرد تەڭگە ماڭعىستاۋ وبلىسىنداعى قوشقاراتا قالدىق قويماسىن جويۋ جۇمىسىنا جۇمسالادى.
بۇدان بولەك, تۇرمىستىق قالدىقتار پوليگوندارىن جاڭارتۋ مەن جاڭاسىن سالۋ ءىسى باستالدى. بۇل باعىتقا 21 ملرد تەڭگە قاراستىرىلعان. ال 2026 جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن بۇل سالاداعى جالپى ينۆەستيتسيا كولەمى 185 ميلليارد تەڭگەگە جەتۋگە ءتيىس. كوپ وڭىردە مۇنداي پوليگوندار 30–40 جىل بويى جاڭارتىلماعان. سونىمەن قاتار كاسپي تەڭىزىن زەرتتەۋ ينستيتۋتىنىڭ جۇمىسىنا 1,8 ملرد تەڭگە, ارالدىڭ قۇرعاعان تابانىن ورمانعا اينالدىرۋعا 2,6 ملرد تەڭگە ءبولىندى.
«ورماندى قالپىنا كەلتىرۋ ءۇشىن قاجەتتى جابدىقتار ساتىپ الىنادى. بۇل ماقساتقا 21,3 ميلليارد تەڭگە ءبولىندى. ال ورمان ورتتەرىن الدىن الا انىقتاپ, جەدەل سوندىرۋگە مۇمكىندىك بەرەتىن ەرتە باقىلاۋ جۇيەسىن الۋ ءۇشىن 32 ميلليارد تەڭگە قاراستىرىلعان. بۇعان قوسا ورمان شارۋاشىلىقتارىنا ارنالعان تەحنيكا مەن كولىك ساتىپ الۋعا 8 ملرد تەڭگە, ال ەلىمىزدىڭ گيدرومەتەورولوگيالىق قىزمەتىن جاڭعىرتۋعا 8,9 ملرد تەڭگە ءبولىندى», دەيدى كومپانيا وكىلدەرى.
كومپانيا ەكولوگيالىق باعىتپەن عانا شەكتەلمەي, ۋتيلالىم قاراجاتىن ەل ەكونوميكاسىنىڭ ناقتى سەكتورىنا باعىتتاپ وتىر. ۇكىمەتتىڭ №604 قاۋلىسىنا سايكەس وڭدەۋ ونەركاسىبىن دامىتۋعا 604,6 ملرد تەڭگە ءبولىندى. قالدىقتاردى جيناۋ مەن قايتا وڭدەۋگە 9,7 ملرد تەڭگە, ەكولوگيالىق مادەنيەت پەن ەكولوگيالىق ءبىلىم شارالارىنا 400 ملن تەڭگە قاراستىرىلعان.
ەڭ ءتيىمدى باعىتتاردىڭ ءبىرى – رەۆولۆەرلىك نەسيە باعدارلاماسى. سونىڭ ارقاسىندا وتانداستارىمىز 13 مىڭنان استام وتاندىق كولىكتى جەڭىلدەتىلگەن شارتپەن ساتىپ الدى. بۇل اۆتوزاۋىتتاردىڭ تۇراقتى جۇمىسىن قامتاماسىز ەتىپ, ىشكى ءوندىرىستىڭ ءۇزىلىسسىز جۇرۋىنە مۇمكىندىك بەردى. اۋىل شارۋاشىلىعىندا دا وڭ ناتيجە بار. فەرمەرلەر 1,8 مىڭعا جۋىق تراكتور مەن كومبايندى ليزينگ ارقىلى الىپ, وتاندىق تەحنيكاعا سۇرانىس ارتتىردى.
«قوعامدىق كولىك تە جاڭارىپ جاتىر. وسى ماقساتقا 45 ملرد تەڭگە ءبولىنىپ, 1 761 ەكولوگيالىق اۆتوبۋس ساتىپ الىندى. كومپانيانىڭ ەسەبىنشە, بۇل جاڭارۋ جىل سايىن 16 ميلليوننان استام جولاۋشىنى تاسىمالداۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. مۇنداي شارالار ايماقتارداعى كولىك قاتىناسىن جاقسارتىپ, وڭىرلەردىڭ ءومىر ساپاسىن ارتتىرۋعا جول اشىپ وتىر. ۋتيلالىمنان تۇسكەن قاراجاتتى توتەنشە جاعدايلار قىزمەتى, ورمان شارۋاشىلىعى مەن پوليتسيانىڭ تەحنيكالىق بازاسىن جاڭارتۋعا دا باعىتتاپ وتىرمىز. ورمان مەكەمەلەرىنە تەحنيكا الۋ ءۇشىن 8 ملرد تەڭگە, گيدرومەتەورولوگيالىق قىزمەتتى جاڭعىرتۋعا 8,9 ملرد تەڭگە بولىنگەن», دەپ ءتۇسىندىردى كومپانيانىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى.
ايتا كەتەيىك, كەيىنگى ءۇش جىلدا «جاسىل دامۋ» مەملەكەتكە 175 ميلليارد تەڭگە اۋدارعان. بۇدان بولەك, وڭدەۋ ونەركاسىبى جوبالارىنا 605 ميلليارد تەڭگەدەن استام قارجى ءبولۋ جوسپارلانعان.
بۇگىندە ەلىمىزدىڭ دامۋى بيۋدجەتكە عانا سۇيەنبەيدى, ءار سالا ءوز الەۋەتىمەن ىلگەرىلەپ كەلەدى. اقىلى جولدار ەكونوميكانىڭ قوزعاۋشى كۇشىنە, ال «جاسىل دامۋ» ەكولوگيالىق جاڭعىرۋدىڭ تىرەگىنە اينالدى. ءبىرى جولداعى قاۋىپسىزدىك پەن ءتارتىپتى قامتاماسىز ەتسە, ەكىنشىسى قورشاعان ورتانى قورعاۋعا جانە ءومىر ساپاسىن ارتتىرۋعا باعىتتالعان. بۇل – ەلدىڭ تۇراقتى دامۋى مەن ەكونوميكالىق تاۋەلسىزدىگىن نىعايتۋ جولىنداعى ماڭىزدى قادام. سونىمەن قاتار بولاشاق ۇرپاققا قولايلى ورتا مەن ساپالى ينفراقۇرىلىم قالدىرۋدىڭ ناقتى ۇلگىسى.