«قازاقستاننىڭ اۆتوكولىك وداعى» (قاو) مەن اۆتوكولىك نارىعىن باقىلاۋ جانە تالداۋ اگەنتتىگىنىڭ وكىلدەرى ەلەكتروموبيلدەرگە ارنالعان باجسىز كۆوتالارعا قاتىستى ءمان-جايدى, سونىمەن قاتار قايتا وڭدەۋ الىمى جۇيەسىندە قانداي وزگەرىستەر ورىن الاتىنىن تالقىلادى.
بۇل تۋرالى Business FM راديوسىنداعى «دەلوۆوە ۋترو» باعدارلاماسىنىڭ ەفيرىندە ايتىلدى. باعدارلاما قوناقتارى – قاو باسشىسى انار ماقاشەۆا جانە اتالعان اگەنتتىكتىڭ ديرەكتورى ارتۋر ميسكاريان سوڭعى ۋاقىتتا الەۋمەتتىك جەلىلەردە قىزۋ تالقىلانعان ماسەلەگە ناقتى تۇسىنىكتەمە بەردى.
قوعامدىق تالقىلاۋ كاسىپكەر ەرلان نۇرپەيىسوۆتىڭ جازباسىنان كەيىن باستالعان ەدى. ول قىتايدان ەلەكتروموبيلدەر اكەلىپ ساتۋمەن اينالىساتىن ۇلى داناتتىڭ جاعدايىن مىسالعا كەلتىرىپ: «شەكارادا 1 000-نان استام اۆتوكولىك تۇرىپ قالدى, ولاردىڭ كەدەندىك راسىمدەۋى ءۇشىن قوسىمشا 3 ميلليون تەڭگە قاجەت. جالپى تولەم 3 ميلليارد تەڭگەدەن اسادى. ۇكىمەت بۇل ماسەلەنى شەشپەسە, ونداعان كومپانيا بانكروتقا ۇشىراپ, قىزمەتكەرلەر جۇمىسسىز قالۋى مۇمكىن», دەپ جازعان بولاتىن.
Threads سكرينشوتى
جەلى قولدانۋشىلارى كۆوتانىڭ ءمانىن ءتۇسىندىرۋدى سۇراپ, ونىڭ جەكە تۇلعالارعا, تەك جەكە پايدالانۋ ماقساتىمەن ءبىر كولىك اكەلۋگە ارنالعانىن ەسكە سالدى.
پىكىرلەردىڭ بىرىندە sabinadarushova بىلاي دەپ اتاپ ءوتتى: «بۇل ليميت جەكە پايدالانۋ ءۇشىن اكەلىنگەن كولىكتەرگە بەرىلەد جانە اتالعان كولىكتەر جەكە تۇلعاعا راسىمدەلەدى. زاڭدى تۇلعالاردىڭ بۇعان قانداي قاتىسى بار؟ ال وسى «اسا اقىلدى» ادامداردىڭ ارقاسىندا بىزدە بروكەرلەرمەن پروبلەمالار تۋىنداپ وتىر».
ال باسقا قولدانۋشى kvetnis: «ماعان قىزىعى, ولاردى قالاي باجسىز اكەلگەن جانە رەسمي كەدەن ستاتيستيكاسى بويىنشا قازاقستانعا 1 343 كولىك كىرگەن بولسا, 15 000 ەلەكتروموبيلدىڭ كۆوتاسىن كىم ءبىتىرىپ تاستادى. ۇلىڭىز ولاردى قالاي اكەلگەن ءتۇسىندىرىپ بەرە الاسىز با؟», دەپ سۇراق قويدى.
Bussines FM ستۋدياسىندا «قازاقستاننىڭ اۆتوكولىك وداعى» باسشىسى انار ماكاشەۆا جانە اۆتوكولىك نارىعىن باقىلاۋ جانە تالداۋ اگەنتتىگىنىڭ ديرەكتورى ارتۋر ميسكاريان
«جەكە تۇلعالارعا ارنالعان جەڭىلدىكتەر ەاەو, بىرىڭعاي ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق كەڭىستىك اياسىندا ەنگىزىلدى. جەڭىلدىك جەكە تۇلعالاردىڭ, ياعني قازاقستان رەسپۋبليكاسى ازاماتتارىنىڭ ەلەكتر كولىكتەرىن ساتىپ الۋىنا ارنالعان», - دەيدى انار ماقاشەۆا.
ونىڭ ايتۋىنشا, ولار كولىكتى ەلىمىزگە باجسىز جانە ققس-سىز, قايتا ساتۋ ءۇشىن ەمەس, جەكە پايدالانۋعا الىپ كەلۋى مۇمكىن. الايدا بىرقاتار كاسىپكەر وسى مۇمكىندىكتى باسقا ماقساتتا پايدالانىپ, جۇزدەگەن ەلەكتروموبيلدى ققس تولەمەي وتكىزگەن. بۇل رەسمي ديلەرلەر مەن «سۇر» يمپورتتاۋشىلار اراسىندا ققس بويىنشا باعا تەڭسىزدىگىن قالىپتاستىرعان. رەسمي ديلەرلەر تەك سالىق تولەپ قانا قويماي, ينفراقۇرىلىمعا, ديلەرلىك ورتالىقتار سالۋعا ينۆەستيتسيا قۇيىپ, جاڭا جۇمىس ورىندارىنا اشادى جانە اۆتوكولىكتەرگە كەپىلدىك بەرەدى.
قاو دەرەكتەرى بويىنشا, 2025 جىلدىڭ باسىندا ەلدە 12 مىڭ ەلەكتروموبيل بولسا, كۆوتا ارقىلى قوسىمشا 15 مىڭ كولىك اكەلىنگەن. وسى ەسەپپەن 27 مىڭ ەلەكتروموبيل بولۋى ءتيىس ەدى. الايدا 2025 جىلدىڭ 1 قازانىندا تىركەۋدە بار بولعانى 16 مىڭ ەلەكتروموبيل قالعان. دەمەك, 11 مىڭ ەلەكتروموبيل ەلدەن شىعارىلعان دەگەن ءسوز.
انار ماقاشەۆا مۇنىڭ بيۋدجەتكە 30 ميلليارد تەڭگەدەن استام ايتارلىقتاي شىعىن كەلتىرگەنىن اتاپ ءوتتى:
«سوندا 2 ميلليون 760 مىڭ تەڭگە شىعادى. ءبىز قازىر پاركتا جوق 11 مىڭ كولىككە كوبەيتەمىز. بيۋدجەت شىعىنى 30 ميلليارد 360 ميلليون تەڭگەنى قۇرادى. ال بۇل دەگەنىمىز مۇعالىمدەردىڭ, دارىگەرلەردىڭ, كوممۋنالدىق قىزمەت جۇمىسشىلارىنىڭ جالاقىسى», - دەدى ول.
سونداي-اق ا. ماقاشەۆا «مىڭداعان ەلەكتروموبيلدەردى الىپ كەلدىك» دەپ اشىق ايتاتىن «كاسىپكەرلەردى» جەكە نەمەسە شاعىن بيزنەس وكىلى دەپ ساناۋعا بولمايتىنىن اتاپ ءوتتى.
اۆتوكولىك تاسىمالداۋشىسى
ارتۋر ميسكارياننىڭ ايتۋىنشا, كۆوتا بىرنەشە جىلدان بەرى قولدانىستا بولعان. 2023 جىلى كۆوتانىڭ جارتىسىنا جۋىعى, ال 2024 جىلى جارتىسىنان ءسال كوبىرەك كولەمى يگەرىلسە, تەك 2025 جىلى عانا ول تولىق پايدالانىلعان.
باعدارلامادا سونىمەن قاتار كۆوتانى ارتتىرۋ ماسەلەسى جانە ۇكىمەتكە قىسىم كورسەتكىسى كەلەتىن توپتاردىڭ ارەكەتى دە تالقىلاندى.
«قازاقستاندا وسىعان ۇقساس وقيعالار ارا-تۇرا بولىپ تۇرادى. 2011-2012 جىلدارى جەڭىلدەتىلگەن كەدەندىك راسىمدەۋ جاريالاندى, ۇقساس جاعداي 2014-2015 جىلدارى بولدى. بۇدان كەيىن رەسەي, ارمەنيا, قىرعىزستان سەكىلدى شەت ەلدە تىركەلگەن اۆتوكولىكتەرگە قاتىستى وقيعالار ورىن الدى. سول كەزدە مەملەكەت ناقتى مەرزىمدەر مەن ەرەجەلەر بار ەكەنىن بىرنەشە رەت ەسكەرتىپ, كەيىن مۇنداي مۇمكىندىكتەر بولمايتىنىن جەتكىزدى. قازىر ءدال سونداي جاعداي ەلەكتروموبيلدەر كۆوتاسىنا قاتىستى قايتالانىپ وتىر. مەملەكەت ءبىر جاعىنان مەرزىمدەردى, كولەمدەردى, شارتتاردى بەلگىلەسە, ەكىنشى جاعىنان, «قوسىمشا اقشا» تابۋعا تىرىساتىن جانە اقپاراتتىق, كەيدە ساياسي قىسىم ارقىلى رەتتەۋشىگە ىقپال ەتەتىن كاسىپكەرلەر توبى بار. بۇل جاعدايدا كەلىسىلگەن شارتتاردىڭ قاتاڭ ساقتالۋىن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن رەتتەۋشى ورگاننىڭ ناقتى, شەشۋشى ۇستانىمى قاجەت. جەكە پايدالانۋ ءۇشىن كولىكتى كىم اكەلگەنىن باقىلاۋ كەرەك. ەگەر ءسىز ودان بيزنەس جاساساڭىز, بۇل باسقا ماسەلە. ولاي بولسا, بيزنەسپەن اشىق جانە ءادىل ەرەجە بويىنشا ايناسالىسىڭىز», دەپ ەسكەرتتى ا. ميسكاريان.
ەفير بارىسىندا كوتەرىلگەن تاعى ءبىر ماڭىزدى تاقىرىپ – قايتا وڭدەۋ الىمى. جەلىدە كەيبىرەۋلەر اۆتوكولىك وندىرۋشىلەرىن ونى تۇتىنۋشى ەسەبىنەن پايدا تابۋ ءۇشىن پايدالاندى دەپ ايىپتاعان ەدى. بۇعان جاۋاپ رەتىندە ا. ماكاشەۆا: «اۆتوكولىك وندىرۋشىلەرى قايتا وڭدەۋ اقىسىن ەكولوگيا جانە تابيعي رەسۋرستار مينيسترلىگىنىڭ «جاسىل دامۋ» اق ەنشىلەس كومپانياسى تولەيدى. بۇدان كەيىن «جاسىل دامۋ» بۇل سومانى اۆتوكولىك وندىرۋشىلەرىنە قايتارادى. قايتا وڭدەۋ الىمى وتاندىق اۆتوكولىكتەردىڭ باعاسىنا قوسىلمايدى, ياعني تۇتىنۋشىلار قازاقستاندا جاسالعان اۆتوكولىكتەردى ساتىپ العان كەزدە ۋتيلالىم تولەمەيدى», دەپ ناقتىلادى.
قايتا وڭدەۋ الىمدارىن بارلىق يمپورتتاۋشى مەن وتاندىق وندىرۋشىلەر بىردەي تولەيدى. تولەمدەر مەن قايتارىمدار «جاسىل دامۋ» سايتىندا تولىق كورسەتىلگەن.
بولاشاقتا وسىنداي تۇسىنىسپەۋشىلىكتەر ورىن الماۋى ءۇشىن قاو ۇكىمەتكە اۆتووندىرۋشىلەردىڭ «جاسىل دامۋمەن» جۇمىس ىستەۋ ءتاسىلىن وزگەرتۋدى, ياعني تولەمدەر مەن قايتارىمداردان باس تارتىپ, ءوزارا ەسەپ ايىرىسۋ جۇيەسىنە كوشۋدى ۇسىنادى.