قازاقستان رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق (ەاەو) اياسىندا ەت يمپورتىنا سالىناتىن كەدەندىك باج مولشەرلەمەلەرىن تومەندەتۋ جونىندەگى ۇسىنىسىن قولدامادى. بۇل تۋرالى قر پرەمەر-ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى – ۇلتتىق ەكونوميكا ءمينيسترى سەرىك جۇمانعارين مالىمدەدى, دەپ جازادى Egemen.kz.
ونىڭ ايتۋىنشا, رەسەي بۇل باستامانى ەت ونىمدەرى نارىعىنداعى تاپشىلىققا جول بەرمەۋ, باعانى تۇراقتاندىرۋ جانە ىشكى نارىقتى تولىقتىرۋ ماقساتىندا كوتەرگەن. ۇسىنىسقا سايكەس, ءىرى قارا مال ەتى يمپورتىنا ارنالعان ەاەو بىرىڭعاي كەدەن ءتاريفى بويىنشا كەدەندىك باجدىڭ قولدانىستاعى مولشەرىن 50%-دان 27,5%-عا دەيىن تومەندەتۋ, سونداي-اق تاريفتىك كۆوتانى 570 مىڭ توننادان 130 مىڭ تونناعا دەيىن ازايتۋ كوزدەلگەن.
الايدا بۇل ۇسىنىس بىرنەشە رەت ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق كوميسسيانىڭ وتىرىستارىندا قارالىپ, قازاقستان تاراپى قولداماعان.
«وتاندىق مال شارۋاشىلىعى وندىرۋشىلەرىنىڭ ىشكى نارىقتى قورعاۋعا باعىتتالعان ۇستانىمدارىن ەسكەرە وتىرىپ, قازىرگى كەزەڭدە باج مولشەرلەمەسىن تومەندەتۋ تۇرىندەگى تاريفتىك جەڭىلدىكتەر بەرۋ ورىندى دەپ تانىلمادى», دەدى جۇمانعارين ءماجىلىس دەپۋتاتتارىنىڭ ساۋالىنا جاۋاپ بەرە وتىرىپ.
ۆيتسە-پرەمەردىڭ ايتۋىنشا, ىشكى نارىقتى قامتاماسىز ەتۋ جانە مال شارۋاشىلىعىن دامىتۋعا قاتىستى الداعى قادامدار نارىقتىڭ قازىرگى جاعدايىنا جاسالاتىن جان-جاقتى تالداۋ ناتيجەسىندە ايقىندالادى. بۇل رەتتە حالىقتىڭ جانە اگراريلەردىڭ مۇددەلەر تەڭگەرىمى ساقتالادى.
جۇمانعاريننىڭ مالىمەتىنشە, ۇكىمەت مال شارۋاشىلىعىن جۇيەلى دامىتۋ باعىتىندا جۇمىس جۇرگىزىپ جاتىر. بۇل شارالار مەملەكەتتىك قولداۋ تەتىكتەرىن جەتىلدىرۋدى, ءىرى قارا مال باسىن كوبەيتۋدى, ىشكى نارىقتى قامتاماسىز ەتۋدى جانە ەكسپورتتىق الەۋەتتى ارتتىرۋدى قامتيدى.
2021–2030 جىلدارعا ارنالعان اگروونەركاسىپ كەشەنىن دامىتۋ تۇجىرىمداماسى مەن 2024–2028 جىلدارعا ارنالعان اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىن وڭدەۋدى دامىتۋ كەشەندى جوسپارى اياسىندا وڭدەۋشى كاسىپورىندارعا قولداۋ كورسەتىلىپ جاتىر. اتاپ ايتقاندا, تەرەڭ وڭدەۋگە ارنالعان شيكىزاتتى ساتىپ الۋعا سۋبسيديا بەرىلەدى, ينۆەستيتسيالىق شىعىنداردىڭ 25%-ىنا دەيىن وتەلەدى, الەۋمەتتىك-كاسىپكەرلىك كورپوراتسيالار مەن اگرارلىق نەسيە كورپوراتسياسى ارقىلى جىلدىق 2,5–5% مولشەرلەمەمەن جەڭىلدەتىلگەن نەسيەلەر ۇسىنىلادى. سونداي-اق قوسىلعان قۇن سالىعىن 70%-عا دەيىن ازايتۋ سياقتى سالىقتىق ىنتالاندىرۋلار قاراستىرىلعان.
ءمينيستردىڭ ايتۋىنشا, اۆستراليا تەحنولوگياسى بويىنشا ەت كلاستەرلەرى ەنگىزىلىپ جاتىر. بۇل شاعىن شارۋاشىلىقتاردى وندىرىستىك تىزبەكتەرگە تارتۋعا جانە مال باسىن كوبەيتۋگە ىنتالاندىرادى.
«1 تامىزدان باستاپ جىلدىق 5% مولشەرلەمەمەن بورداقىلاۋ الاڭدارىن نەسيەلەۋ باعدارلاماسى ىسكە اسىرىلۋدا. باعدارلامانى قارجىلاندىرۋعا 50 ملرد تەڭگە ءبولىندى. بۇل وندىرىستىك قۋاتتاردىڭ جۇكتەمەسىن 60%-دان استام ارتتىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى», دەدى ول.
سونداي-اق, «اۋىل اماناتى» باعدارلاماسى اياسىندا اۋىلدىق ەلدى مەكەندەر مەن شاعىن قالالاردا فەرمەرلەرگە ميكروكرەديتتەر مەن ليزينگتەردى جەڭىل شارتتارمەن بەرۋ تەتىگى ەنگىزىلدى.
جۇمانعاريننىڭ ايتۋىنشا, ەل ىشىندە ءونىم ءوندىرىسىن ارتتىرۋمەن قاتار ەكسپورتتى كەڭەيتۋ شارالارى دا جۇرگىزىلىپ جاتىر.
«2030 جىلعا قاراي اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىن قايتا وڭدەۋ ۇلەسىن 70%-عا جەتكىزۋ مىندەتى قويىلدى (2024 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا – 52%). ەكسپورتتى قولداۋدىڭ قارجىلىق جانە قارجىلىق ەمەس 20-دان استام قۇرالى بار: ەكسپورتتىق تاۋەكەلدەردى ساقتاندىرۋ, شىعىنداردى وتەۋ, حالىقارالىق كورمەلەر مەن فورۋمدارعا قاتىسۋدى سۋبسيديالاۋ, سەرتيفيكاتتاۋ جانە لوگيستيكالىق شىعىنداردىڭ ءبىر بولىگىن وتەۋ», دەدى ول.
سونىمەن قاتار, مەملەكەت باسشىسىنىڭ 2025 جىلعى 8 قىركۇيەكتەگى جولداۋىن ىسكە اسىرۋ ماقساتىندا 2026–2030 جىلدارعا ارنالعان مال شارۋاشىلىعىن قولداۋ جانە دامىتۋ جونىندەگى كەشەندى جوسپار ازىرلەنىپ جاتىر.
«كەشەندى جوسپار مال باسىن كوبەيتۋ, ونىمدىلىكتى ارتتىرۋ, وڭدەۋدى دامىتۋ جانە ەكسپورتتىق الەۋەتتى كەڭەيتۋگە باعىتتالعان ناقتى ماقساتتى كورسەتكىشتەردى قامتيدى. سونداي-اق, جىلدىق 5% مولشەرلەمەمەن جەڭىلدەتىلگەن نەسيەلەۋ, اسىل تۇقىمدى مال ساتىپ الۋعا ارنالعان جەڭىلدەتىلگەن نەسيە, «دامۋ» قورى ارقىلى 80%-عا دەيىن كەپىلدەندىرۋ تەتىگى, جاس فەرمەرلەرگە جەر ۋچاسكەلەرىن ءبولۋ راسىمدەرىن جەڭىلدەتۋ, سالانىڭ قىزمەتكەرلەرىنە الەۋمەتتىك قولداۋ شارالارى — مالشىلار مەن شوپاندار ءۇشىن زەينەت جاسىنىڭ تومەندەتىلۋى, ولاردىڭ بالالارىنا تەگىن جوعارى ءبىلىم مەن اسكەردەن بوساتۋ قۇقىعى قاراستىرىلعان», دەدى ۆيتسە-پرەمەر.
ول بۇل شارالار مال شارۋاشىلىعىن دامىتۋ مەن ەلدىڭ ازىق-ت ۇلىك قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتالعانىن اتاپ ءوتتى.