قۇستىڭ ەكپىن الىپ, ۇشىپ-قونۋىنا باعىت بەرىپ وتىراتىن – ونىڭ قۇيرىعى. قۇس سىپىرتىپ ۇشقاندا باعىتىن تەجەپ, كەرەك كەزىندە, توقتاتا الۋ قۇيرىق اتقاراتىن ءىس. مىسالى, شاپشاڭ ۇشىپ, كەنەت توقتاي الاتىن قارشىعا مەن تۇيعىننىڭ قۇيرىعى ۇزىنىراق كەلەدى. قازاقتىڭ «قۇس قاناتىمەن ۇشىپ, قۇيرىعىمەن قونادى» دەگەنى وسى.
ال بۇركىتتىڭ ءجۇنى جانە قاۋىرسىننىڭ تۇبىنەن ۇشىنا دەيىن ەكى جاعىنا سيممەتريالىق تارتىپپەن ءوسىپ شىققان قىلشىقتاردى ەلپى دەپ ايتادى. وسى قىلشىق تالشىقتار تىسشەلەرى ارقىلى ءوزارا ءبىر-بىرىنە جالعاسىپ, سىرتتاي قاراعاندا قاۋىرسىن ەلپىلەرى ءبۇتىن زات سياقتى كورىنەدى.
قاز-قاتار تۇرعان قاۋىرسىندار استىنان ارتىنا قاراي جابىسىپ, ەلپىنىڭ كەڭ قياقتى كوبە جاعى, قاۋىرسىننىڭ ۇستىنەن الدىنا قارا ەلپىنىڭ تار قياقتى جەبە جاعى ايقاسا باسىپ تۇرادى. ەلپىلەرىنىڭ تىعىزدىعى, ەلپىلەرىنىڭ ءوزارا جيىلىگى جاۋىن-شاشىن, جەل-قۇز وتكىزبەيدى.
ونىڭ ۇستىنە قاۋىرسىندار مەن جۇندەر دە قابات-قابات ءبىرىن-ءبىرى نىعارلاپ, مامىق باسقان دەنە جىلىلىعىنان ايىرىلمايدى. ءارى جەڭىل, ءارى بەرىك, ءارى جىلى ەلپىلەردى قۇستىڭ كىرەۋكەلى جامىلعىسى دەسە دە بولادى. اڭمەن ايقاس كەزدەرىندە ەلپىلەر ىدىرايدى, قاۋىرسىندار سىنادى. ىدىراعان ەلپىنى قۇس تۇمسىعىمەن تاراپ, تابيعي قالپىنا كەلتىرەدى. ال سىنعان قاۋىرسىندى قۇسبەگىلەر جاماپ-جاسقاپ بۇتىندەيدى, ءوز ورنىنا كەلتىرەدى.
قازاق قۇسبەگىلەرى بۇركىت تىرناعىنىڭ تەرىگە تىرەلگەن كەپسەر سىزىعىن كوبە دەسە, قانات پەن قۇيرىقتىڭ اۋانى جارىپ ۇشاتىن الدىڭعى قىرلارى, شەتكى قىرلارىن جەبە دەيدى. سول سياقتى قاۋىرسىننىڭ ەتكە كىرىپ تۇرعان ەلپىسىز جاعىن كوبە دەپ, قاۋىرسىننىڭ ەلپى بولەگىن جەبە دەپ اتاپ ءجۇر.
قۇس تۇمسىعىمەن تارانعاندا اۋەلى رەتى بۇزىلعان ەلپىلەرىن تۇزەيدى. ەلپىلەرىن جاي تاراپ قويمايدى, سىلەكەيلەپ مايلايدى. قۇستىڭ قۇيرىعىنداعى كوبە قاۋىرسىن تۇبىندە ماي بولەتىن بەزى بولادى. قۇس تۇمسىعىمەن وسى بەزدى قىسقاندا تۇمسىعىنا ماي جۇعادى. وسى مايمەن قۇس قۇرعاعان ەلپىلەرىن مايلايدى. قۇسبەگىلەر وسى ماي بولەتىن بەزدى «ماي ساۋىت» دەيدى.