سەنات دەپۋتاتى: الماتىنىڭ جاستار استاناسى بولىپ تاڭدالۋى كەزدەيسوق ەمەس

– الماتىنىڭ «تۇركى الەمىنىڭ جاستار استاناسى» اتانۋى قازاقستان ءۇشىن قانداي تاريحي جانە ساياسي ماڭىزعا يە دەپ ويلايسىز؟

– الماتىعا «تۇركى الەمىنىڭ جاستار استاناسى» مارتەبەسىنىڭ بەرىلۋى بۇل قازاقستان ءۇشىن ۇلكەن ساياسي جانە تاريحي قادام. مەملەكەت باسشىسى بىلتىرعى بۋداپەشتتە وتكەن سامميتتە بۇل باستامانى جاريالاپ, ونى تۇركى مەملەكەتتەرى تۇگەل قولدادى. بۇل قازاقستاننىڭ حالىقارالىق بەدەلىن ايقىن كورسەتەدى. الماتىنىڭ تاڭدالۋى دا كەزدەيسوق ەمەس. بۇل قالا ەلىمىزدىڭ ەڭ ءىرى ءبىلىم, مادەنيەت جانە جاستار ورتالىعى. دەمەك, الماتىنى جاستار استاناسى رەتىندە ايقىنداۋ قازاقستاننىڭ ءبىلىم مەن يننوۆاتسياداعى الەۋەتىن بۇكىل تۇركى دۇنيەسىنە پاش ەتۋ دەگەن ءسوز. سوندىقتان الماتىنىڭ تاڭدالۋى  ەلدىڭ عانا ەمەس, مەملەكەت باسشىسىنىڭ دا جاستاردى قولداۋداعى جۇيەلى ەڭبەگىنىڭ حالىقارالىق مويىندالۋى.

– بۇل مارتەبە تمۇ ەلدەرى جاستارى اراسىنداعى مادەني, ءبىلىم جانە ەكونوميكالىق بايلانىستاردى دامىتۋعا قانداي سەرپىن بەرەدى؟

– بۇل مارتەبە ەڭ الدىمەن تۇركى مەملەكەتتەرى جاستارى ءۇشىن ناقتى ىنتىماقتاستىق الاڭىن قالىپتاستىرادى. مادەني تۇرعىدان العاندا, الماتى جاستاردىڭ ونەر فەستيۆالدەرى, ۆولونتەرلىك قوزعالىستار, ەتنو-مادەني جوبالار ارقىلى ءبىر-ءبىرىنىڭ ءداستۇرىن, ءتىلىن جانە زاماناۋي مادەنيەتىن جاقىننان تانيتىن ورتالىققا اينالا الادى. ءبىلىم سالاسىندا ورتاق عىلىمي-زەرتتەۋ جوبالارىن ىسكە اسىرۋعا, ستۋدەنتتىك الماسۋ باعدارلامالارىن كەڭەيتۋگە, تاعىلىمدامالار وتكىزۋگە جول اشىلادى. تۇركى ەلدەرىنىڭ ستۋدەنتتەرى بىرلەسكەن ءبىلىم گرانتتارىنا قاتىسىپ, ورتاق اكادەميالىق باعدارلامالارعا قوسىلا الادى. ەكونوميكالىق تۇرعىدان جاستاردىڭ كاسىپكەرلىك باستامالارىن قولداۋ كۇشەيىپ, ستارتاپ فورۋمدارى ۇيىمداستىرىلادى, IT جانە كرەاتيۆتى يندۋستريالار سالاسىندا ورتاق جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋعا مۇمكىندىك تۋادى. الماتىداعى  Almaty Tech Garden مەن Astana Hub تاجىريبەسىن پايدالانا وتىرىپ, تۇركى جاستارىنىڭ بىرلەسكەن ستارتاپتارى مەن يننوۆاتسيالىق باستامالارىن دامىتۋعا جول بار. وسىلايشا, مارتەبە مادەني بايلانىستاردى تەرەڭدەتىپ, ءبىلىم سالاسىندا جاڭا مۇمكىندىكتەر اشىپ, ەكونوميكالىق سەرىكتەستىكتى نىعايتۋعا ايتارلىقتاي سەرپىن بەرە الادى.

– قازاقستاننىڭ جاستار ساياساتى مەن باستامالارىن تۇركى مەملەكەتتەرى ۇيىمىنا مۇشە ەلدەر ءۇشىن ۇلگى رەتىندە قاراستىرۋعا بولا ما؟

– قازاقستاندا جاستارعا ارنالعان مەملەكەتتىك ساياسات كەشەندى سيپاتقا يە. مەملەكەت بىلىمنەن باستاپ كاسىپكەرلىككە دەيىنگى بۇكىل باعىتتا جاستارعا قولداۋ تەتىكتەرىن ۇسىنىپ كەلەدى. ماسەلەن, «سەرپىن-2050» باعدارلاماسى وڭىرلەردە كادر تاپشىلىعىن ازايتىپ, جاستارعا ساپالى ءبىلىم الۋعا جول اشادى. «ديپلوممەن اۋىلعا» باستاماسى جاس مامانداردى اۋىلدىق جەرلەرگە تارتۋ ارقىلى ايماقتاردىڭ دامۋىنا سەرپىن بەرىپ جاتىر. جۇمىسپەن قامتۋ تۇرعىسىندا «جاستار تاجىريبەسى», «العاشقى جۇمىس ورنى», «ۇرپاقتار كەلىسىمشارتى» سياقتى جوبالار ەڭبەك نارىعىنا بەيىمدەلۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. كاسىپكەرلىكتى قولداۋ بويىنشا «باستاۋ بيزنەس», مەملەكەتتىك گرانتتار مەن اگروساقتاندىرۋ قۇرالدارى جۇمىس ىستەپ تۇر. الەۋمەتتىك سالادا جاستارعا جالدامالى تۇرعىن ءۇي بەرۋ, «7-20-25» يپوتەكالىق نەسيە, «باقىتتى وتباسى» جوباسى جاس وتباسىلار ءۇشىن قولجەتىمدى باسپانا ماسەلەسىن شەشۋگە ىقپال ەتەدى. وسىنداي كەشەندى قولداۋ شارالارى قازاقستان تاجىريبەسىن تۇركى ەلدەرى ءۇشىن پايدالى ۇلگى رەتىندە ۇسىنۋعا تولىقتاي نەگىز بولا الادى.

– الداعى جىلدارى تمۇ اياسىنداعى جاستار ىنتىماقتاستىعىندا قاي باعىتتار نەگىزگى باسىمدىققا اينالۋى مۇمكىن دەپ ەسەپتەيسىز: تسيفرلاندىرۋ, كاسىپكەرلىك, كرەاتيۆتى يندۋستريالار الدە ەكولوگيا؟

– تۇركى ەلدەرى جاستارى ءۇشىن بۇل ءتورت باعىت تا ستراتەگيالىق ماڭىزعا يە. تسيفرلاندىرۋ سالاسىندا بىرلەسكەن وقۋ باعدارلامالارى مەن ستارتاپ اكسەلەراتورلارىن دامىتۋعا بولادى. بۇل جاستاردىڭ جاڭا تەحنولوگيالاردى يگەرۋىنە, ورتاق IT-ونىمدەر جاساۋىنا مۇمكىندىك بەرەدى. كاسىپكەرلىك بويىنشا تۇركى ەلدەرى اراسىنداعى تاجىريبە الماسۋ, جاستارعا ارنالعان گرانتتار مەن ۆەنچۋرلىق قولداۋ الاڭدارىن قۇرۋ وزەكتى بولماق. كرەاتيۆتى يندۋستريالاردا – ورتاق مادەنيەتىمىزدى زاماناۋي فورماتتا تانىتۋ, بىرلەسكەن كينوجوبالار, مۋزىكا, ديزاين جانە ويىن يندۋسترياسىن دامىتۋعا جاعداي جاسالادى. ال ەكولوگيا باعىتىندا سۋ قاۋىپسىزدىگى, قالدىقتاردى قايتا وڭدەۋ, «جاسىل ەنەرگەتيكا» بويىنشا جاستاردىڭ قاتىسۋىمەن ورتاق جوبالار ىسكە اسسا, بۇل بۇكىل ايماق ءۇشىن پايدالى بولار ەدى.